2.1 De doelgroep van Beschermd Wonen
De consulent Beschermd Wonen stelt vast of de cliënt behoort tot de doelgroep voor Beschermd Wonen. De cliënt behoort tot de doelgroep voor Beschermd Wonen wanneer sprake is van complexe psychische en/ of psychosociale problematiek op meerdere levensterreinen. De cliënt kan zijn zorgvraag niet uitstellen en heeft daarom 24-uurs toezicht of bereikbaarheid van een professionele organisatie nodig.
2.2 Het beoogde resultaat van Beschermd Wonen
Het beoogde resultaat van Beschermd Wonen is het realiseren van een situatie waarin de cliënt in staat wordt gesteld zich zo snel mogelijk weer op eigen kracht te handhaven of indien dit niet mogelijk is, zich met een toenemende mate van zelfredzaamheid in de samenleving te handhaven. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende hoofddoelen:
herstel en uitstroom;
herstel en stabilisatie.
Onder deze hoofddoelen vallen verschillende subdoelen:
Het bevorderen en herstel van zelfredzaamheid en participatie;
Het bevorderen van het psychisch en psychosociaal functioneren;
Stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld;
Het bieden van een veilige woonomgeving;
Het voorkomen van verwaarlozing, maatschappelijke overlast en het afwenden van gevaar voor de cliënt of voor de anderen.
2.3 Varianten van Beschermd Wonen
In de regio Achterhoek wordt de wettelijke definiëring van Beschermd Wonen gehanteerd, waarbij het gaat om het wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorend toezicht en begeleiding. Wonen in een accommodatie van een instelling wordt hierbij breed geïnterpreteerd. Hierop zijn de volgende varianten gebaseerd:
Wonen Omklapwoning.
Wonen Beschut.
Wonen Beschut Ambulant.
Wonen Beschermd – Ontwikkelen.
Wonen Beschermd – Stabiliseren.
Bij deze varianten gaat het altijd om een combinatie van:
(noodzakelijk) verblijf en, bij de laatste twee Beschermd Wonen varianten, hoteldiensten;
woonzorg, bestaande uit 24-uurs toezicht of 24-uurs bereikbaarheid waarbij de professionele begeleiding binnen 20 minuten ter plaatse kan zijn en individuele ondersteuning van een professionele organisatie en/of
aanvullende ondersteuning.
De aanvullende ondersteuning wordt ingezet naar gelang de behoefte van de cliënt. Deze ondersteuning kan bestaan uit:
Ondersteuning individueel gericht op ontwikkeling of stabilisatie;
Begeleiding groep gericht op ontwikkeling of stabilisatie;
Vervoer, alleen in combinatie met begeleiding groep;
Persoonlijke verzorging, wanneer het niet onder voorliggende wetgeving valt.
Bij elk van de varianten geldt dat de aanbieder of organisatie verantwoordelijk is voor coördinatie en regie van de totale ondersteuning (individuele en dagbesteding), ook in het geval dat de dagbesteding bij een andere aanbieder of organisatie in onderaanneming is ondergebracht. De consulent bepaalt op basis van onderzoek welke variant van Beschermd Wonen en zo nodig welke ondersteuning het meest passend is. Hierbij wordt uitgegaan van maatwerk.
2.3.1 Wonen Omklapwoning
Een omklapwoning is bedoeld voor cliënten die door omstandigheden nog niet zelfstandig kunnen wonen, maar waarvan de verwachting is dat ze dit binnen maximaal een jaar wel zullen kunnen. De cliënt dient alle kosten voor huur, vaste lasten, voeding etc. zelf betalen. Hij heeft nog wel ondersteuning nodig op verschillende levensterreinen. De cliënt kan zijn ondersteuningsvraag meestal uitstellen, maar heeft de zekerheid van 24-uurs bereikbaarheid nodig om daar zo nodig op terug te kunnen vallen. De aanbieder biedt minimaal vier uur individuele begeleiding per week.
Een omklapwoning betreft een zelfstandige woning of appartement die door de aanbieder van een woningcorporatie wordt gehuurd. Hierbij wordt de afspraak gemaakt, om deze uiterlijk na één jaar om te klappen tot een zelfstandige woning op naam van de cliënt.
