In 2010 is de ambitie om integraal te handhaven in de wet verankerd. In de Wabo zijn kwaliteitseisen op het gebied van integrale handhaving opgenomen. De toen voorgenomen integraliteit van de handhaving is hiermee een feit.
Het wetsvoorstel Wet (verbetering) Vergunningen, Toezicht en Handhaving (Wet VTH), wordt van kracht en gaat onderdeel uitmaken van de Wabo 3Naar verwachting per 1 juli 2016. Met de Wet VTH wordt de afbakening van het basistakenpakket en de plicht om deze basistaken onder te brengen in de omgevingsdienst geborgd in een wet. Daarin worden kwaliteitseisen opgenomen met betrekking tot de gemeentelijke VTH taken.
De gemeente is zelf verantwoordelijk voor het borgen van de kritieke massa als geheel (basistaken en niet-basistaken) en van het vergunningproces bij de niet-basistaken. Hiervoor krijgt ieder bevoegd gezag een zorgplicht. Gemeenten bepalen zelf op welke wijze invulling wordt gegeven aan deze zorgplicht. Het wetsvoorstel deelt een bevoegdheid toe aan de gemeenteraad om daarover regels (verordening) te stellen. Dit is dus geen plicht om regels te stellen. De zorgplicht voor kwaliteitsborging voor de niet-basistaken kan ook in beleid worden uitgewerkt.
In het dualisme heeft de gemeenteraad een kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol. De raad gaat over het WAT en niet zozeer over het HOE. De keuze voor een lokale verordening als instrument betekent in elk geval dat de inhoud en strekking moeten aansluiten bij de rol en positie van de gemeenteraad: kaderstellend en controlerend (meer WAT dan HOE).
Het handhavingsprogramma blijft wel verplicht (Wabo en Bor). Bij vaststelling van de Wet en (later de) Verordening VTH zullen gemeenten moeten voldoen aan de landelijke- en eigen kwaliteitscriteria. Dit betreft kwaliteitscriteria welke worden gesteld aan medewerkers van het bevoegd gezag en betreffen zowel opleidingsniveau als minimale personele bezetting die per taak beschikbaar moet zijn. Deze eisen hebben nu (nog) geen wettelijke verplichte status.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.11
Bestuurlijk toezicht
Onderdeel van Handhavingsuitvoeringsprogramma IJsselstein 2016