Sub a
Bij de omschrijving van het begrip 'gemeentelijk monument' is, met uitzondering van de 50-jaar grens, aansluiting gezocht bij de omschrijving van een monument in de Monumentenwet 1988. De cultuurhistorische waarde is volgens de Memorie van Toelichting de aan een bouwwerk of gebied toegekende waarde, gekenmerkt door het beeld dat is ontstaan en het gebruik dat de mens in de loop van de geschiedenis van dat bouwwerk of dat gebied heeft gemaakt. Dit is een zo ruime omschrijving dat het ook betrekking kan hebben op zaken en gebieden met een geschiedkundige en of bouwhistorische waarde.
Het begrip ‘terreinen’, als bedoeld in sub 2 van artikel 1, dient ruim te worden uitgelegd.
Hoofdzakelijk betreft het locaties waar archeologische waarden in de bodem (kunnen) zitten, maar daarnaast kan het bijvoorbeeld ook gaan om parken, tuinen en een perceel met een of meer bomen.
Het is niet vereist dat op het terrein ook een bouwkundig monument voorkomt om over een gemeentelijk monument te kunnen spreken. Een 'zaak' is immers een veel ruimer begrip.
Omdat de 50-jaargrens voor rijksmonumenten niet voor gemeentelijke monumenten is overgenomen, biedt de verordening ook de mogelijkheid om monumenten die (nog) niet op de rijksmonumentenlijst zijn geplaatst omdat ze ‘te jong zijn’, al op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.
Uitgangspunt in deze verordening is dat onder het begrip ‘zaak’ alleen onroerende zaken worden verstaan. Immers, het effectueren van de bescherming vormt een probleem, aangezien roerende monumenten meestal eenvoudig kunnen worden verplaatst en daardoor ongemerkt over de gemeentegrens en daarmee buiten de werking van de verordening worden gebracht. Zaken die naar hun aard roerend zijn, zoals een kerkorgel, kunnen wel de beschermde status krijgen, op basis van de redengevende omschrijving. Met het voorgaande in het achterhoofd is het echter aan gemeenten zelf om met de verordening ook roerende monumenten aan te wijzen.
Daarvoor is in Steenwijkerland ook gekozen. Er zijn in de gemeente in het verleden al roerende gemeentelijke monumenten aangewezen (de Kuunder punter en 2 zeilpunters in Giethoorn). Het is ook mogelijk dat gemeenten door middel van aanvullende regelgeving voorkomen dat cultuurhistorische voorwerpen, die als gemeentelijk monument zijn aangewezen, buiten de gemeentegrenzen verdwijnen. Hiervoor is in de verordening een bepaling opgenomen, ondanks het feit dat controle en handhaving van deze bepaling moeilijk is (artikel 10, derde lid).
Sub b
Dit betreft de lijst waarop de gemeente de overeenkomstig de verordening aangewezen monumenten registreert. Het plaatsen op de monumentenlijst heeft geen rechtsgevolg. Het betreft slechts een administratieve handeling. Voorafgaand aan de plaatsing op de lijst is het de aanwijzing tot gemeentelijk monument die rechtsgevolg beoogt. Het is inzichtelijker om de aanwijzing en de plaatsing op de lijst uit elkaar te trekken. Zie ook de toelichting op artikel 3, lid 1, en artikel 7.
Sub c
Voor de begripsomschrijving van een 'beschermd monument' is aangesloten bij de begripsomschrijving uit de Wabo. De Wabo zelf verwijst weer naar de Monumentenwet 1988. Deze wet omschrijft een beschermd monument als een onroerend monument dat is ingeschreven in een ingevolge de Monumentenwet 1988 vastgesteld register. Op de vergunningverlening voor rijksmonumenten zijn de bepalingen uit de Wabo van toepassing.
