Uit diverse onderzoeken is gebleken dat het roken van een waterpijp erg schadelijk is voor de gezondheid en dat de schadelijke werking van de waterpijp door het merendeel van de gebruikers ernstig wordt onderschat. Dit blijkt onder andere uit een recent onderzoek (uit 2018) van het Trimbos-instituut (Factsheet Waterpijp). Ook uit andere onderzoeken zijn de schadelijke gevolgen van het roken van waterpijp gebleken. 2 Zie bijvoorbeeld de volgende onderzoeken: Eissenberg, T., Shihadeh, A. (2009). Waterpipe tobacco and cigarette smoking: direct comparison of toxicant exposure. American Journal of Preventive Medicine, 37(6), 518-523, Bens, B. W. J., Maaten, J. C. ter, Ligtenberg, J. J. M. (2013). Casuïstiek. Koolmonoxidevergiftiging na roken van een waterpijp. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 157, A6201, Monzer, B., Sepetdjian, E., Saliba, N., & Shihadeh, A. (2008). Charcoal emissions as a source of CO and carcinogenic PAH in mainstream narghile waterpipe smoke. Food and Chemical Toxicology, 46, 2991-2995.
Bij het roken van een waterpijp komen schadelijke stoffen vrij. Dit geldt zowel voor het gebruik van waterpijptabak als kruidenmengsels. Hierbij komen onder andere stoffen als nitrosamine en polycyclische aromatische koolwaterstoffen vrij. Bij verbranding van de kooltjes komen zware metalen, zoals chroom, nikkel, cadmium en lood vrij. Ook komt er koolmonoxide (CO) vrij (tot 4 of 5 keer meer dan bij roken van een sigaret) door onvolledige verbranding van de kooltjes. Door de koolmonoxide die vanuit de rook in het bloed komt, kan dit leiden tot CO-vergiftiging. Ook het delen van de waterpijp onder de vriendengroep, waarbij de waterpijp van mond tot mond gaat, brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. Op deze manier worden ziektekiemen sneller overgedragen.
Het roken van een waterpijp verhoogt het risico op een laag geboortegewicht, longkanker en andere ziekten van de luchtwegen, zoals COPD en tandvleesaandoeningen. Veelvuldige blootstelling aan stoffen als koolmonoxide en lood veroorzaken op de lange termijn long- en mondkanker, hart- en vaatziekten en verminderde vruchtbaarheid. In het algemeen kan worden gesteld dat bij het roken van een waterpijp deze rokers meer schadelijke stoffen binnenkrijgen dan tijdens het roken van sigaretten. Rokers van een waterpijp inhaleren namelijk dieper en een rooksessie duurt langer.
De rook die vrijkomt, is niet alleen schadelijk voor de rokers, ook voor de overige aanwezigen in deze horecaruimte en de nabije omgeving kan deze schadelijk zijn. Met name als er een woning boven of naast een horecabedrijf met waterpijpen is gelegen, kan het CO-gehalte hierin toenemen. Daarnaast kan de afgezogen lucht ook zorgen voor geuroverlast voor de directe omgeving.
De rook die vrijkomt, is niet alleen schadelijk voor de rokers, ook voor de overige aanwezigen in de openbare inrichting en de nabije omgeving kan deze schadelijk zijn. Met name als er een woning boven of naast een openbare inrichting met waterpijpen is gelegen, kan het CO-gehalte hierin toenemen. Daarnaast kan de afgezogen lucht ook zorgen voor geuroverlast voor de directe omgeving.
De Hoge Raad heeft op 27 september 2019 uitgesproken dat bezoekers van ‘indoor public places’, gevrijwaard moeten zijn van blootstelling aan tabaksrook. Dit heeft volgens de Hoge Raad tot gevolg dat rookruimtes niet langer zijn toegestaan. Art. 8 lid 2 WHO Kaderverdrag verplicht immers tot een effectieve bescherming tegen blootstelling aan tabaksrook op de in die bepaling genoemde plaatsen, waaronder openbare gebouwen (‘indoor public places’). Dit laat geen andere conclusie toe dan dat de te bieden bescherming slechts dan effectief is indien (in de door art. 8 lid 2 WHO-Kaderverdrag genoemde plaatsen) iedere vorm van blootstelling aan tabaksrook wordt uitgesloten.
Deze uitspraak heeft derhalve ook gevolgen voor shisha lounges. Het is niet langer toegestaan om binnen een shisha lounge waterpijptabak of fruittabak te roken (dan wel iedere andere vorm waarbij er tabaksrook vrijkomt). Wel is het toegestaan om vrucht- en kruidenmengsels (herbal molasses) of varianten hierop binnen een shisha lounge te roken (zolang er maar er geen tabaksrook vrijkomt). Echter, ook het roken van dergelijke vruchten- en kruidenmengsels brengt gezondheidsrisico’s met zich mee, zoals in het begin van hoofdstuk 4.5.1.2. reeds is uitgelegd. Bij het roken van vruchten- en kruidenmengsels met een waterpijp komen grote hoeveelheden schadelijke stoffen vrij, zo blijkt onder meer uit het onderzoek van het RIVM uit 2017 genaamd ‘Schadelijkheid van kruidenmengsels in de waterpijp’.
Het roken van waterpijpen is vooral onder jongeren populair aan het worden. Inrichtingen waar het roken van waterpijpen een belangrijke activiteit is, hebben een bepaalde aantrekkingskracht op jongeren. Ook op jongeren onder de 18 jaar. De jongeren associëren de waterpijp vooral met een sociale activiteit dat gebruikt wordt in de vriendengroep. Door de strenge aanpak van coffeeshops vindt er een verschuiving plaats in aantallen van coffeeshops naar shishalounges.
Nu uit diverse onderzoeken is gebleken dat het roken van waterpijpen gezondheidsrisico’s met zich meebrengt (ook het roken van vrucht- en kruidenmengsels) en het shisha roken met name een bepaalde aantrekkingskracht heeft op jongeren, acht de burgemeester het van belang dat er een beperking komt op het aantal shishalounges in Nieuwegein door middel van een één-beleid. Dit om de genoemde aantrekkingskracht voor jongeren naar beneden te kunnen brengen en zo min mogelijk mensen in contact te laten komen met schadelijke stoffen.
Hoofdstuk 4
Artikel 4.5.1.2.
Gezondheidsrisico’s
Onderdeel van Beleid exploitatievergunning horeca en openbare inrichtingen Gemeente Nieuwegein 2019