Art. 7.1 Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Opmeer houdende de Woonvisie gelukkig wonen in Opmeer 2018-2022

Vergrijzing in Opmeer Naast de doorzettende vergrijzing in Opmeer hebben we de komende jaren te maken met extramuralisering (scheiden van wonen en zorg). Maatschappelijke trends en beleidswijzigingen in het sociale domein zorgen voor een afbouw van het intramurale zorgaanbod. Mensen blijven langer zelfstandig wonen. Woningen moeten zoveel mogelijk levensloopbestendig worden gemaakt. Bovendien verwachten we dat er de komende jaren onvoldoende passend aanbod is voor senioren, omdat sommige bestaande seniorencomplexen niet voldoen aan de wensen van bewoners. Het realiseren van geschikte woningen voor senioren was dan ook een belangrijk onderwerp in de stakeholderbijeenkomsten. Voor het regionaal kwalitatief woningmarktonderzoek Westfriesland (2018) is het woonaanbod voor deze doelgroepen geïnventariseerd, Wanneer de woonbehoefte wordt vergeleken met het woningaanbod kent Westfriesland momenteel een aantal (ogenschijnlijke) tekorten en overschotten in het extramurale aanbod. Er is behoefte aan circa 3020 woningen, terwijl er in totaal 2468 woningen als dergelijke woonvorm geregistreerd zijn. Mensen met een somatische of psychogeriatrische aandoening komen normaal gesproken in aanmerking voor een zorgwoning voor ouderen. Als naar de vraag-aanbodverhouding wordt gekeken zijn er tot 2025 voldoende zorgwoningen beschikbaar in de regio. Het lijkt erop dat er voor verstandelijk gehandicapten een tekort bestaat. Echter, in de praktijk worden veel mensen met een verstandelijke beperking opgevangen door familie of kleinschalige particuliere zorgorganisaties. Waarschijnlijk is er voor deze groep niet sprake van een werkelijk tekort aan zelfstandige woonvormen (Atrivé, 2018). Dat ligt voor de GGZ- groep anders, omdat zij doorgaans vanwege een vaak complexere problematiek niet door het eigen sociale netwerk kunnen worden opgevangen. Uit eerder woon-zorg onderzoek in de gemeente Hoorn bleek dat veel GGZ cliënten aangewezen blijven op een beschermde woonvorm omdat er onvoldoende zelfstandige woonruimte beschikbaar is. Zie onderstaande figuur (Atrivé, 2018). Figuur 1 : Extramuale woningbehoefte Westfriesland naar indicatie 2025-2040 Bron: Enquête 2018, Prognose provincie Noord-Holland 2017, bewerking Atrivé Wij maken ons sterk dat er ook in de toekomst voldoende woningen voor ouderen – van de juiste typen en de juiste prijsklassen – beschikbaar zijn in een levensloopbestendige omgeving. Daarnaast vinden we het belangrijk dat ouderen zo lang mogelijk in de eigen woning kunnen blijven wonen. Waar relevant lossen we barrières om langer in de bestaande woning te blijven wonen op, met maatwerk. Daarnaast zien we kansen voor marktinitiatieven om particulieren te ondersteunen. Er zijn in Opmeer al meerdere partijen die goed werk verrichten op dit gebied, bijvoorbeeld de belangenbehartiger organisatie Ouderen Samen. Wonen, zorg en welzijn beschouwen we als samenhangende thema’s Voor de meeste ouderen geldt dat zij in een gewone woning willen blijven wonen en niet verhuizen naar een specifieke woonvoorziening. De zorgbehoefte en aanpassingsbehoefte van de woning en woonomgeving zal daar ontstaan waar de ouderen nu wonen. De nieuwe generatie ouderen woont vaker in grondgebonden koopwoningen. De aanpassingsbehoefte zal zich dus steeds vaker voordoen in de koopsector. Door het opwaarderen van de bestaande voorraad (opplussen, traplift of badkamer beneden) neemt de voorraad die geschikt is voor bewoning door ouderen en zorgvragers toe. Denk aan concepten als ‘kangoeroewoningen’, of modulaire woningen waarmee meerdere generaties tijdelijk of permanent samenleven in een eigen privéwoning waardoor een soort mantelzorgconcept wordt gerealiseerd. Ook bij de ontwikkeling van nieuwbouw(wijken) houden we hier rekening mee en stellen we aanvullende eisen. In de (sociale) huursector ligt de opgave in een goede spreiding en toewijzing van (zorg) woningen. Wij faciliteren de Blijverslening; het is een aantrekkelijke lening voor ouderen om aanpassingen in het huis te verrichten zodat ze langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Verzorgingshuisplaatsen worden onder invloed van kabinetsbeleid afgebouwd en alleen een beperkt aantal verpleeghuisplaatsen voor ouderen blijft bestaan. Dit heeft invloed op de vraag naar thuiszorg. Als gemeente Opmeer nemen we onze verantwoordelijkheid door te zorgen dat er binnen de gemeente voldoende huisvesting is voor de zorgbehoevenden. In Opmeer zijn zorginstellingen traditioneel goed vertegenwoordigd. Momenteel sluit het aanbod in Westfriesland niet altijd aan op de behoefte in kwalitatief opzicht. Er is relatief veel aanbod in het (sociale huur)segment voor senioren, maar dit is niet altijd helemaal zorggeschikt of in de directe omgeving van zorgaanbieders gelegen. Daarnaast houden we rekening met extra druk op de reguliere woningmarkt, die ontstaat om te voorzien in de behoefte van inwoners met een beperkte zorgzwaarte die niet meer intramuraal verzorgd wordt. Dit kunnen ook jongeren zijn. In Opmeer verwachten we een toename van de behoefte aan extramurale zorg voor de periode 2018– 2025 van circa +25% en over de periode tot 2035 zelfs van +52%. (bron: Marktonderzoek Wilgaerden 2017). Deze zorg zal dus vooral niet binnen instellingen worden geleverd / afgenomen worden, maar door mensen die zelfstandig wonen. Om op de groeiende behoefte in te spelen starten we in 2018 met de bouw van een nieuw woon-zorgcomplex in Heerenweide met in totaal 36 intramurale en 26 zelfstandige huurwoningen. Tabel 7: Ontwikkeling extramurale zorgvraag in Opmeer (in aantal clienten) Specificatie 2017 2025 2035 Wet langdurige zorg (Wlz) WLZ – PV, VP, VPT, dagbesteding 765 95 115 Zorgverzekeringswet (Zvw) Wijkverpleging 243 306 370 Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Cliënten met Ondersteuning thuis 94 118 143 Cliënten met Hulp bij het huishouden 132 167 202 Totaal 544 685 830 bron: Marktonderzoek Wilgaerden 2017 Een deel van de ouderen met zwaardere beperkingen zal behoefte hebben aan een specifieke beschermde woonvorm. Ook bij andere doelgroepen met een lichte zorgvraag, zoals mensen met een (verstandelijke) beperking of stoornis en mindervaliden ligt de focus op extramuralisering. Deze doelgroepen blijven langer thuis wonen. Dit brengt nieuwe vormen van samenwonen en samenleven met zich mee. In het regionaal kwalitatief woningmarktonderzoek Westfriesland (2018) komt naar voren dat Opmeer het wat betreft geschiktheid van de woningvoorraad voor mensen met een functiebeperking iets beter doet dan het regiogemiddelde. Om een beeld te krijgen in hoeverre de woningvoorraad in Westfriesland geschikt is voor mensen met functiebeperkingen is in een enquête aan bewoners gevraagd in hoeverre de woning zonder traptreden te bereiken is en of alle primaire voorzieningen in de woning gelijkvloers liggen. Hieruit blijkt dat in Westfriesland 19% van de voorraad uit nultredenwoningen bestaat, terwijl dit in Opmeer 22% is. Vooral het percentage nultredenwoningen in de koopsector is groot. Op het eerste gezicht lijkt het erop dat de voorraad ruimschoots voldoende is, rekening houdend met het percentage senioren. In Westfriesland woont slechts de helft van de 75-plussers in een nultredenwoning. Zij wonen wel vaker in een nultredenwoning dan jongere huishoudens. Naast ouderen zijn het vaak alleenstaanden die in een nultredenwoning wonen (Atrivé 2018). Eigendom en geschiktheid woningvoorraad voor mensen met functiebeperking in Opmeer en Westfriesland Specificatie Opmeer Westfriesland Koop nultreden 10 % 9 % Koop geen nultreden 12 % 10 % Totaal 11 % 19 % Huur nultreden 47 % 45 % Koop nultreden 20 % 17 % Totaal 100 % 100 % Bron: Atrivé (2018) het regionaal kwalitatief woningmarktonderzoek Westfriesland De extramuralisering in de GGZ leidt tot een toename van de vraag naar woonvormen met (enige vorm van) bescherming (voordeur achter de voordeur) of betaalbare woningen gecombineerd met begeleiding. We zien ook dat een deel van de doelgroep beschermd wonen na herindicatie naar een meer zelfstandige vorm van wonen kan gaan, gecombineerd met begeleiding. Die trend zien we nu vooral bij een groep jongvolwassenen. Leegkomend intramuraal zorgvastgoed levert kansen op voor transformatie naar zelfstandig wonen met eventueel een vorm van begeleiding of ondersteuning. Voor het zorgzwaartepakket VG (verstandelijke beperking) geldt eveneens dat er behoefte gaat ontstaan aan woonvormen waarin mensen zelfstandig kunnen wonen gecombineerd met begeleiding. Voor het huisvesten van mensen met een zorgvraag hebben het GWB en ook de woningcorporaties mogelijkheden om zorgvragen zo goed mogelijk te faciliteren. We faciliteren initiatieven en zorgen voor meer flexibiliteit Bij het creëren van de ruimtelijke mogelijkheden om langer zelfstandig te kunnen wonen hebben we als gemeente Opmeer een faciliterende rol. Via het WIJkteam OpMEER en met ons seniorenbeleid stimuleren we woningruil zodat, indien nodig, mensen zoveel mogelijk in een zorgwoning kunnen wonen met de gewenste aanpassingen. We kunnen stimuleren dat het makkelijker wordt om zorg te verlenen, door bijvoorbeeld mogelijk te maken dat jongeren tussen ouderen wonen, zodat jongeren bijvoorbeeld wat voor ouderen kunnen doen. Datzelfde geldt voor de mantelzorgers. Deze zouden dicht bij de zorgontvangers moeten kunnen wonen. Dit vraagt om ruimte en flexibiliteit in bestemmingsplannen en vergunningverlening, waar we voor willen zorgen. We concentreren zorgvoorzieningen in die gebieden waar een goed voorzieningenniveau aanwezig is en versterken deze verder, met andere woorden we focussen op waar de behoefte het sterkst is en versterken waar nodig in de kernen Opmeer, Spanbroek en Hoogwoud. Dit betekent dat in die gebieden prioriteit wordt gegeven aan het levensloopbestendig maken van de woningen, dat nieuwbouw daar wordt afgestemd op de zorgvragende doelgroepen en dat daar aandacht is voor goede bereikbaarheid. We faciliteren innovatieve woonvormen of woonomgevingen waarbij informele netwerken makkelijker worden aangesproken. Diversiteit in zorg- en samenlevingsverbanden zal ontstaan. Met een vraag om nieuwe woonvormen, andere samenstellingen binnen woningen en woningen die makkelijker aanpasbaar zijn. Door regeldruk te verminderen, maken we ruimte voor onze inwoners en creëren we ruimte voor initiatief in Opmeer, door initiatiefnemers goed te begeleiden en zoveel mogelijk te faciliteren.

Zorg(woningen) in Opmeer

Rechtspraak bij dit artikel