Zoals hierboven aangegeven hoeft geen exploitatieplan te worden opgesteld als de gemeente voorafgaand aan het vaststellen van het bestemmingsplan of projectbesluit een overeenkomst over grondexploitatie heeft gesloten met de initiatiefnemers. Deze overeenkomst regelt het kostenverhaal en, indien nodig, bijvoorbeeld ook eisen aan het openbaar gebied en de nutsvoorzieningen en de overdracht van het openbaar gebied. Deze overeenkomst kan ook afspraken bevatten over bijdragen aan ruimtelijke ontwikkelingen.
Een bijdrage ruimtelijke ontwikkelingen is een bijdrage die de gemeente en de initiatiefnemer op basis van vrijwilligheid afspreken. Het gaat hierbij niet om kostenposten die genoemd zijn op de kostensoortenlijst, maar om een bijdrage aan belangrijke, fysieke maatschappelijke functies als bijvoorbeeld natuur, waterberging, recreatie, infrastructuur, culturele en maatschappelijke voorzieningen. Anders dan bij het verhalen van kosten gelden de drie criteria profijt, proportionaliteit en toerekenbaarheid niet voor bijdragen aan ‘ruimtelijke ontwikkelingen’. Om een bijdrage te mogen vragen voor ruimtelijke ontwikkelingen is slechts van belang dat er op een hoger schaalniveau sprake is van samenhang tussen de desbetreffende (opbrengstgevende) ontwikkeling en de ruimtelijke ontwikkeling, waarvoor een bijdrage wordt gevraagd. De ruimtelijke ontwikkeling waarvoor een bijdrage wordt gevraagd dient te zijn vastgelegd in een vastgestelde structuurvisie.
Onderstaand een samenvatting van de belangrijkste kenmerken van kosten van (bovenwijkse) voorzieningen, bovenplanse kosten en bijdragen ruimtelijke ontwikkelingen:
Opnemen in exploitatieplan?
P-t-p criteria van toepassing?
Instellen fonds (bestemmingsreserve) vereist?
Opnemen in anterieure overeenkomst?
Kosten van (bovenwijkse) voorzieningen
Ja
Ja
Nee
Ja
Bovenplanse kosten
Ja
Ja
Ja
Ja
Bijdragen ruimtelijke ontwikkelingen
Nee
Nee
Nee
Ja
Hoofdstuk 2
Artikel 2.4
Bijdragen ruimtelijke ontwikkelingen
Onderdeel van Nota kostenverhaal Gemeente Kampen