Onder vroegtijdig signaleren wordt verstaan het onderkennen van signalen die wijzen op (dreigende) schooluitval. Doel is jongeren en ouders voor het onderwijs te motiveren en op een zo vroeg mogelijk tijdstip de diverse vormen van schoolverzuim en schooluitval te voorkomen.
De zorgtaak ligt overigens niet alleen bij de afdeling Leerplicht/RMC. Goed afbakenen van deze taak voorkomt dat Leerplicht/RMC verantwoordelijkheden van anderen overneemt!
In dit kader kunnen jongeren ook preventief besproken worden, zonder dat er sprake is van een wettelijke overtreding.
Deelname MDO (multi disciplinair overleg), ZAT
Met regelmaat is er georganiseerde (preventieve) afstemming en deelname aan overleggen met relevante ketenpartners waaronder het onderwijsveld en zorginstanties. Binnen Zorg- en adviesteams (ZAT), worden jongeren met een complexe problematiek door ketenpartners besproken. In de regio Zuidoost Brabant functioneren op de scholen voor basisonderwijs, voor voortgezet onderwijs en het MBO,de zogenoemde zorgteams. De teams komen periodiek bij elkaar, waarbij scholen, instellingen en de leerplichtambtenaar gezamenlijk zoeken naar een oplossing voor individuele problemen van leerlingen. Het is de bedoeling dat de leerling binnen dit proces zo lang mogelijk onder de verantwoordelijkheid van de school blijft vallen. Waar de problemen van een leerling school overstijgend zijn, wordt er samen met schoolinterne en -externe deskundigen besproken wat de beste aanpak is. De leerplichtambtenaar nemen (of structureel of op afroep) deel aan deze zorgteams. Vanaf januari 2015, na de invoering van de Jeugdwet, worden deze structurele bijeenkomsten steeds vaker vervangen door overleg op casusniveau (MDO) met de betrokken hulpverleners.
Spreekuren
De leerplichtambtenaren houden in overleg met de school eventueel spreekuur voor leerlingen waar sprake is van beginnend verzuim. Het houden van een spreekuur is preventief. Door het beginnend verzuim zo snel mogelijk bespreekbaar te maken met leerlingen en ouders kan toename van verzuim voorkomen worden en zo nodig kan vroegtijdig zorg ingeschakeld worden als er andere problemen zichtbaar worden.
Bemiddeling
Zowel de school als leerling en ouders kunnen contact opnemen met de leerplichtambtenaar. De leerplichtambtenaar heeft een onafhankelijke positie en kan daarom optreden als bemiddelaar tussen school, leerling, ouders en/of andere ketenpartners.
Aansluiting schoolverzuimbeleid op het lokaal onderwijsbeleid
De leerplichtambtenaar is een spin in het web. Door de vele contacten en ervaringen van de leerplichtambtenaar komt er veel kennis beschikbaar van het aanwezige en ontbrekende aanbod en meer en minder effectieve werkwijze en knelpunten in de aansluiting tussen diverse voorzieningen.
Er liggen vaak raakvlakken met andere beleidsterreinen. Vanuit hun praktijkervaringen informeren zij de beleidsafdeling over trends. De consulent heeft vanuit het werkveld een signaalfunctie naar beleidsmakers om problemen bij het bestrijden van schoolverzuim op te lossen.