Waarom deze gedragscode?
Inwoners moeten op de overheid kunnen vertrouwen. Inwoners zijn in veel opzichten afhankelijk van de overheid. Bovendien kunnen overheidsbesluiten diep ingrijpen in het leven van burgers. Daarom moet de overheid integer zijn. Dit geldt zowel voor ambtenaren als bestuurders. Daarom is het nodig dat je weet wat het betekent om voor de overheid te werken en wat er van jou wordt verwacht.
Om beter en bewust met integriteitsvragen te kunnen omgaan heeft de gemeente West Betuwe deze gedragscode ontwikkeld. De gedragscode dient als ruggensteun op momenten waarop onduidelijk wordt of bepaalde handelingen wel of niet toelaatbaar zijn. Er wordt soms ook verwezen naar bestaande regels die aangeven wat kan en wat niet kan.
Het totale integriteitsbeleid is veel breder dan alleen deze gedragscode. Welk gedrag een ambtenaar moet vertonen staat verwoord in wetten (o.a. Ambtenarenwet), regels (zoals die voor declareren), procedures (zoals voor inkoop en aanbesteding) en codes (zoals deze).
Het gemeentelijk integriteitsbeleid kent een preventieve component (eedaflegging, dilemmagesprekken, etc), een handhavende component (sancties bij overtreding, bescherming van klokkenluiders) en een verantwoordende component (in de paragraaf bedrijfsvoering in de jaarrekening).
Wat is integer?
Van medewerkers wordt verwacht dat zij zich integer gedragen. Maar wat is integer?
Alle medewerkers vragen zich wel eens af of ze een cadeau van een relatie mogen aannemen. Hoe ga je – in tijden van flexibel werken – om met de scheiding tussen werk- en privétijd? Conflicteert deze nevenfunctie wel of niet met mijn functie? Wanneer is er sprake van belangenverstrengeling? Welke loyaliteit wordt van mij verwacht jegens de organisatie en het bestuur? Hoe ga ik om met vertrouwelijke informatie? Wat is respectvol gedrag?
Morele waarden en normen zijn afhankelijk van plaats, tijd en omstandigheden. Anderzijds is over het algemeen brede consensus is over wat wel en wat niet acceptabel is. Deze consensus ligt vast in wetten, regels, procedures en deze gedragscode. Zij vormen het kader voor integer gedrag.
Binnen deze kaders is er ruimte voor interpretatie. Morele normen en waarden vormen geen samenhangend stelsel, maar kunnen zelf lijnrecht tegenover elkaar staan. Zo kan de norm “transparantie” botsen met ‘ bescherming van de privacy” of kan de norm “rechtsgelijkheid” in sommige gevallen niet te verenigingen zijn met de waarde “mededogen”. In de praktijk vraagt dit om een morele afweging en een goede onderbouwing van de gemaakte keuze.
Wees je hiervan bewust en blijf zelf nadenken!
Met elkaar in gesprek blijven
In de praktijk zullen zich altijd situaties voordoen waarin niet altijd alles 100% duidelijk is. Maak integriteit bespreekbaar. Wees open en transparant. Overleg bij twijfel altijd met collega’s of een leidinggevende. Een integer besluit is altijd uitlegbaar aan anderen en een dilemma kan het best worden aangepakt in samenspraak met anderen: met mensen die luisteren, weerwoord geven, bevestigen of juist advocaat van de duivel spelen.
Om dit te ondersteunen kun je bijvoorbeeld jaarlijks dilemmagesprekken met elkaar voeren. Waar loop jij in de praktijk tegen aan? Hoe maak je dat bespreekbaar met elkaar en wat doe je er vervolgens mee?
Periodiek blijven we hiermee dilemma´s rond integriteit onder de aandacht brengen en gaan we het gesprek hierover aan.
Goed werkgeverschap
Het is aan de werkgever om de juiste randvoorwaarden te scheppen én het goede voorbeeld te geven.