2.3.2 Wonen Beschut Ambulant
Wonen Beschut Ambulant is bedoeld voor cliënten die door omstandigheden (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen en waarbij een aanbieder de cliënt (enige tijd) in een beschermende omgeving opvangt. De aanbieder biedt woonruimte. De cliënt heeft de wens zelfstandig te wonen en dient alle kosten voor huur, vaste lasten, voeding etc. zelf betalen. De cliënt kan zijn ondersteuningsvraag niet uitstellen en heeft de zekerheid van 24-uurs bereikbaarheid nodig om daar op terug te kunnen vallen. Het is (nog) niet bekend of en wanneer de cliënt helemaal zelfstandig kan wonen. De aanbieder biedt minimaal zes uur individuele begeleiding per week.
2.3.3 Wonen Beschut
Wonen Beschut is bedoeld voor cliënten die door omstandigheden (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen en waarbij een aanbieder de cliënt (enige tijd) in een beschermende omgeving opvangt. De aanbieder biedt geclusterde zelfstandige appartementen per cliënt. De cliënt heeft behoefte aan sociale contacten in het kader van zijn problematiek. Een gemeenschappelijke ruimte voor het ontmoeten van anderen is hiervoor een voorwaarde. De aanbieder biedt deze ruimte bij de geclusterde appartementen.
De cliënt kan zijn ondersteuningsvraag niet uitstellen en heeft de zekerheid van 24-uurs bereikbaarheid nodig om daar op terug te kunnen vallen. Het is (nog) niet bekend of en wanneer de cliënt zelfstandig kan wonen. De cliënt dient zelf zijn voedsel te betalen. De aanbieder biedt minimaal zes uur individuele begeleiding per week.
2.3.4 Wonen Beschermd - Ontwikkeling
Wonen Beschermd gericht op Ontwikkeling is bedoeld voor cliënten die door omstandigheden (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen en waarbij een aanbieder de cliënt (enige tijd) in een beschermende omgeving opvangt. De aanbieder biedt woonruimte, hotelfaciliteiten, toezicht en begeleiding. Bij veel cliënten is sprake van gedragsproblemen en vaak hebben ze moeite met hulp vragen of vragen helemaal geen hulp wanneer dit nodig is. Hierdoor is er noodzaak van 24-uurs toezicht voor signalering en zo nodig bij te sturen. De cliënt is leerbaar. De aanbieder biedt minimaal zeven dagdelen groepsbegeleiding per week.
2.3.5 Wonen beschermd - Stabiliseren
Wonen Beschermd gericht op Stabiliseren is bedoeld voor cliënten die door omstandigheden (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen en waarbij een aanbieder de cliënt (enige tijd) in een beschermende omgeving opvangt. De aanbieder biedt woonruimte, hotelfaciliteiten, toezicht en begeleiding. Meestal is sprake van (ernstige) gedragsproblemen en kan de cliënt moeilijk of geen hulp vragen wanneer dat nodig is. Hierdoor is er noodzaak van 24-uurs toezicht voor signalering en zo nodig bij te sturen. De cliënt is niet of nauwelijks leerbaar. De aanbieder biedt minimaal 8,4 dagdelen groepsbegeleiding per week.
2.4 Aanvullende ondersteuningsmogelijkheden
Wanneer een cliënt extra ondersteuningsbehoefte heeft kan de indicatie worden aangevuld met Ondersteuning Individueel en Begeleiding Groep. De duur van de extra ondersteuning hoeft niet gelijk te zijn aan de duur van de indicatie. De consulent maakt in samenspraak met cliënt en vertegenwoordiger een inschatting van de benodigde extra begeleiding en de lengte van de periode waarin deze zal worden geboden. Wanneer de verwachting is dat de behoefte aan extra ondersteuning zal fluctueren, kan de consulent een gemiddeld aantal uren indiceren. Voor de extra ondersteuning worden specifieke doelen afgesproken.
2.4.1 Ondersteuning Individueel
Ondersteuning Individueel is gericht op het vergroten dan wel behouden van de zelfredzaamheid en de deelname aan de samenleving.
Van begeleiding individueel worden de volgende vormen onderscheiden:
Begeleiding individueel – ontwikkelen en coachen bij
Begeleiding gericht op ‘ontwikkelen en coachen bij’ is in principe eindig. De cliënt is leerbaar, beschikt over voldoende verandercapaciteit en is in staat de beoogde vaardigheden te ontwikkelen. De cliënt kan na verloop van tijd met minder begeleiding toe.
