De reserves worden samen met het resultaat na bestemming (volgend uit de programmarekening) gerekend tot het eigen vermogen (artikel 42; artikel 43 BBV).
Er zijn twee soorten reserves: algemene reserves en de bestemmingsreserves.
Algemene reserves zijn reserves waaraan geen bestemming is gegeven, deze dienen om risico’s in algemene zin op te vangen (bufferfunctie);
Bestemmingsreserves zijn reserves waar de raad een bepaalde bestemming aan heeft gegeven.
Reserves kennen een aantal functies. De volgende functies zijn te onderscheiden:
Bufferfunctie
Inkomensfunctie
Financieringsfunctie
Bestedingsfunctie
Egalisatiefunctie
Ad a. De bufferfunctie van reserves
Reserves met een bufferfunctie zijn reserves die zijn gevormd om enerzijds onvoorziene toekomstige uitgaven op te kunnen vangen en anderzijds om bestaande risico’s af te dekken. Zie ook Hoofdstuk 5 Weerstandsvermogen en risicoprofiel.
Ad b. De inkomensfunctie van reserves
De bespaarde rente kan als resultaatbestemming aan het vermogen worden toegevoegd of (deels) als structureel dekkingsmiddel worden ingezet. Als bespaarde rente wordt ingezet als structureel dekkingsmiddel ontstaat bij het aanwenden van de reserves een dekkingstekort ter grootte van de vervallen rentebaten.
Ad c. De financieringsfunctie van reserves
Reserves kunnen worden gebruikt als eigen financieringsmiddel, omdat ze onderdeel uitmaken van het totale vermogen van de gemeente. Binnen de gemeente kan het vermogen worden aangewend als intern financieringsmiddel. Hierdoor hoeft geen geld van derden te worden aangetrokken.
Ad d. De bestedingsfunctie van reserves
Bestemmingsreserves worden gevormd voor door de raad bepaalde specifieke bestemmingen en worden gevoed vanuit de exploitatie of vanuit de algemene reserve. Die reserves hebben een bestedingsfunctie.
Ad e. De egalisatiefunctie van reserves
Reserves kunnen worden gevormd om tarieven of baten en lasten over de jaren heen gelijkmatig te verdelen. Pieken en dalen in de exploitatie kunnen zodoende worden vermeden. Ongewenste schommelingen in tarieven die aan derden in rekening gebracht worden kunnen door middel van een egalisatiereserve worden opgevangen.
Uitgangspunten toepassing reserves gemeente Papendrecht
Voor risico's specifieke reserves maken of hiervoor de algemene reserve gebruiken
Een functie van een reserve is het afdekken van risico's. Dat kan door voor elk risico een afzonderlijke risicoreserve te maken of door een algemene reserve te vormen die alle risico's opvangt.
In het geval van specifieke risicoreserves is het versnipperd en administratief minder eenvoudig. Er is wel een duidelijke link tussen een risico en hiervoor gevormd vermogen. In het geval van het niet gebruiken van specifieke risicoreserves is er een grote algemene reserve waardoor er een beter integraal overzicht is. In de paragraaf weerstandsvermogen wordt inzichtelijk gemaakt welke risico's er zijn en wat de weerstandsratio is. Gekozen is voor een algemene reserve ter dekking van de verschillende risico's. Er worden geen specifieke risicoreserves meer gevormd.
De reserve grondexploitatie is onderdeel van het financieel beleid van het grondbeleid. Met het samenvoegen van alle risico's onder de algemene reserve en een algemene reserve die alle risico's dekt, lijkt opheffing van deze specifieke reserve logisch. Dit wordt nader beoordeeld in de voorziene actualisatie van de nota Grondbeleid. De actualisering van de nota Grondbeleid staat voor 2018 gepland.