De werkgever heeft een zorgplicht als het gaat om integriteit. Dit betekent onder andere dat de werkgever zijn ambtenaren beschermt tegen integriteitsrisico’s door organisatie en werkprocessen zo in te richten (bijvoorbeeld door functiescheiding), voorzieningen te treffen (bijvoorbeeld een vertrouwenspersoon) en een gedragscode op te stellen voor integer ambtelijk handelen. Het scheppen van een veilig klimaat voor ambtenaren is een absolute voorwaarde om integriteitsvraagstukken binnen de organisatie bespreekbaar te maken.
Van leidinggevenden wordt natuurlijk verwacht dat zij expliciet voorbeeldgedrag vertonen en integriteitsvraagstukken actief bespreekbaar maken. Openheid, betrouwbaarheid en het nemen van eigen verantwoordelijkheid zijn belangrijke waarden die hoog in het vaandel staan.
Bestuurders en raadsleden hebben een eigen integriteitscode en de griffie organiseert aandacht voor integriteit op dat vlak. De ambtelijke organisatie heeft haar eigen verantwoordelijkheid en streeft een cultuur van aanspreekbaarheid na.
Goed ambtenaarschap
Als “goed ambtenaar” doe je je werk goed, ben je betrokken en gewetensvol. Je bent trouw aan de publieke taak en dient het algemeen belang. Het vraagt wijsheid en moed om in moeilijke situaties “de juiste” beslissing te nemen. Je legt verantwoordelijkheid af over je gemaakte keuzes, je bent open en transparant. Je bespreekt integriteitsvraagstukken met collega’s en/of leidinggevende of eventueel de vertrouwenspersoon. Dit is geen teken van zwakte of onkunde, maar juist van ambtelijke professionaliteit.
De medewerkers van de gemeente West Betuwe zijn het gezicht van de organisatie. De wijze waarop inwoners, bedrijven en organisaties worden benaderd, is bepalend voor het beeld dat de samenleving van de gemeente heeft.
Wij verwachten van medewerkers respectvol gedrag naar zowel burgers als naar elkaar. Respect is altijd wederkerig. Geweld en agressie tegen medewerkers accepteren wij niet.
Eed of belofte
Alle medewerkers die na 1 maart 2006 in dienst zijn getreden bij hun huidige gemeente en na 1 januari 2019 in dienst zijn getreden bij de gemeente West Betuwe zijn wettelijk verplicht een eed of belofte af te leggen.
Het afleggen van de eed of belofte heeft op zichzelf geen rechtsgevolgen. Het opleggen van disciplinaire maatregelen of strafrechtelijke vervolging als gevolg van niet integer gedrag zijn namelijk ook al elders in wet en regelgeving geregeld (Ambtenarenwet en de CAR UWO). Deze gedragscode is aanvullend en vervangt bestaande wet en regelgeving niet.
Ook aan externen, die werkzaam zijn voor de gemeente West Betuwe door bijvoorbeeld een inleenovereenkomst, detachering, of via een uitzendbureau, verplichten wij om een integriteitverklaring te ondertekenen. Dit zodat ook deze mensen zich bewust zijn van spelregels, dilemma´s, gewenst en ongewenst gedrag in onze organisatie.
Opbouw van deze gedragscode
Integriteit is een breed begrip. De organisatie kent veel interne regels waar medewerkers zich aan moeten houden. Met deze gedragscode proberen we een overzicht te bieden van mogelijke dilemma´s, het gewenste gedrag daarbij en we verwijzen naar de eventuele bijbehorende regelingen of richtlijnen.
Wij doen met deze code echter vooral een beroep op het nemen van eigen verantwoordelijkheid door een ieder in de organisatie. Wees je bewust van mogelijke dilemma´s en weet je niet (precies) hoe het zit? Vraag er dan naar, ga het gesprek aan en geef elkaar (en ons!) feedback.
We gebruiken noodzakelijke cookies voor je account en beveiliging. Voor anonieme gebruiksstatistieken (Google Analytics) vragen we je toestemming. Meer over cookies