Verlaging met ingang uitkering of eerstvolgende kalendermaand
Het verlagen van de uitkering die in de nabije toekomst wordt verstrekt, is de gemakkelijkste methode van het opleggen van een verlaging. Dan hoeft niet te worden overgegaan tot herziening
van de uitkering en terugvordering van het te veel betaalde bedrag. In de praktijk zal dit meestal inhouden dat een verlaging wordt opgelegd met ingang van de eerste dag van de kalendermaand, die volgt op de kalendermaand waarin het besluit bekend is gemaakt. Voor de berekening van de hoogte van de verlaging moet worden uitgegaan van de voor die maand geldende uitkeringsnorm.
Gedragingen voor aanvang van de uitkering
Voorafgaande aan de uitkeringsaanvraag komt het voor dat klanten zicht niet of niet voldoende hebben ingespannen om in het eigen levensonderhoud te voorzien. Heeft de klant zich niet of niet voldoende ingespannen dan kan de uitkering worden verlaagd afhankelijk van de ernst van het feit, de mate van verwijtbaarheid en de omstandigheden van persoon en gezin. Als blijkt dat er geen enkele actie is ondernomen, dan kan de uitkering voor de duur van 1 maand worden verlaagd. Ook kan gedacht worden aan het onverantwoord interen van vermogen. De verlaging is derhalve niet noodzakelijkerwijs gekoppeld aan de arbeidsverplichting. Bij een verlaging dient telkens een individuele beoordeling te worden gemaakt.
Teveel verstrekte bijzondere uitkering afstemmen
In bepaalde situaties komt het voor dat de leenuitkering (bijzondere uitkering)niet of niet volledig wordt gebruikt voor bijvoorbeeld inrichtingskosten of de lening voor een wasmachine.
Door het opnemen artikel 35 van de Participatiewet in het eerste lid en de toelichting in tweede lid wordt deze mogelijkheid gecreëerd de periodieke uitkering af te stemmen. De gedachte is dat hiervan een corrigerende werking uitgaat. Bij het opleggen van de verlaging moet telkens rekening worden gehouden met de ernst van het feit, de mate van verwijtbaarheid en de omstandigheden van persoon/gezin.
Verlagen met terugwerkende kracht (tweede lid)
Het is niet altijd mogelijk om een lopende uitkering af te stemmen. In die gevallen kan de verlaging met terugwerkende kracht worden toegepast. Het verlagingsbesluit dat in dat geval wordt genomen, is een bijzondere vorm van herziening van de uitkering. Het besluit leidt namelijk tot te veel verstrekte uitkering. De uitkering die op grond van het verlagingsbesluit te veel is verstrekt kan met toepassing van artikel 58, tweede lid, onderdeel a, van de Participatiewet worden teruggevorderd.
Als alle uitkering over de betreffende periode is ingetrokken en teruggevorderd, resteert er niets meer om af te stemmen. Is geen duidelijke datum te koppelen aan de gedraging van een klant of is de verlaging het gevolg van een gedraging voorafgaande aan de aanvraag, dan is verlagen met terugwerkende kracht evenmin mogelijk en kan de verlaging uitsluitend naar de toekomst toe worden toegepast. Denk bijvoorbeeld aan het nalaten om voldoende te solliciteren.
Verlaging uitvoeren op nieuwe uitkering (derde lid)
Een verlaging kan niet los worden gezien van het recht op uitkering. Het opleggen van een verlaging is niet mogelijk als een klant geen recht op uitkering (meer) heeft2.
Als een verlaging niet of niet geheel ten uitvoer kan worden gelegd als gevolg van de beëindiging of intrekking van de uitkering, is het ook mogelijk om de verlaging of dat deel van de verlaging dat nog niet is uitgevoerd, alsnog op te leggen als de klant binnen een bepaalde termijn na beëindiging van de uitkering opnieuw een uitkering op grond van de wet ontvangt.
Het dagelijks bestuur moet wel rekening houden met de vervaltermijn voor het opleggen van een maatregel zoals bedoeld in artikel 4, eerste lid, onderdeel b.
Een dergelijke maatregel kan vanwege de samenhang met het recht op uitkering niet bij voorbaat worden opgelegd. Het dagelijks bestuur moet bij het opnieuw toekennen van het recht op uitkering beoordelen in hoeverre er nog aanleiding bestaat om een verlaging toe te passen. Pas dan is sprake van een verlagingsbesluit en staat de mogelijkheid van bezwaar tegen de verlaging open.3
Bij een verlaging met grote (financiële) gevolgen voor de klant, kan in afwijking de verlaging worden gespreid over maximaal 3 maanden.
2CRvB 07-08-2012, nr. 10/3435 WWB, ECLI:NL:CRVB:2012:BX3978.
3 CRvB 08-09-2009, nrs. 07/6337 WWB e.a., ECLI:NL:CRVB:2009:BJ7732 en CRvB 07-12-2010, nr. 09/1094 WWB, ECLI:NL:CRVB:2010:BO6721.
Hoofdstuk 1.
Artikel 5.
Ingangsdatum en tijdvak verlaging
Onderdeel van Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ Werk en Inkomen Lekstroom 2018