Begeleiding individueel – ontwikkelen plus
Deze vorm van begeleiding individueel is gericht op cliënten met beperkingen op meerdere levensdomeinen en gedragsproblematiek. Bij deze cliënten volstaat begeleiding gericht op ‘ontwikkelen en coachen bij’ aantoonbaar niet. Vaak heeft de cliënt ook problemen op het gebied van communicatie en motivatie. Daarnaast moet de begeleider hierbij doelgericht samenwerkt met andere ketenpartners. De cliënt is leerbaar, beschikt over voldoende verandercapaciteit en is in staat de beoogde vaardigheden te ontwikkelen. De cliënt kan na verloop van tijd met minder begeleiding toe. Voor de periode dat deze vorm van ondersteuning wordt toegekend worden specifieke doelen vastgesteld. De consulent Beschermd Wonen stelt de lengte van de periode vast.
Begeleiding individueel – stabiliseren en helpen bij
Begeleiding gericht op ‘stabiliseren en helpen bij’ is bedoeld voor cliënten die structureel begeleiding en/ of toezicht nodig hebben bij zelfstandig opvoeden / opgroeien.
De cliënt ervaart op een of meerdere levensgebieden problemen bij het oplossen van problemen, het zelfstandig nemen van besluiten, het regelen van dagelijkse bezigheden en de dagelijkse routine. De cliënt is bij het voorkomen en/of oplossen van problemen en het nemen van besluiten afhankelijk van anderen voor structuur en regie. De cliënt beschikt over beperkte verandercapaciteit en heeft beperkt mogelijkheden tot ontwikkelen van vaardigheden of gedrag. Het samen doen, oefenen, bestendigen, deels overnemen van vaardigheden staan centraal.
Begeleiding individueel – stabiliseren en overnemen
Bij ‘stabiliseren en overnemen’ is de cliënt op meerdere levensdomeinen afhankelijk van anderen. De cliënt kan taken en vaardigheden op meerdere levensdomeinen niet meer zelfstandig of slechts met hulp uitvoeren. De begeleidingsvraag komt veelal voort uit een (chronische) aandoening. Een (progressieve) achteruitgang kan aan de orde zijn, net als fluctuerende intensiteit van ernst, en “goede” en “slechte” periodes. De inzet van de professional kan hierdoor ook fluctueren.
Begeleiding individueel – stabiliseren plus
Bij begeleiding individueel ‘stabiliseren plus’ gaat het om een cliënt met meervoudig complexe problematiek, waarbij begeleiding individueel ‘stabiliseren en overnemen’ aantoonbaar niet volstaat. Er zijn altijd beperkingen op meerdere levensdomeinen en er is altijd aanvullend sprake van gedragsproblematiek. Vaak heeft de cliënt ook problemen op het gebied van communicatie en motivatie. Een voorwaarde voor deze begeleidingsvorm is dat de begeleider hierbij doelgericht samenwerkt met andere ketenpartners. Voor de periode dat deze vorm van ondersteuning wordt toegekend worden specifieke doelen vastgesteld. De consulent Beschermd Wonen stelt de lengte van de periode vast.
2.4.2 Begeleiding groep
Begeleiding groep betreft planmatig werken aan een zinvolle daginvulling, dagstructuur, aanleren, oefenen, bestendigen of overnemen van vaardigheden en het ontplooien van talenten om zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving te vergroten, dan wel achteruitgang te voorkomen. Hiervoor worden in het ondersteuningsplan doelen vastgesteld.
Van begeleiding groep worden de volgende vormen onderscheiden:
Begeleiding groep - ontwikkelen
‘Begeleiding groep gericht op ontwikkeling’ is bedoeld voor cliënten die leerbaar zijn en zich willen ontwikkelen om door- of uit te stromen richting scholing, werk of vrijwilligerswerk.
Begeleiding groep – ontwikkelen Plus
Begeleiding groep ‘ontwikkelen plus’ is bedoeld voor cliënten die zich willen ontwikkelen richting scholing, werk of vrijwilligerswerk, maar beperkingen ervaren op meerdere levensdomeinen en gedragsproblematiek hebben. Bij deze cliënten volstaat begeleiding groep ‘ontwikkelen’ aantoonbaar niet. Vaak heeft de cliënt ook problemen op het gebied van communicatie en motivatie. Een voorwaarde voor deze begeleidingsvorm is dat de begeleider hierbij doelgericht samenwerkt met andere ketenpartners. Voor de periode dat deze vorm van ondersteuning wordt toegekend worden specifieke doelen vastgesteld. De consulent Beschermd Wonen stelt de lengte van de periode vast.
