Zoals omschreven in artikel 4.5 van het besluit nadere regels, wordt er een onderscheid gemaakt in maatwerkvoorzieningen in de vorm van individuele ondersteuning en dagbesteding. Beide vormen kunnen meerdere doelen dienen.
Individuele ondersteuning kan worden ingezet bij het behalen van de volgende (deel)resultaten: een financieel gezonde situatie, kunnen voorzien in de eerste levensbehoeften, uitvoeren van taken rondom het huis, voorkomen van een sociaal isolement, besluiten kunnen nemen, zichzelf kunnen verzorgen, regie kunnen voeren op het huishouden en/of een psychisch welbevinden hebben. Inspanningen zijn (bijvoorbeeld) gericht op het helpen plannen van activiteiten, regelen van dagelijkse zaken, het nemen van besluiten en het structureren van de dag. Tevens kan het gaan om het bieden van praktische hulp en ondersteuning bij het oefenen van handelingen of vaardigheden die zelfredzaamheid tot doel hebben.
Een klein deel van de persoonlijke verzorging, voor zover die in het verlengde ligt van begeleiding, maakt deel uit van de individuele ondersteuning. Mensen komen hiervoor in aanmerking als er behoefte is aan ondersteuning bij algemene dagelijkse levensverrichtingen in plaats van het overnemen ervan. Dit komt vooral voor bij mensen met een verstandelijke beperking, zintuiglijke beperking en psychiatrische problematiek. Daar waar het gaat om overnemen van de persoonlijke verzorging en verpleging kunnen cliënten vanaf 2015 bij de zorgverzekeraar terecht op grond van de Zorgverzekeringswet.
In het bijzonder zijn de volgende vormen van individuele ondersteuning bij zelfstandig leven te onderscheiden:
Stimuleren en toezicht: de cliënt kan zelf om hulp vragen, er is geen noodzaak tot het overnemen van taken of activiteiten, maar er is wel stimulering en/of toezicht nodig. Met die ondersteuning kan de cliënt zijn sociale leven zelfstandig vorm geven, inclusief zelfstandige persoonlijke verzorging en het voeren van de regie op het huishouden.
Helpen bij: er is ondersteuning nodig bij het oplossen van problemen, het zelfstandig nemen van besluiten, het regelen van dagelijkse bezigheden en de dagelijkse routine (bij problemen met het dag- en nachtritme) die voor de cliënt niet vanzelfsprekend zijn en zodanige problemen opleveren dat de cliënt afhankelijk is van ondersteuning. Vaak is het voor de cliënt niet mogelijk om voldoende zelfstandig te communiceren, kan het niet inzetten van ondersteuning leiden tot verwaarlozing en (mogelijk uiteindelijk) opname. Ook helpen bij de zelfstandige persoonlijke verzorging en het voeren van de regie op het huishouden vallen hieronder.
Overnemen en regie: complexe taken worden door een professional overgenomen omdat de cliënt ernstige problemen heeft, terwijl ook het uitvoeren van eenvoudige taken en communiceren moeizaam gaan. Vaak kan de cliënt niet zelfstandig problemen oplossen en/of besluiten nemen en is hij voor de dagstructuur en het voeren van regie afhankelijk van de hulp van anderen, inclusief het voeren van regie op het huishouden en de persoonlijke verzorging. Hier kan bijvoorbeeld sprake van zijn bij mensen met een meervoudige beperking.
De maatwerkvoorziening dagbesteding kan worden ingezet voor mensen met allerlei vormen van beperkingen. Het zijn vooral cliënten met zwaardere problematiek, bijvoorbeeld zware lichamelijke en/of verstandelijke beperkingen, zware psychogeriatrische problemen of de GGZ-doelgroep. Bij deze cliënten is er maatwerk vereist in de begeleiding die niet via de open inloop georganiseerd kan worden. Juist omdat het maatwerk is, is een goede afstemming op de behoefte van de betrokken deelnemer van belang. In het bijzonder kunnen de volgende kenmerken bij deelnemers aan dagbesteding aan de orde zijn:
Er is vaak sprake van een grote fysieke zorgbehoefte.
Er is een grote noodzaak tot structuur en regelmaat.
Er is zware, specialistische professionele begeleiding nodig.
Er kan geen of nauwelijks gebruik worden gemaakt van standaard toegankelijke locaties.
Hoofdstuk
Artikel 1.7
Maatwerkvoorzieningen ter ondersteuning bij het invullen van de dag en/of het aanleren van dagelijkse activiteiten
Onderdeel van Beleidsregel richtlijnen voor de beoordeling van de ondersteuningsbehoeft 2016