Voor wijzigingen in het gebruik van bouwwerken geeft artikel 4, onder 9 bijlage II Bor zelf voorwaarden ten aanzien van ligging in de bebouwde kom en het maximale bruto vloeroppervlak. Ruime toepassing zonder verdere beperkingen qua gebruik zou tot ruimtelijk of planologisch ongewenste situaties kunnen leiden. Wij vinden het dan ook wenselijk om aanvullende voorwaarden te stellen ten aanzien van de vormen van het toegelaten gebruik.
Nevenfuncties bij wonen en detailhandel
Met het uitoefenen van bedrijfsmatige activiteiten aan huis en nevenfuncties bij detailhandel wordt een gedeelte van de woning of detailhandelsbedrijf aan haar bestemming onttrokken. Uitgangspunt is dat de woon- of detailhandelsfunctie in overwegende mate behouden blijft en de bewoner of exploitant de activiteit uitoefent.
Bezien moet worden of deze uitstraling van dien aard is dat deze niet meer te rijmen valt met de woon- of detailhandelsfunctie van het betrokken pand of perceel. De beschreven criteria hebben tot doel om de impact van de activiteit te reduceren en de gevolgen op de omgeving te beperken.
Hoewel het gaat om wijzigingen in het gebruik, zijn er soms ook bouwkundige aanpassingen noodzakelijk om de functiewijziging mogelijk te maken. Alleen inpandige bouwactiviteiten, al dan niet met bouwvergunning, zijn mogelijk.
Aan huis verbonden beroep
Dit artikel kan worden toegepast voor die situaties waar een aanvrager binnen de bebouwde kom een aan huis verbonden beroep (de ‘traditionele’, zoals arts, notaris, advocaat en andere vrije beroepen) of bedrijf wil vestigen, zoals een kapsalon, reclamebureau, assurantiekantoor en wat dies meer zij. Het onderscheid tussen beroep en bedrijf is vervaagd en is in feite alleen maar relevant met het oog op de uitstralingseffecten van het gebruik (hinder, detailhandel, parkeren, reclame etc.) en de verhouding tot de (primaire) woonfunctie. In de jurisprudentie wordt vanuit die hoek ook wat kritischer gekeken naar bedrijfsmatige activiteiten dan naar de (traditioneel) aan huis gebonden (vrije) beroepen. Bij de beoordeling van de strijdigheid met de (woon-)bestemming is de ruimtelijke uitwerking die het gebruik gezien zijn aard, omvang en uitstraling heeft, maatgevend.
Aan huis verbonden bedrijf
De beleidsnotitie “Kansen benutten voor Bronckhorst, beleid voor economische ontwikkeling van de gemeente Bronckhorst 2006–2010” vraagt aandacht en ruimte voor bedrijvigheid in de woonomgeving. Wij willen starters ondersteunen door in het beleid ruimte te bieden voor de vaak aantrekkelijke optie om vanuit huis een bedrijfje te starten. Voor de toegelaten activiteiten hebben wij aansluiting gezocht bij de actuele bestemmingsplannen. Er zijn voorwaarden gesteld waaronder de omgevingsvergunning kan worden verleend. De voornaamste is dat alleen activiteiten die qua aard, omvang en uitstraling passen in een woonomgeving zijn toegestaan. Aanvullend moeten de activiteiten vermeld zijn in de als Bijlage 4 bij de beleidsregels gevoegde Staat van Bedrijfsactiviteiten - functiemenging, die ook in actuele bestemmingsplannen voor het toelaten van een aan huis verbonden bedrijf is opgenomen. Omdat de functiemengingslijst een algemene lijst is waarnaar in meerdere bestemmingen wordt verwezen, is niet zonder meer iedere in de lijst vermelde activiteit toegelaten. Leidend is dat de activiteit past in de woonomgeving. Verder zijn er enkele kwalitatieve en kwantitatieve voorwaarden gesteld en is detailhandel als hoofdactiviteit niet toegestaan.
Horeca
Bij een aan huis verbonden bedrijf is functiewijziging ten behoeve van horeca-activiteiten uitgesloten. Voor vormen van horeca-activiteiten als de tearoom bij een bakkerij, die qua exploitatievorm en openingstijden aansluiten bij detailhandel, en waar naast kleinere etenswaren alcoholvrije dranken worden verstrekt voor gebruik ter plaatse, willen wij beperkt ruimte bieden. Omwille van de kleinschaligheid en ondergeschiktheid hebben wij regels gesteld ten aanzien van omvang, openingstijden (gerelateerd aan de winkeltijden), ruimtelijke uitstraling en parkeren.
