Art. 1.2 Richtlijnen bijzondere bijstand — Begrippen algemene bijstand, bijzondere bijstand, langdurigheidstoeslag en categoriale bijstand

In artikel 5 WWB is terug te vinden wat moet worden verstaan onder algemene bijstand, bijzondere bijstand en de landurigheidstoeslag. Algemene bijstand is bijstand, die wordt verstrekt voor de normale, noodzakelijke kosten van het bestaan, zoals kosten van levensonderhoud, die uit het inkomen moeten worden voldaan. Bijzondere bijstand is bijstand, die wordt verstrekt indien er door bijzondere omstandigheden kosten gemaakt moeten worden, die niet uit het normale inkomen kunnen worden voldaan. Voorbeelden zijn de aanschafkosten van een bril of de kosten van een kunstgebit. Aan bijzondere bijstand zijn de volgende voorwaarden verbonden: • De kosten moeten bijzonder zijn. De bijzondere individuele situatie van de belanghebbende en/of zijn gezin bepaalt of kosten als bijzonder kunnen worden aangemerkt. Door medische of sociale omstandigheden kunnen kosten als bijzonder worden aangemerkt. • De kosten moeten noodzakelijk zijn. Het is alleen mogelijk bijzondere bijstand te verlenen voor noodzakelijke kosten, dit ter onderscheiding van wenselijke kosten. Om de noodzaak te bepalen, is het mogelijk dat een advies bij een externe deskundige (bijvoorbeeld een medisch adviseur) wordt ingewonnen. • Voor de kosten mag geen voorliggende voorziening aanwezig zijn. Hiermee wordt bedoeld dat de kosten door een andere instantie of regeling (kunnen) worden vergoed. In veel gevallen is het wel mogelijk bijzondere bijstand te verlenen voor een eigen bijdrage. Dit is afhankelijk van de kosten, waarvoor de bijzondere bijstand wordt aangevraagd. Het is mogelijk dat bepaalde kosten bewust niet zijn opgenomen in een vergoedingenpakket van een andere instantie, omdat men van mening is dat de noodzaak voor vergoeding ontbreekt. Verlening van bijzondere bijstand is in dat geval eveneens niet mogelijk door het ontbreken van de noodzaak. Het ligt anders, indien de kosten om financiële redenen niet langer door een andere instantie worden vergoed. Verlening van bijzondere bijstand is dan wel mogelijk. Deze problematiek speelt vaak bij de vergoeding van medische kosten. In deze notitie wordt ingegaan op wat door sociale zaken wordt beschouwd als een voorlopige voorziening. • De kosten kunnen niet zelf door de belanghebbende worden betaald Door Sozaheb worden richtlijnen vastgesteld over hoe om te gaan met het inkomen en het vermogen. Bij welk inkomen mag er vanuit worden gegaan dat een belanghebbende de kosten zelf kan voldoen? Welk deel van het vermogen moet eventueel door de belanghebbende voor de kosten worden aangewend? De WWB heeft de gemeente volledige beleidsvrijheid gegeven in de vaststelling van de draagkracht van de belanghebbende. Deze elementen wordt in deze notitie uitgewerkt. Naast de kosten, die op grond van de algemene omschrijving horen tot de bijzonder noodzakelijke kosten van het bestaan, zijn er een aantal kosten, die wanneer er bijstand voor wordt verleend, ook vallen onder het begrip bijzondere noodzakelijke kosten. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om een particuliere ziektekostenverzekering voor personen, die niet in aanmerking komen voor een verplichte ziekenfondsverzekering, en aanvullingen op de algemene bijstand voor jong-meerderjarigen (personen van 18, 19 of 20 jaar), die noodzakelijk hogere kosten van het bestaan hebben dan de voor hen geldende bijstandsnorm (ter hoogte van de kinderbijslag). De Langdurigheidstoeslag is een nieuwe toeslag, die is ingevoerd bij de inwerkingtreding van de WWB en is geregeld in artikel 36 WWB. De langdurigheidstoeslag is een extraatje voor personen, die vijf jaar of langer van een minimuminkomen moeten rondkomen, en in die vijf jaar niet-verwijtbaar geen inkomsten uit of in verband met arbeid hebben gehad. De langdurigheidstoeslag is min of meer in de plaats gekomen van het categoriale bijzondere bijstandsbeleid (minimabeleid) dat tot 1 januari 2004 was toegestaan. Huizen, Eemnes en Blaricum hadden ieder hun eigen, sterk verschillende, minimabeleid. Het verlenen van categoriale bijstand is met de invoering van de WWB per 1 januari 2004 voor personen jonger dan 65 jaar door het rijk verboden. Bij categoriale bijstandsverlening wordt aangenomen dat voor een bepaalde groep bepaalde kosten niet (geheel) uit het inkomen betaald kunnen worden. Als vervolgens iemand een aanvraag voor die kosten indient, hoeft alleen maar gekeken te worden of die persoon tot de doelgroep behoort. Een individuele afweging van de noodzaak van de kosten en bestedingscontrole zijn in dat geval niet nodig. Het rijk heeft dit categoriaal beleid verboden, omdat dit beleid in de praktijk in vele gevallen zondanig werd ingevuld dat er sprake was van ongerichte inkomensondersteuning, en dit de armoedeval in bevordert. Het rijk is van mening dat inkomensbeleid aan het rijk voorbehouden dient te zijn. De WWB maakt een uitzondering voor 65-plussers, chronisch zieken en gehandicapten. Voor deze groepen is categoriaal beleid nog wel toegestaan, omdat de armoedeval dan geen rol speel en 65-plussers geen recht hebben op de langdurigheidstoeslag. In een aparte notitie is een voorstel gedaan voor een nieuwe invulling van een categoriaal beleid voor 65-plussers en chronisch zieken en gehandicapten. Een aantal elementen, die voorheen hoorden tot de categoriale bijstandsverlening, is opgenomen in het bijzondere bijstandsbeleid. Mits op aanvraag en na individuele beoordeling en er sprake is van bestedingscontrole, is dit toegestaan.

Rechtspraak bij dit artikel