De kern Kaatsheuvel heeft zich ontwikkeld uit een buurtschap en wordt onder de naam 'Ketshovel' voor het eerst genoemd aan het begin van de 16e eeuw. De eerst bebouwing bevond zich aan de noordzijde van het huidige dorp aan de Hoofdstraat en deels aan de Gasthuisstraat. Aanvankelijk was turfwinning de grootste bron van werkgelegenheid. Daarna kwam vanwege de gunstige omstandigheden voor leerlooien de schoenmakerij opzetten. Tot na het midden van de 20e eeuw bleef de schoenmakerij de belangrijkste tak van werkgelegenheid in Kaatsheuvel en ook nu nog is deze bedrijfstak aanwezig. Gelet op het risico dat de aanwezigheid van feitelijk slechts één bedrijfstak met zich meebrengt, zijn vanaf de jaren 50 van de vorige eeuw ander economische activiteiten ontplooid. Hieruit is onder ander attractiepark De Efteling voortgekomen.
Samen met de groei van het toerisme die dit met zich meebracht, is ook de kern Kaatsheuvel sterk gegroeid in de tweede helft van de 20e eeuw. Ten zuiden van de lintbebouwing aan de Hoofdstraat zijn diverse nieuwbouwwijken ontwikkeld, terwijl aan de noordzijde van de historische kern een bedrijventerrein tot ontwikkeling kwam. Dit gebeurde grotendeels op basis van de onderliggende verkavelingspatronen. Het centrumgebied bevindt zich nog steeds ter hoogte van de samenkomst van de historische straten. De Efteling heeft zich, als één van de belangrijkste economische motoren van Kaatsheuvel, eveneens steeds verder uitgebreid en ligt inmiddels tegen de kern aan. Per 1 januari telt Kaatsheuvel 16.410 inwoners, waarmee het veruit de grootste kern is binnen de gemeente Loon op Zand, die in totaal 22.975 inwoners heeft.
De wijdere omgeving van Kaatsheuvel wordt aan de zuid- en oostzijde gekenmerkt door de aanwezigheid van bos- en stuifduingebieden zoals de Loonse en Drunense duinen. Aan de noord- en westzijde bevinden zich daarentegen overwegend landbouwgebieden, veelal op de locatie waar voorheen de turfwinning plaatsvond.
De bestaande situatie van de kern Kaatsheuvel dienst als basis voor de onderhavige beheersverordening. Het besluitgebied van de beheersverordening omvat echter niet het hele dorp. Locaties die nog in ontwikkeling zijn of waar in de toekomst ontwikkelingen worden verwacht, vallen buiten het besluit-gebied. Het betreft ondermeer het centrumgebied en een groot nieuw woongebied aan de westzijde van de bestaande kern (Sweensstraat-West). In deze ontwikkelgebieden zal Kaatsheuvel zich in de toekomst nog verder ontwikkelen. Het betreft daarbij, mede gelet op de schaal van sommige projecten, deels plannen voor de korte termijn en deels plannen voor de lange termijn.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.1
Ontstaansgeschiedenis
Onderdeel van Beheersverordening Woongebieden Kaatsheuvel gemeente Loon op Zand