De kern Kaatsheuvel heeft zich ontwikkeld uit een buurtschap en wordt onder de naam 'Ketshovel' voor het eerst genoemd aan het begin van de 16e eeuw. De eerst bebouwing bevond zich aan de noordzijde van het huidige dorp aan de Hoofdstraat en deels aan de Gasthuisstraat. Het besluitgebied vormt daarmee één van de oudste gedeeltes van het dorp. Aanvankelijk was turfwinning de grootste bron van werkgelegenheid. Daarna kwam vanwege de gunstige omstandigheden voor leerlooien de schoenmakerij opzetten. Tot na het midden van de 20e eeuw bleef de schoenmakerij de belangrijkste tak van werkgelegenheid in Kaatsheuvel en ook nu nog is deze bedrijfstak aanwezig. Gelet op het risico dat de aanwezigheid van feitelijk slechts één bedrijfstak met zich meebrengt, zijn vanaf de jaren 50 van de vorige eeuw ander economische activiteiten ontplooid. Hieruit is onder ander attractiepark De Efteling voortgekomen.
Samen met de groei van het toerisme die dit met zich meebracht, is ook de kern Kaatsheuvel sterk gegroeid in de tweede helft van de 20e eeuw. Vanuit de historische lintbebouwing, waaronder die in het besluitgebied, is het dorp sterk gegroeid, met name in zuidelijke richting. Ten noorden van het historische lint is een bedrijventerrein ontwikkeld. Het centrumgebied/kernwinkelgebied bevindt zich nog steeds ter hoogte van de samenkomst van de historische straten. De Efteling heeft zich, als één van de belangrijkste economische motoren van Kaatsheuvel, eveneens steeds verder uitgebreid en ligt inmiddels tegen de kern aan. Per 1 januari 2013 telt Kaatsheuvel 16.459 inwoners, waarmee het veruit de grootste kern is binnen de gemeente Loon op Zand, die in totaal 23.084 inwoners heeft. Een klein gedeelte van de inwoners woont binnen het besluitgebied, dat in functioneel opzicht grotendeels door voorzieningen wordt gedomineerd en slechts in geringe mate woningen bevat.
De wijdere omgeving van Kaatsheuvel wordt aan de zuid- en oostzijde gekenmerkt door de aanwezigheid van bos- en stuifduingebieden zoals de Loonse en Drunense duinen. Aan de noord- en westzijde bevinden zich daarentegen overwegend landbouwgebieden, veelal op de locatie waar voorheen de turfwinning plaatsvond.
De bestaande situatie van het centrumgebied dienst ais basis voor de onderhavige beheersverordening. Het besluitgebied van de beheersverordening omvat zogezegd niet het gehele centrumgebied van Kaatsheuvel. Dat gedeelte van het centrum dat binnen het bestemmingsplan ‘Dorpshart Kaatsheuvel’ is geregeld, wordt buiten de beheersverordening gehouden. Het betreffende bestemmingsplan stamt uit 2009 en is daarmee vrij recent. Bovendien zijn hier de komende jaren ontwikkelingen voorzien, hetgeen een regeling in de beheersverordening niet mogelijk maakt.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.1
Ontstaansgeschiedenis
Onderdeel van Beheersverordening Centrum Kaatsheuvel gemeente Loon op Zand