Voor een goede naleving van het beleid is controle en een strikte handhaving noodzakelijk. De handhaving van het coffeeshopbeleid is in beginsel een bestuurlijke aangelegenheid. Het strafrecht is ondersteunend. De bestuurlijke aanpak van overtredingen is vastgelegd in een handhavingsmatrix (zie bijlage 2). De handhavingsmatrix heeft tot doel:
De zwaarte van de maatregel qua intensiteit zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de ernst van de overtreding
Duidelijkheid en kenbaarheid geven richting coffeeshopexploitanten over de maatregelen die genomen kunnen worden bij overtreding van de gedoogcriteria
In de regel zal de handhavingsmatrix worden gevolgd. Bijzondere omstandigheden kunnen er toe leiden dat de burgemeester hiervan afwijkt. Indien de burgemeester daartoe besluit motiveert hij dit in het besluit.
De gedoogde coffeeshops worden periodiek gecontroleerd. Streven is iedere coffeeshop vier maal per jaar te controleren. Deze controles maken deel uit van de integrale handhavingsacties. Indien er aanleiding toe bestaat, zoals klachten of signalen uit de buurt met betrekking tot overlast, wordt er intensiever toezicht uitgeoefend.
De politie geeft uitvoering aan het handhavingstoezicht op de gedoogcriteria in het kader van de bevoegdheid van de burgemeester ingevolge 13b Opiumwet en in het kader van de strafrechtelijke handhaving (zie brief van de minister van Veiligheid en Justitie van 22 december 2011, kenmerk 209135).
Zoals hiervoor in deze nota aangegeven wordt bij het overtreden van de gedoogcriteria door de burgemeester in principe overgaan tot sluiting; in sommige gevallen krijgt de ondernemer door een kans in de vorm van een waarschuwing. Grondslag voor de sluiting is de Opiumwet (artikel 13b), de algemene sluitingsbevoegdheid van artikel 174 lid 2 of 3 Gemeentewet.