Een calamiteit is een zeer bijzondere en persoonlijke omstandigheid. Mocht de medewerker plots het werk moeten verlaten (of plots op een werkdag niet naar het werk kunnen komen) vanwege een calamiteit dan heeft hij de rest van de werkdag vrij met volledige doorbetaling van salaris. Het calamiteitenverlof begint en eindigt op dezelfde werkdag. Op grond van de wet Waz heeft de ambtenaar recht op calamiteitenverlof wanneer hij zijn arbeid niet kan verrichten wegens:
zeer bijzondere persoonlijke omstandigheden; In de wet Waz is bepaald dat onder zeer bijzondere persoonlijke omstandigheden in elk geval begrepen worden:
de bevalling van de echtgenote, de geregistreerde partner of de persoon met wie de werknemer ongehuwd samenwoont;
het overlijden en de lijkbezorging van een van zijn huisgenoten of een van zijn bloed- en aanverwanten in de rechte lijn en in de tweede graad van de zijlijn.
Ter aanvulling hiervan vindt de werkgever (zonder een complete opsomming van voorbeelden te kunnen geven) dat de volgende gebeurtenissen ook hieronder kunnen worden begrepen.
plotselinge ziekte van thuiswonende kinderen;
plotselinge ziekenhuisopname van inwonende partner/ouder;
brand in woning;
gesprongen waterleiding in woning;
een door wet, zonder geldelijke vergoeding, opgelegde verplichting, waarvan de invulling niet in vrije tijd kan plaatsvinden. Ter verduidelijking denkt de werkgever hierbij aan:
het doen van aangifte van geboorte of overlijden;
het verschijnen voor de rechtbank, tenzij deze verplichting ontstaan is door schuld van de ambtenaar, en voor zover dit niet in vrije tijd kan geschieden of verzetting niet mogelijk is.
de uitoefening van het actief kiesrecht. Ter restrictie stelt de werkgever dat verloftoekenning aan de orde is mits dit niet in vrije tijd kan geschieden of verschuiven van werktijden niet mogelijk is.
Mocht voor de afhandeling van de calamiteit de eerstvolgende werkdag ook verlof nodig zijn dan kan de medewerker een verzoek doen voor kortverzuimverlof. Ook hier geldt een volledige doorbetaling van salaris. Het kortverzuimverlof betreft een korte naar billijkheid te berekenen tijd. Wederom maatwerk dus. Kortverzuimverlof valt het beste te beschrijven met voorbeelden, zoals: de dag na de gesprongen waterleiding moeten schoonmaak/reparatie werkzaamheden plaatsvinden om verdere schade te voorkomen; de dag na de brand moet de verzekeraar/glaszetter opgevangen worden; de bevalling duurt langer dan voorzien; de begrafenis moet geregeld worden; enz. NB: kortverzuimverlof betreft NIET de verzorging van naasten, dit valt namelijk onder kortdurend zorgverlof!! (zie artikel 6:4:3)
Toepasbaarheid van calamiteiten- en ander kortverzuimverlof Calamiteiten- en ander kortverzuimverlof is een instrument dat de leidinggevende kan toepassen om de combinatie van arbeid en zorg enigszins te faciliteren. De medewerker moet z.s.m. de leidinggevende op de hoogte stellen van de reden waarom hij de dag volgend op de calamiteit het werk verzuimt. De werkgever kan niet op grond van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen de opname van calamiteiten- of kortverzuimverlof weigeren. In overleg spreken beiden een korte en billijke verlofperiode af. De leidinggevende mag wél achteraf eisen dat de medewerker aannemelijk maakt dat hij deze periode niet naar het werk kon komen vanwege de noodzakelijke afhandeling van de calamiteit.
Een dergelijke gebeurtenis komt slechts sporadisch voor, omdat de werkgever ervan mag uitgaan dat de medewerker de combinatie van arbeid en zorg op een betrouwbare en haalbare wijze georganiseerd heeft. Omdat zelfverantwoordelijkheid hier een grote rol speelt mag de werkgever ervan uitgaan dat de persoon allereerst andere oplossingen bedenkt alvorens hij/zij de werkgever om een oplossing verzoekt in de vorm van buitengewoon verlof. De medewerker kan bijvoorbeeld ervoor kiezen om ten volle gebruik te maken van de flexibele werktijdenregeling, door het werk later aan te vangen of juist eerder het werk te verlaten. Daarnaast kan regulier verlof worden opgenomen. Ook kan hij een beroep doen op familie, kennissen of buren. Als deze mogelijkheden niet tot een oplossing leiden dan biedt dit instrument uitkomst. De leidinggevende mag vragen welke maatregelen de persoon zelf genomen heeft om voor een voorliggende oplossing zorg te dragen. Zijn oordeel hieromtrent speelt een rol in toekomstige situaties waarbij de medewerker een beroep doet op calamiteiten- en ander kort verzuim verlof.
Verloftoekenning van calamiteiten- en kortverzuimverlof Calamiteitenverlof eindigt na een dag. Bij een dergelijke calamiteit moet de medewerker z.s.m. de leidinggevende op de hoogte stellen van de situatie en melden dat hij de rest van de dag vrij neemt. Is de medewerker al op het werk dan klokt hij uit met de functietoets Overig. De leidinggevende mag achteraf eisen dat de medewerker aannemelijk maakt dat hij deze dag geen werk kon verrichten omdat er sprake was van een calamiteit. Bij kort verzuimverlof is de duur van de verloftoekenning afhankelijk van de situatie (maatwerk) maar betreft immer een korte en billijke periode. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen een overlijdenssituatie en overige calamiteiten: Richtlijn bij het bezoek van een begrafenis van een overleden familielid (1e en 2e lijns): één dag. Richtlijn bij het regelen van een begrafenis van een overleden familielid (1e en 2e lijns): het aantal werkdagen tussen overlijden en begrafenis. Richtlijn bij overige situaties: verloftoekenning van ten hoogstens twee aaneensluitende werkdagen.