De wet biedt zorgvragers of hun wettelijk vertegenwoordigers de mogelijkheid om hun zorg in te kopen met behulp van een persoonsgebonden budget (pgb). Daartoe dient zorgvrager een pgb-plan in waarin hij motiveert dat het bestaande aanbod van zorg in natura niet passend is. Dit plan dient te laten zien dat de zorgvrager met behulp van een pgb adequate resultaten bereikt. De Medewerker Team Wmo beoordeelt of dit plan voldoet. Het opstellen van een pgb-plan prikkelt de cliënt na te denken over zijn zorgvraag, het te bereiken doel en de kwaliteit van de zorgverstrekking.
Het pgb is per definitie ‘maatwerk’ en een goed alternatief voor cliënten die binnen de bestaande voorzieningen geen passende zorg vinden.
Kiest zorgvrager voor een pgb, dan is hij in principe ook de budgetbeheerder. Is hij minderjarig of handelingsonbekwaam, dan treedt een wettelijk vertegenwoordiger op als budgetbeheerder. Deze derde persoon moet een familielid zijn tot maximaal de 2de graad of een aantoonbare relatie. Bij twijfels over deze persoon kan de Medewerker Team Wmo vragen om een VOG 12 VOG = verklaring omtrent gedrag.
Een ernstig vermoeden dat budgetbeheerder of vertegenwoordiger niet goed kan omgaan met een pgb leidt tot een afwijzing.
Weigeringsgronden voor het toekennen van een pgb aan de budgetbeheerder zijn:
de budgetbeheerder is handelingsonbekwaam
er eerder sprake is geweest van fraude of misbruik van het pgb
de budgetbeheerder woont in het buitenland
de budgetbeheerder is tegelijk zorgverlener (tenzij dit in de betreffende situatie de meest logische oplossing is, bv. de ouder van een zwaar gehandicapt kind)
Bovenstaande opsomming is niet limitatief. Er kunnen andere situaties denkbaar zijn waarin het verstrekken van een pgb niet gewenst is. Een pgb afwijzen op overwegende bezwaren, vereist een gedegen feitelijke onderbouwing. Dit kan een medische onderbouwing zijn, maar ook het aantonen van schulden of eerder misbruik. De onderbouwing wordt in de beschikking opgenomen.
Het college moet de doelmatigheid en doeltreffendheid van de zorg op voorhand toetsen, middels het ingediende pgb-plan. Gebruikelijke hulp maakt daar in principe geen deel van uit. Het pgb-plan moet concrete resultaten benoemen: niet ‘het vergroten van de zelfredzaamheid’ maar bv. ‘is in staat zelfstandig de woning schoon te maken’. De medewerker Team Wmo toetst middels periodieke gesprekken met de zorgvrager/budgetbeheerder. Bereikt zorgvrager niet de gestelde doelen dan kan alsnog een interventie plaatsvinden of een omzetting van de beschikking naar “zorg in natura”.
Weigeringsgronden voor het toekennen van een pgb (of achteraf redenen voor het intrekken van het pgb) zijn:
de ingekochte zorg is niet conform het goedgekeurde pgb-plan (controle achteraf)
het pgb-plan of de ingekochte zorg omvat zorg of hulp die algemeen gebruikelijk is (zie bijlage 1)
de zorg wordt niet ingekocht in Nederland, (uitzondering: tijdens een gebruikelijke jaarlijkse vakantie)
het pgb wordt besteed voor betaling tussenpersonen of belangenbehartigers (personen of instanties).
8.1.3 Betaling mantelzorgers middels een pgb
Binnen het afwegingskader valt mantelzorg onder ”eigen kracht en netwerk” (§ 2.4.1) en staat daar in principe geen betaling tegenover als deze beschikbaar is. Aan de andere kant kan de zorgvrager middels een pgb de zorg inkopen binnen zijn informele netwerk, en dit kan ook de mantelzorger zijn. Deze ‘ambivalentie’ laat zich niet geheel oplossen in regels, deze bijzondere zorgvragen vragen bij uitstek maatwerk waartoe de medewerker Team Wmo dan ook kan beslissen.
