Gemeenten hebben de bevoegdheid om op basis van artikel 100 van de Wet GBA bij of krachtens
verordening te bepalen of en in welke mate gegevens worden verstrekt uit de
basisadministratie aan zogenaamde vrije derden.
Voorwaarde is dat het gemeentelijk verstrekkingenbeleid is vastgelegd bij of
krachtens een gemeentelijke verordening. Met de wijziging van artikel 100
van de wet GBA per 1 september 2001 heeft de wetgever de categorie van
personen en instellingen die de gemeente van gegevens kan voorzien
aanzienlijk beperkt.
Het verstrekken van gegevens aan commerciële bedrijven behoort niet tot het
doel van de GBA en staat in beginsel op gespannen voet met de primaire
doelstelling van de basisadministraties. Om die reden wordt
gegevensverstrekking op grond van artikel 100 aan commerciële instellingen
en bedrijven volledig uitgesloten. Commerciële instellingen zoals
incassobureaus en postorderbedrijven hebben dus geen recht op
gegevensverstrekking.
Ook de categorie van gegevens die mogen worden verstrekt, is verder
afgebakend. Alleen de in artikel 100, tweede lid Wet GBA vermelde gegevens
mogen worden verstrekt. Ingevolge artikel 102 van de Wet GBA heeft de burger het
recht geheimhouding tot verstrekking van zijn gegevens te vragen. In dat
geval wordt de gevraagde informatie niet verstrekt.
Onder artikel 100 Wet GBA is gegevensverstrekking alleen mogelijk aan
rechtspersonen zonder winstoogmerk voor zover de verstrekking noodzakelijk
is in het belang van betrokkenen of van de rechten en vrijheden van anderen.
Daarbij wordt nagegaan of de verstrekking wordt gerechtvaardigd door een
dringende maatschappelijke behoefte, een gemeentelijk belang, of de
verstrekking in de juiste verhouding staat tot het doel waarvoor de gegevens
worden gevraagd en of dit doel op een minder ingrijpende wijze kan worden
bereikt.
Een voorbeeld van gegevensverstrekkingen aan rechtspersonen is de
verstrekking van gegevens aan woningcorporaties in het kader van de
samenwerking op het gebied van de fraudebestrijding en eerlijke verdeling
van de woonruimte.
Aan particulieren mogen gegevens worden verstrekt ten behoeve van een
persoonlijk niet-commercieel belang zoals in verband met een reünie of
opsporing van een familielid. Verplicht is gesteld dat de gemeente eerst
uitdrukkelijk toestemming verkrijgt van de ingeschrevene van wie de gegevens
worden verstrekt. De schriftelijke toestemmingen moeten een jaar lang worden
bewaard. Daarnaast moeten informatieverstrekkingen die plaatsvinden op basis
van artikel 100 worden geprotocolleerd (artikel 9).