Handhavend optreden is een discretionaire bevoegdheid. Dat wil zeggen dat het bestuursorgaan – wettelijk- niet verplicht is om tot het toepassen van bestuursdwang of het opleggen van een last onder dwangsom over te gaan. Gaat het bestuursorgaan over tot handhaving dan moet aan alle eisen voor een zorgvuldige voorbereiding zijn voldaan. Uit jurisprudentie is duidelijk naar voren gekomen dat de handhavingsbevoegdheid een beginselplicht tot handhaving met zich meebrengt. Dit blijkt uit de standaardformulering die de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Handhaving op het illegaal bouwen of aanpassen van bouwwerken kan op basis van artikel 2.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) of via artikel 1b van de Woningwet. Tevens is in artikel 2.3a van de Wabo bepaald dat het verboden is een illegaal bouwwerk in stand te laten. Deze bepalingen luiden als volgt:
Artikel 1.2
Juridisch kader
Onderdeel van Beleidsregel illegale bouwwerken en verbouwingen in relatie tot hennepkwekerijen/drugslaboratoria gemeente Hilvarenbeek