Hier zal naast de gemeentelijke uitgangspunten de individuele situatie van de zorgvrager de doorslag geven: zijn persoonlijke omstandigheden, de meest doeltreffende hulp, de draagkracht van de mantelzorger etc.
Betaling is niet primair hét instrument om overbelasting van de mantelzorger tegen te gaan. Daarvoor lenen zich andere maatwerkvoorzieningen als respijtzorg, dagbesteding, kortdurend verblijf e.a. Toch is een pgb voor een mantelzorger in een individuele situatie denkbaar. Bijvoorbeeld als er geen bereikbare en doelmatige oplossing in natura beschikbaar is, bij 24-uurszorg, als dit opname in een intramurale instelling voorkomt, de mantelzorger anders niet meer kan functioneren etc. Zorgvrager motiveert de keuze voor de betaling van een mantelzorger in het pgb-plan.
In ieder geval moet worden voorkomen dat het pgb gebruikt wordt voor hulp van naasten die ook zonder pgb elkaar zouden helpen.
De zorgvrager dient een overeenkomst af te sluiten met zijn zorgverlener(s). Hij krijgt het geldbedrag niet meer rechtstreeks op zijn rekening maar op een account bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De budgethouder stuurt de factuur van de zorgverlener naar de SVB die het bedrag overmaakt, nadat zij een arbeidsrechtelijke toets op de werkgeversverplichtingen van de budgethouder heeft gedaan. Na afloop van de verantwoordingsperiode stort de SVB het resterende deel terug naar de gemeente. Voor pgb’s ten behoeve van hulpmiddelen of materiële verstrekkingen geldt eenzelfde werkwijze.
In 2015 geldt het trekkingsrecht niet voor éénmalige pgb’s. Dit zijn pgb’s die onder andere worden verstrekt voor woningaanpassingen of hulpmiddelen.
De hoogte van het pgb is maximaal het gemiddelde tarief van vergelijkbare diensten die zorgvrager ook in natura kan afnemen, één en ander zoals omschreven in de verordening en besluit maatschappelijke ondersteuning
Voor mantelzorgers en informele hulpen wordt qua tariefhoogte en omvang van de hulp aangesloten bij de AWBZ/Wlz-praktijk . Gebruikelijke zorg wordt in mindering op de maatwerkvoorziening gebracht.
De concrete bedragen worden jaarlijks vastgesteld (en geïndexeerd) in het besluit maatschappelijke ondersteuning.
De SVB is verantwoordelijk voor de uitvoering van de betalingen, controle op de zorgovereenkomst en de uitvoering van alle werkgeversverplichtingen.
Het college is inhoudelijk verantwoordelijk, zij dienen te toetsen of de gedeclareerde zorg verloopt conform de doelen en werkwijze van het zorgplan. Periodiek verricht de medewerker Team Wmo huisbezoeken om te checken of:
de zorgverlening verloopt conform de doelen en werkwijze zoals geformuleerd in het zorgplan
zorgverlener(s) de gecontracteerde zorg effectief leveren en zich houden aan de kwaliteitsafspraken
budgethouder alle verplichtingen nakomt.
Bij signalen van oneigenlijk kan de medewerker Team Wmo opdracht geven tot bijzonder onderzoek en kan een omzetting van de indicatie naar zorg in natura volgen.
De wet voorziet in overgangsrecht voor pgb-houders uit de voormalige AWBZ. Zorgvragers die gebruik maken van een pgb behouden dit recht tegen dezelfde voorwaarden voor heel 2015 én zolang hun indicatie niet afloopt. Voor de functie 'beschermd wonen' duurt het overgangsrecht 5 jaar.
Hoofdstuk 8
Artikel 8.1
Regels voor het persoonsgebonden budget (pgb)
Onderdeel van Beleidsregels Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning Delft 2017