Bij voldoende weerstandsvermogen kan (een deel van) het niet benodigde deel van de algemene reserve ingezet voor andere doeleinden. Hierbij worden de gevolgen voor de inkomensfunctie van de algemene reserve betrokken evenals het meerjarige begrotingsperspectief (zie ook 5.3 Norm weerstandsvermogen). Dit maakt de afweging breder dan de huidige afweging of er voldoende vrije reserve, het verschil tussen de risico's en de algemene reserve, aanwezig is. Hierdoor kan de vrije reserve vervallen.
Fluctuaties in baten en lasten via de exploitatie laten lopen of egaliseren via reserves
De meeste lasten en baten zijn qua budget constant. De egalisatiefunctie wordt bijvoorbeeld gebruikt voor de riool- en afvaltarieven. Specifiek voor afval en riool geheven heffingen moeten hieraan worden besteed. Ook worden de baten van omgevingsvergunningen nu over de jaren heen geëgaliseerd. Een extra bate wordt in de reserve gestort, i.g.v. een lagere bate dan meerjarig begroot, wordt aan de reserve onttrokken. De kosten van bestemmingsplannen worden onttrokken aan een bestemmingsreserve. Gezien de komende omgevingswet wordt voorgesteld de inkomsten omgevingsvergunningen in dat jaar te laten vallen waarin zij horen, waardoor er goed inzicht is in de ontwikkeling ervan. De vaste periodieke actualisatie van de bestemmingsplanen komt vanwege de omgevingswet te vervallen. Feitelijk zijn er de komende jaren bij beide bestemmingsreserves alleen onttrekkingen geprognosticeerd.
De bestemmingsreserve Stedelijke vernieuwing wordt sinds de laatste wijziging van het grondbeleid alleen nog gebruikt als dekking voor bijdragen aan beeldbepalende panden. De reserve is in 2021 uitgeput.
Enkele taakmutatie van het rijk, waarvan de middelen vooruit worden ontvangen lopen via een bestemmingsreserve taakmutaties. Gevolg is dat er een gelijkmatig begrotingsbeeld is. Wel worden andere posten met fluctuaties zoals de algemene uitkering, kosten verkiezingen, open einde regelingen niet geëgaliseerd. Niet egaliseren is (administratief) eenvoudiger en e.e.a. is hierdoor in principe inzichtelijker.
Afschaffen van bestaande egalisatiereserves betekent wel dat door de voorziene onttrekkingen in de komende jaren het begrotingssaldo negatief wordt belast. De keuze hiervoor wordt dan ook betrokken bij de kaderbrief.
Overige
De commissie BBV adviseert geen rente aan reserves toe te rekenen. De bespaarde rente valt in Papendrecht vrij in de exploitatie, wordt ingezet als structureel dekkingsmiddel en heeft daarmee een inkomensfunctie. Instandhouding van de reserves is daarmee in principe noodzakelijk.
Er worden reserves (langjarig) als dekkingsreserves ingezet voor een deel van de kapitaallasten van het sportcentrum en vernieuwbouw gemeentehuis. Voor de inzichtelijkheid worden deze opgenomen in de Dekkingsreserve kapitaallasten.
Een tariefsegalisatiereserve voor afval wordt nu o.a. gebruikt voor egalisering van tarieven als gevolg van afronding van tarieven. Dat is volgens de BBV niet meer mogelijk: hiervoor moet een voorziening worden gebruikt. De tariefsegalisatiereserve afval wordt dan ook omgezet in een voorziening.
De algemene bestemmingsreserve werd gebruikt voor het bestemmen van middelen vanuit het rekeningresultaat voor nog uit te voeren beleid. In principe kan dit ook rechtstreeks bestemd worden vanuit het rekeningresultaat. Een eventueel over meerdere jaren te bestemmen rekeningresultaat loopt over de algemene reserve. De algemene bestemmingsreserve vervalt hierdoor.
Als er bij de inzet van reserves geen duidelijk beeld is, of en wanneer deze ingezet moeten worden, vervallen deze naar de algemene reserve. Dit geldt voor de bestemmingsreserve geluidsschermen A15.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.1
Reserves
Onderdeel van Nota reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2018