Bed & breakfast
Ook willen wij ruimte bieden aan een horecagerelateerde activiteit als bed & breakfast (b&b) bij wonen als ondergeschikt medegebruik. Het gaat hierbij om een kleinschalige toeristische activiteit. Deze voorziening kan door het kleinschalige karakter, spreiding in de gemeente en het beperkt aantal aaneengesloten overnachtingen, een wezenlijke bijdrage leveren aan het toeristische product naast hotels, recreatiewoningen en campings. Wel stellen wij voorwaarden waaronder b&b toelaatbaar is. Omwille van de kleinschaligheid en ondergeschiktheid hebben wij regels gesteld ten aanzien van omvang, ruimtelijke uitstraling en parkeren. De regels voorzien in b&b als ondergeschikte activiteit bij woningen. Dit betekent niet dat b&b in andere vormen, dus niet als onderdeel van de woning maar bijvoorbeeld bij een theeschenkerij of ambachtelijk bedrijf, zonder meer is uitgesloten. Voor die situaties gelden geen algemene regels. Deze initiatieven zullen op hun merites worden beoordeeld op de mogelijkheid en wenselijkheid van vestiging ter plaatse.
Voorbeelden
Voorbeelden van toelaatbare activiteiten aan huis zijn:
(para-) medische beroepen (huisarts, fysiotherapie);
een kapsalon of schoonheidssalon aan huis;
administratieve beroepen (advocaat, accountant);
een kantoor aan huis (verzekeringsagent, belastingadviseur, adviesbureau, reclamebureau);
het voeren van een administratie ten behoeve van een eenmanszaak;
het verstrekken van dranken en spijzen als ondergeschikte activiteit bij een detailhandelsactiviteit (tijdens de winkeltijden);
bed & breakfast.
Horeca op de verdieping in centrumgebieden
Het is wenselijk dat het centrumgebied ook na winkelsluitingstijd levendig blijft. Daarom zijn woningen boven winkels en kantoorfuncties beoogd. Bij horeca en maatschappelijke functies vinden activiteiten voor een deel ook in de avonduren plaats zodat deze functies, net als het wonen, de levendigheid vergroten. Als deze functies als onderdeel van de op de begane grond aanwezige horeca- of maatschappelijke functie tevens op de verdieping plaatsvinden, is het niet noodzakelijk dat er ook een bovenwoning aanwezig is. Vanuit de ruimtelijke ordening willen we deze functies op de verdieping niet op voorhand uitsluiten. Bij concrete plannen zal toetsing aan milieu- en bouwregelgeving plaatsvinden. De meest recente bestemmingsplannen hebben dit reeds als uitgangspunt. Een aantal nog niet geactualiseerde plannen en het in 2010 geactualiseerde bestemmingsplan Zelhem Dorp sluiten de functies horeca en maatschappelijk op de verdieping uit. Met deze bepaling willen wij ook voor aanvragen binnen die plannen invulling geven aan de beoogde situatie binnen de bestemming ‘Centrum’.
Internetverkoop
De bedrijfsmatige verkoop van goederen via internet neemt in populariteit toe. In de praktijk komen verschillende vormen voor. Het kan bijvoorbeeld gaan om zelfstandige (detail)handelsbedrijven, die producten uitsluitend via internet aanbieden/verkopen en bij de klanten per post of bezorgdienst afleveren (webshops) maar ook als nevenactiviteiten van winkels of productiebedrijven. Internetverkoop is een vorm van detailhandel, maar wijkt op essentiële punten af van de traditionele detailhandel in winkels. Waar die traditionele detailhandel nu in bestemmingsplannen wordt uitgesloten vanwege haar (ruimtelijke) uitstraling en effecten op de omgeving, kan internetverkoop juist vanwege de aard en uitstraling van de activiteiten wel worden toegelaten in.
Het is gewenst om een algemeen afwegingskader vast te stellen voor planologische medewerking aan internetverkoopbedrijven. In deze beleidsregels is dit afwegingskader opgenomen.
Beleid detailhandel In de Structuurvisie Bronckhorst en de Masterplannen voor de dorpscentra van Hengelo en Vorden staat onder meer dat detailhandel zoveel mogelijk moet worden geconcentreerd in de centra van de kernen Zelhem, Hengelo, Vorden en Steenderen. Dit met het oog op de functionaliteit van die kernen, de aard en de economische spin-off van deze activiteiten, alsmede i.v.m. het streven om de voorzieningen in die kernen in de centrumgebieden op peil en vitaal te houden en elkaar zoveel mogelijk te laten versterken.
Bestaande bestemmingsregeling
Internetverkoopactiviteiten is in de regels van recent vastgestelde- en in procedure gebrachte bestemmingsplannen niet expliciet vastgelegd. De activiteiten worden nu regeltechnisch als een vorm van detailhandel beschouwd en worden ook alleen op de als zodanig bestemde plaatsen toegelaten. Voor zover die bestemmingsregels direct detailhandel toelaten, is dus ook internetverkoop in die producten toegestaan.
