In deze nota worden individuele rechten gescheiden van gebiedsafspraken met corporaties en/of ontwikkelaars. Allereerst wordt ingegaan op individuele erfpachtrechten, erfpacht binnen gebiedsafspraken wordt vervolgens in hoofdstuk 8 behandeld. Hoofdstuk 2 beschrijft algemene aspecten van erfpacht. Aangezien erfpacht een bijzondere wijze van gronduitgifte betreft waarvoor een specifieke terminologie en fiscale en juridische regels bestaan, is het nuttig om dit kader te schetsen. Er zijn diverse manieren om de erfpacht uit te geven en vele manieren om de financiële verhoudingen tussen de eigenaar en de erfpachters vorm te geven. In beginsel is erfpacht voor de gemeente kostenneutraal: de canoninkomsten dekken de rentekosten over de grondwaarde. Feitelijk is het een vorm van grondfinanciering door de gemeente. Het is echter mogelijk dat de gemeente gaat profiteren van de waardestijging op termijn. In Vlaardingen heeft dit vooral betrekking op de aflopende tijdelijke rechten. In hoofdstuk 3 wordt gekeken hoe in andere gemeenten erfpacht is georganiseerd. Tevens is er aandacht voor enkele actuele ontwikkelingen. In de gemeenten die in dit hoofdstuk worden behandeld is het over het algemeen mogelijk om de eigendom te verwerven, waarbij de berekeningen nogal verschillen. Veelal wordt een flinke korting gegeven op de grondwaarde om de omzetting in eigendom te stimuleren. Het vierde hoofdstuk beschrijft hoe erfpacht nu in Vlaardingen is georganiseerd. Het aantal en type rechten dat resteert en de ambtelijke organisatie. Het blijkt dat in Vlaardingen de afgelopen eeuw een breed spectrum van erfpachtvoorwaarden gecreëerd, waardoor de erfpachtportefeuille van de gemeente zeer divers is. Voor de aflopende tijdelijke rechten moet een oplossing worden gevonden. Momenteel worden nog maar weinig erfpachtrechten omgezet in eigendom. Dat komt enerzijds doordat de rekenregels zijn veranderd in het nadeel van de erfpachter, en anderzijds door de slechte stemming op de woningmarkt. Hoofdstuk 5 laat zien hoe het erfpachtbeleid er nu uit ziet, wat dat voor gevolgen heeft voor de begroting, en welke wijzigingen in het beleid er op dit moment voorliggen. Per saldo levert erfpacht de gemeentebegroting geen winst op. Het canonrendement is te laag, met andere woorden, de canoninkomsten zijn lager dan de rente over de boekwaarde van de erfpachtrechten. Hoofdstuk 6 schetst op hoofdlijnen hoe het aangepaste erfpachtstelsel er uit ziet. In het hoofdstuk wordt beschreven en onderbouwd dat voor de aflopende tijdelijke rechten een oplossing moet worden gevonden. Deze oplossing wordt gevonden in het voorgestelde stelsel. Dit gaat uit van een gemengd stelsel, waarin erfpacht en eigendom naast elkaar kunnen bestaan. De basis voor de berekeningen is het hanteren van een markconforme grondwaarde. Voor de sociale woningen van corporaties wordt een regeling ingevoerd die de corporaties in staat stelt om bij einde van de looptijd van de rechten van de sociale woningen tegen een gereduceerde grondwaarde de eigendom te verwerven, dan wel een nieuwe erfpacht te verkrijgen.
Het gevolg is dat een duurzaam erfpachtstelsel ontstaat, waarbij gemeente en erfpachters altijd weten waar ze aan toe zijn. De gemeente kan in de komende decennia rekenen op aanzienlijke opbrengsten uit omzetting in eigendom dan wel heruitgifte van aflopende tijdelijke rechten. Het zevende hoofdstuk beschrijft de financiële gevolgen van de voorgestelde wijzigingen in het erfpachtstelsel. Wanneer het in hoofdstuk 6 voorgestelde beleid wordt toegepast op de erfpachtportefeuille, wordt duidelijk dat op termijn substantiële incidentele opbrengsten ontstaan voor de gemeente. Dat komt door de koopsommen bij omzetting in eigendom van de tijdelijke rechten en de. Daarnaast gaan de structurele inkomsten stijgen door de nieuwe canons bij heruitgifte van erfpachtrechten. In hoofdstuk 8 tenslotte wordt ingegaan op de gebiedsafspraken met corporaties en de toepassing van erfpacht voor projectontwikkelaars. Gebiedsafspraken met corporaties of private projectontwikkelaars is altijd maatwerk. In iedere situatie moet een aparte afweging gemaakt worden hoe de samenwerking wordt ingericht en welke berekeningswijze gehanteerd wordt voor het bepalen van de waarde van de bezittingen en (erfpacht) contracten.