De bijzondere bijstand is gestoeld op artikel 35, eerste lid, van de Wet werk en bijstand (WWB) en geldt daardoor als een wettelijke verplichting.
Bijzondere bijstand kan worden verstrekt ter vergoeding van (bijzondere) kosten in het individuele geval die naar het oordeel van het college niet betaald kunnen worden uit de algemene bijstand ( of een daarmee in hoogte vergelijkbaar inkomen), de langdurigheidstoeslag of de draagkracht van belanghebbende. Daarnaast geldt dat geen recht op bijzondere bijstand bestaat voor zover een beroep gedaan kan worden op een voorliggende voorziening.
De gemeente ontvangt hiervoor een budget dat is verdisconteerd in de algemene uitkering.
De meest voorkomende vergoedingen die als bijzondere bijstand verstrekt kunnen worden zijn:
Woonkosten toeslag
Toeslag voormalige alleenstaande ouder
Aanvulling jongerennorm
Duurzame gebruiksgoederen
Collectieve ziektekostenverzekering
Schulden
Bewindvoeringskosten
Eigen bijdrage hulp bij het huishouden
Maaltijdvoorziening
Eigen bijdrage rechtsbijstand
Enz
Deze vergoedingsmogelijkheden zijn nader uitgewerkt in de Beleidsregels bijzondere bijstand en de zgn. Vergoedingenlijst bijzondere bijstand, die jaarlijks wordt geactualiseerd.