Bij wijzigingen aan een monument of aan beeldbepalende panden in een beschermd dorpsgezicht is altijd een bouwvergunning nodig.
Als een pand in een beschermd dorpsgezicht ligt, wordt er met extra zorg gekeken naar de bouwplannen. Voor gewoon klein binnen- en buitenonderhoud is geen vergunning nodig. Maar het wijzigen van de buitengevel is niet vergunningsvrij. Hierbij kan gedacht worden aan het vervangen van de originele voordeur, houten of stalen kozijnen vervangen door kunststof kozijnen en het schilderen, opnieuw voegen of stukadoren van bakstenen gevels.
De rol van de Commissie voor Welstand en Monumenten die bij reguliere bouwaanvragen meestal ondergeschikt is wordt op grond van de Erfgoedverordening en de Welstandsnota verruimd en het advies van de commissie is vaak beslissend maar in ieder geval zwaarwegend. Nieuwe ontwikkelingen worden door de Commissie voor Welstand en Monumenten getoetst aan de historische verschijningsvorm. De commissie adviseert het college over sloop- en bouwvergunningsaanvragen in het beschermd gemeentelijk dorpsgezicht.
Als een sloopvergunning wordt aangevraagd voor een pand gelegen binnen een beschermd dorpsgezicht, zonder dat er bouwvergunning is aangevraagd voor het bouwwerk dat daarvoor in de plaats komt, mag de sloopvergunning worden geweigerd. De sloopvergunning wordt aangehouden als de bouwvergunning is aangevraagd maar daarop nog niet is beslist.