Detailhandel is in geldende bestemmingsplannen op de volgende manieren geregeld:
direct in de regels toegelaten door toekenning van een daarop gerichte bestemming als ‘Detailhandel’, ‘Centrum’, ‘Gemengd’ e.d.;
direct in de regels toegelaten voor grootschalige detailhandel en/of detailhandel in volumineuze goederen binnen de niet op detailhandel gerichte bestemming ‘Bedrijventerrein’;
direct via een (specifieke) functieaanduiding op de verbeelding binnen een niet op detailhandel gerichte bestemming (bijv. ‘Bedrijf’, ‘Bedrijventerrein’, ‘Dienstverlening’);
indirect via een – in de regels opgenomen – afwijkingsbevoegdheid qua gebruik bij niet op detailhandel gerichte bestemmingen;
direct als ondergeschikte nevenactiviteit (van ter plaatse vervaardigde en/of streekeigen producten) in een bedrijfs- of agrarische bestemming.
Definitie detailhandel en internetverkoop De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (RvS) deed de afgelopen jaren meerdere uitspraken, waarin de vraag is beantwoord of in voorkomende gevallen verkoop via het internet gerekend moet worden tot detailhandel. De RvS stelt dat, indien er sprake is van enige vorm van ruimtelijke uitstraling van handelsactiviteiten op een perceel, er niet uitsluitend gehandeld wordt via internet. Vormen van ruimtelijke uitstraling van handelsactiviteiten zijn bijvoorbeeld:
de mogelijkheid om ter plaatse producten uit te proberen, af te halen en te betalen
een op gezette tijden en/of op afspraak voor klanten geopende locatie, waar vandaan verkoop via het internet plaatsvindt
de aanwezigheid van een showroom
het uitstallen van producten die ten verkoop worden aangeboden
Anders gezegd; zónder bovenvermelde vormen van ruimtelijke uitstraling is bij internetverkoop volgens jurisprudentie sprake van handelsactiviteiten, maar niet van detailhandel. Dat betekent dat dergelijke activiteiten niet persé binnen een bestemming voor detailhandel zouden moeten plaatsvinden.
Wensen van ondernemers
Ondernemers die internetverkoop (willen) bedrijven, willen hun producten veelal op enigerlei wijze uitstallen, opdat potentiële klanten deze kunnen bekijken en testen. Ook is er de wens dat klanten de geselecteerde producten op de bedrijfslocatie kunnen afhalen en betalen. Het gaat daarbij veelal om een ‘beperkte’ ruimte met ‘beperkte’ openingstijden. Voor bedrijven is het financieel-economisch gezien doorgaans niet haalbaar om naast de bedrijfslocatie voor de opslag en het kantoor e.d. ook nog een winkellocatie voor die ‘activiteiten met ruimtelijke uitstraling’ in bijvoorbeeld het centrumgebied van een dorp te huren of te kopen. Hoewel dit laatste probleem wordt onderkend, moet het algemeen belang van het concentreren van de detailhandel in de dorpscentra voor de daar aanwezige ondernemers tóch zwaarder worden geacht dan het individuele belang op dit punt van het internetverkoopbedrijf. Tevens moet hierbij worden bedacht, dat eventuele regels voor ‘beperkte detailhandelsactiviteiten’ in de praktijk nauwelijks controleerbaar en handhaafbaar zullen zijn. Bovendien is er, wanneer die detailhandel gerelateerde activiteiten eenmaal ter plaatse als functie worden toegelaten, bestuurlijk nauwelijks meer een mogelijkheid om een later verzoek om uitbreiding van die activiteiten te weigeren. De praktijk wijst namelijk uit dat financieel-economische argumenten van zo’n ondernemer vrijwel altijd doorslaggevend zijn.
Handhaafbaarheid Het is met het oog op de handhaafbaarheid van groot belang om handelsactiviteiten met ruimtelijke uitstraling buiten detailhandelsbestemmingen expliciet uit te sluiten bij internetverkoop. De grenzen worden anders, ook al zijn die aanvullende activiteiten beperkt, te vaag. De in deze beleidsregels opgenomen kaders zijn bij strikte toepassing goed te gebruiken bij handhavingskwesties.
Toelaatbaarheid internetverkoop
Vestiging op een bedrijventerrein of een solitair bedrijfsperceel is functioneel gezien voor internetverkoopbedrijven, die niet als detailhandel worden aangemerkt, de meest logische keuze. Zij behoeven immers op de bedrijfslocatie ten hoogste opslag- en kantoorruimten met sanitaire- en personeelsvoorzieningen, alsmede stallingsruimten voor (bezorgdienst)voertuigen. Afhankelijk van de aard en omvang van de activiteiten, de verkeers- en parkeertechnische situatie alsmede van de ruimtelijke uitstraling op de omgeving is vestiging van zo’n bedrijf ook in woonwijken (binnen de kaders voor een ‘aan-huis-verbonden-bedrijf’) of op percelen in het buitengebied denkbaar/acceptabel.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.1.5.9
Wijzigen gebruik van bouwwerken
Onderdeel van Beleidsregels artikel 2.12 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht