Het college van Burgemeester en wethouders is per gemeente verantwoordelijk voor controle en handhaving van de toepassing van grond en baggerspecie op of in de bodem in het kader van het Besluit. Met uitzondering van provinciale inrichtingen, daar is de provincie Drenthe bevoegd gezag. De RUD Drenthe voert het toezicht namens de gemeenten in Drenthe uit.
Toezicht wordt uitgevoerd op gemelde en niet gemelde toepassingen van grond en baggerspecie op of in de bodem. Wanneer wordt geconstateerd dat de regels van het Besluit of de Regeling bodemkwaliteit niet worden nageleefd, dan kan bestuursdwang worden uitgeoefend of een dwangsom worden opgelegd. Daarnaast bestaat de mogelijkheid tot strafrechtelijke handhaving (via de politie of buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s)).
Bij de toepassingen van grond en baggerspecie kan controle plaatsvinden tijdens de melding, in het veld (tijdens het transport of bij de toepassing) en na de feitelijke toepassing. De controle kan hierbij plaatsvinden op:
de wijze van toepassing (overeenkomstig het gemeentelijke beleid);
de tijdige, correcte en volledige melding van de toepassing;
de kwaliteitsverklaringen.
Mochten overtredingen zoals afwijkingen van normdocumenten of werken zonder erkenning worden geconstateerd dan wordt een bodemsignaal afgegeven bij de IL&T.
De IL&T kan bij constatering van overtredingen dwangsommen opleggen, bedrijven schorsen of zelfs erkenningen intrekken.