Sub d
Sinds de komst vande Wet dualisering gemeentebestuur in 2002 kan elk bevoegd orgaan in de gemeente (raad, college en burgemeester) zelf zijn commissies instellen. De monumentencommissie is een commissie die adviseert aan het bevoegd gezag. In de Erfgoedverordening wordt door de raad bepaald dat een monumentencommissie advies moet uitbrengen aan het bevoegd gezag. Dit vloeit voort uit de Monumentenwet 1988. In artikel 15 van deze wet is bepaald dat de gemeente in een verordening de inschakeling van een commissie moet regelen die adviseert aan het bevoegd gezag over aanvragen om een omgevingsvergunning voor een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder f van de Wabo. De wetgever geeft hier dus aan dat het college in dit geval geen keuzevrijheid heeft ten aanzien van het instellen van een commissie. Het instellen van de monumentencommissie door het college moet door middel van een apart collegebesluit. Er bestaat geen modelbesluit voor het instellen van een (monumenten) commissie door het college. Wij adviseren het college bij het besluit tot instellen van een monumentencommissie gebruik te maken van de VNG-modelverordening op de raadscommissie. Deze verordening is te downloaden via de databank van de Sdu Uitgevers, www.modelverordeningen.nl .
De taken van de monumentencommissie strekken zich uit over de Erfgoedverordening de Monumentenwet 1988 en de Wabo. Door de monumentencommissie in deze begripsomschrijving bevoegd te verklaren over de toepassing van de Wabo te adviseren aan het bevoegd gezag, is voldaan aan het vereiste, genoemd in artikel 15 van de Monumentenwet 1988. Mocht een gemeente niet over een monumentenbeleid beschikken, dan moet dit niet in de bepaling opgenomen worden. Overigens kan de monumentencommissie worden gecombineerd met een welstandscommissie. In Steenwijkerland wordt gebruik gemaakt van een dergelijke gecombineerde welstands- en monumentencommissie.
Sub n
De gemeentelijke beleidsadvieskaart kan een praktische oplossing bieden in het geval dat nog geen Malta-proof bestemmingsplan is vastgesteld. In dat geval kunnen gebieden op een dergelijke beleidsadvieskaart worden opgenomen, indien blijkt dat daar op grond van gemeentelijk historisch onderzoek mogelijk archeologische sporen in de bodem kunnen worden aangetroffen. Voor het grondgebied van Steenwijkerland is een Archeologische Waarden- en Beleidskaart opgesteld waarop de archeologische waarden en verwachtingen voor het grondgebied van de gemeente zijn aangegeven. Deze kaart is op 22 januari 2008 door de gemeenteraad vastgesteld.
Er is voor gekozen om in deze Erfgoedverordening geen aanvullende bepalingen (vergunningenstelsel) op te nemen voor het verstoren van archeologische terreinen. Bij de vaststelling van de Archeologische Waarden- en Beleidskaart zijn ook regels vastgesteld wanneer wel en geen archeologisch onderzoek wordt gevraagd. Bij de opstelling van nieuwe bestemmingsplannen en het verlenen van ontheffingen wordt rekening gehouden met deze bepalingen. Met ingang van 1 januari 2012 moet de gemeente nieuwe bestemmingsplannen hebben, waarin ook het archeologie aspect is geregeld.
Dit betekent dat alleen in die gevallen waarin nu sprake is van een gebonden beschikking (plan past binnen het bestemmingsplan) geen archeologisch onderzoek kan worden gevraagd voor bouwplannen of aanlegwerkzaamheden in een gebied met archeologische waarde (indien groter dan 100 m2) of een gebied met een hoge archeologische verwachting (indien groter dan 250 m2 binnen de bebouwde kom of groter dan 2.500 m2 buiten de bebouwde kom). In de praktijk blijkt dit nauwelijks voor te komen. In dit soort gevallen wordt wel het verzoek gedaan of de aanvrager de amateur archeologen mee wil laten kijken bij de graafwerkzaamheden. Archeologische vondsten tijdens werkzaamheden moeten overigens op grond van de Monumentenwet altijd worden gemeld. De meerwaarde van een extra vergunningenstelsel weegt in dit geval niet op tegen de extra administratieve lasten die de invoering van een extra vergunningenstelsel voor de aanvrager met zich meebrengt.
Sub o
Zoals ook in de algemene toelichting is aangegeven is de hoofdregel dat burgemeester en wethouders van de gemeente waar het project zich in hoofdzaak afspeelt het bevoegd gezag is. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting behorend bij deze verordening.
De overige begripsbepalingen zijn in hun definitie al ruim omschreven, zodat deze geen nadere toelichting behoeven.
Hoofdstuk 1.
Artikel 1.
Begripsbepalingen
Onderdeel van Erfgoedverordening 2010 gemeente Steenwijkerland