Een verzoek tot het houden van een referendum gebeurt door middel van een kennisgeving.
De burgemeester krijgt in de verordening als bestuursorgaan de bevoegdheid geattribueerd om te beoordelen of de kennisgeving voldoet aan de gestelde eisen. Het is niet praktisch en kost gelet op de vergaderfrequentie veel tijd om deze toetsing bij de raad te leggen en het is niet duaal om deze aan het college op te dragen.
De burgemeester is hiervoor de aangewezen persoon als voorzitter van de raad. Attributie kan echter alleen plaatsvinden aan bestuursorganen. Om die reden is gekozen voor de term burgemeester. Hij neemt terzake besluiten.
De handtekeningen worden geplaatst op van gemeentewege verstrekte lijsten. Op basis van artikel 4:4 Algemene wet bestuursrecht heeft de gemeente de bevoegdheid om een formulier voor het aanvragen en verstrekken van gegevens vast te stellen. Bij de controle of er al dan niet is gefraudeerd met de handtekeningen op de lijsten volstaat een steekproefsgewijze controle van de lijsten en legitimatiebewijzen (reisdocument of identiteitskaart).
De burgemeester besluit binnen zeven dagen of de kennisgeving voldoet aan de eisen. De Algemene wet bestuursrecht schrijft voor, dat indien er formele gebreken worden geconstateerd, betrokkene de gelegenheid dient te krijgen tot herstel. In de verordening is hiervoor een termijn van zeven dagen opgenomen.
Bij een niet-correctief referendum kan de raad vervolgens in dezelfde vergadering als waarvoor het te nemen raadsbesluit staat geagendeerd, besluiten of er een referendum kan plaatsvinden.
Bij een correctief referendum kan de raad in de eerstvolgende vergadering nadat de kennisgeving is ontvangen, besluiten of er een referendum kan plaatsvinden.
De kennisgeving moet worden ondersteund door tenminste 500 initiatiefgerechtigden; dit aantal komt overeen met ongeveer 5% van het aantal kiesgerechtigden (bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 waren er ca. 10.000 kiesgerechtigden in Pekela). Deze personen moeten op de datum van indiening van de kennisgeving minstens 18 jaar oud zijn. Het aantal van 500 personen is redelijk. Enerzijds moet er wel voldoende steun onder de bevolking zijn, anderzijds moet de drempel niet te hoog zijn, om te voorkomen, dat het instrument van een referendum een leeg instrument wordt.
Het besluit van de burgemeester genoemd in artikel 9 lid 4 is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, dat vatbaar is voor bezwaar en beroep. Hetzelfde geldt voor de besluiten van de raad, genoemd in artikel 9 lid 6 en 7.