Begeleiding groep – stabiliseren en begeleiden bij
Begeleiding groep ‘gericht op stabiliseren en begeleiden bij’ is voor cliënten die structureel ondersteuning en/ of toezicht nodig hebben. De cliënt is beperkt leerbaar en heeft beperkt mogelijkheden tot ontwikkelen van vaardigheden of gedrag, maar kan wel zelf om hulp vragen. Het samen doen, oefenen, bestendigen en deels overnemen van vaardigheden en gedrag staan centraal.
De cliënt ervaart op een of meerdere levensgebieden problemen bij het oplossen van problemen, het zelfstandig nemen van besluiten, het regelen van dagelijkse bezigheden en de dagelijkse routine. De cliënt is bij het voorkomen en/ of oplossen van problemen en het nemen van besluiten afhankelijk van anderen voor structuur en regie.
Begeleiding groep – stabiliseren en overnemen
Begeleiding groep ‘gericht op stabiliseren en overnemen’ is voor cliënten die structureel ondersteuning en/ of toezicht nodig hebben. De cliënt is op meerdere levensdomeinen afhankelijk van anderen. De cliënt kan taken en vaardigheden op meerdere levensdomeinen niet meer zelfstandig of met hulp uitvoeren.
De aard van de vraag komt veelal voort uit een (chronische) aandoening. Een (progressieve) achteruitgang kan aan de orde zijn, net als fluctuerende intensiteit van ernst, en “goede” en “slechte” periodes. De inzet van de professional kan hierdoor ook fluctueren.
Begeleiding groep – stabiliseren plus
Bij begeleiding groep ‘stabiliseren plus’ gaat het om een cliënt met meervoudig complexe problematiek. Er zijn altijd beperkingen op meerdere levensdomeinen en er is altijd aanvullend sprake van gedragsproblematiek, waardoor de cliënt een prikkelarme omgeving nodig heeft. Bij deze cliënten volstaat begeleiding groep ‘stabiliseren en overnemen’ aantoonbaar niet. Vaak heeft de cliënt ook problemen op het gebied van communicatie en motivatie. Aanvullend kan er sprake zijn van extra hulp bij persoonlijke verzorging indien er sprake is van zware incontinentie waardoor meerdere keren per dagdeel een totale verschoning nodig is.
Een voorwaarde voor deze begeleidingsvorm is dat de begeleider hierbij doelgericht afstemt met andere ketenpartners. Voor de periode dat deze vorm van ondersteuning wordt toegekend worden specifieke doelen vastgesteld. De consulent Beschermd Wonen stelt de lengte van de periode vast.
2.4.3 Persoonlijke verzorging
Persoonlijke verzorging richt zich op algemene dagelijkse levensverrichtingen (ADL), persoonlijke hygiëne en lichamelijke basiszorg om een tekort aan zelfredzaamheid op dit gebied op te lossen. Hiervoor worden taken aangeleerd, dan wel overgenomen zodat de cliënt zo lang mogelijk zelfredzaam is en deel kan nemen aan de samenleving. Het kan gaan om taken zoals wassen, aan- en uitkleden, in en uit bed gaan, toiletgang, bewegen, vervangen katheter/ stomazakje, toedienen sondevoeding, aanreiken medicijnen.
Gemeenten zijn voor alle cliënten, zowel onder als boven de 18 jaar alleen verantwoordelijk voor het gedeelte van persoonlijke verzorging dat niet onder voorliggende wetgeving zoals de Zorgverzekeringswet of Wet langdurige zorg valt.
Wanneer de persoonlijke verzorging gericht is op geneeskundige zorg of een hoog risico daarop dan is de Zorgverzekeringswet van toepassing.
Van persoonlijke verzorging worden de volgende vormen onderscheiden:
Persoonlijke verzorging – ontwikkelen
Persoonlijke verzorging gericht op ‘ontwikkelen is bedoeld voor een cliënt die leerbaar is en waarvoor de ondersteuning in principe eindig is of kan overgaan in een lichtere vorm van ondersteuning. Het is gericht op het aanleren en verbeteren van vaardigheden rondom persoonlijke hygiëne en lichamelijke basiszorg zodat de cliënt deze taken (weer) zelfstandig of met behulp van zijn omgeving kan uitvoeren.
Persoonlijke verzorging – stabiliseren
Persoonlijke verzorging gericht op ‘stabiliseren’ is bedoeld voor een cliënt die niet of beperkt leerbaar is. Veelal komt de aard van de vraag komt veelal voort uit een (chronische) aandoening. Hierbij bestaat de ondersteuning vooral uit het helpen bij, inslijten en of (deels) overnemen van taken in de persoonlijke hygiëne en lichamelijke basiszorg.