Indien de gemeente bij vaststelling van het bestemmingsplan geen overeenstemming heeft met een van de partijen in het plangebied moet een exploitatieplan opgesteld worden.
Regeling plankosten exploitatieplan
Op 1 april 2017 is de ministeriële Regeling plankosten exploitatieplan ingegaan. Hierin zijn regels opgenomen met betrekking tot de hoogte en begrenzing van de plankosten in een exploitatieplan. Bij de regeling hoort een rekenmodel om de hoogte van de plankosten te bepalen. Dit wordt ook wel de plankostenscan genoemd.
Op basis van de plankostenscan worden de maximale te verhalen plankosten in het exploitatieplan bepaald. Dit betreft een forfaitair bedrag, waarbij rekening is gehouden met de indexering van de kosten gedurende de planperiode. Door de begrenzing van de kosten biedt het een private partij op voorhand zekerheid over de gemeentelijke kosten.
Bij een exploitatieplan worden de te verhalen kosten op basis van de in de grondexploitatiewet voorgeschreven systematiek bepaald. Op basis van deze systematiek worden de kosten, die samenhangen met de ontwikkeling van een gebied, evenredig op basis van opbrengstpotentie verdeeld over alle grondeigenaren in dat plangebied. In een exploitatieplan mogen alleen de kosten die voorkomen op de kostensoortenlijst (Besluit ruimtelijke ordening, Artikel 6.2.4) worden verhaald. Deze lijst is opgenomen in bijlage 1. De kosten die niet op de kostensoortenlijst staan kunnen niet verhaald worden. Om kosten, die op de kostensoortenlijst staan, via het exploitatieplan bij een grondeigenaar in rekening te kunnen brengen, moeten ze voldoen aan drie in de wet opgenomen toetsingscriteria: profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit. Zie voor een toelichting het kader op de volgende bladzijde.
Criteria profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit
Profijt
De grondexploitatie moet nut / profijt ondervinden van de te treffen voorziening of maatregel.
Toerekenbaarheid
Er dient een causaal verband te bestaan tussen de kosten en de ontwikkeling: de kosten zouden niet gemaakt worden zonder het plan of de kosten worden mede gemaakt ten behoeve van het plan.
Proportionaliteit
Indien meerdere locaties profijt hebben van een voorziening, worden de kosten naar rato verdeeld. Deze rato zal, afhankelijk van de aard van de investering, nader worden onderbouwd. Naarmate de locatie er meer profijt van heeft, draagt deze meer bij aan de kosten.
De gemeentelijke kosten voor planontwikkeling in een exploitatieplan worden gemaximeerd op basis van de Regeling plankosten exploitatieplan. Dit zijn de volgende vier kostencategorieën op de kostensoortenlijst: kosten ontwerpcompetities en prijsvragen, gemeentelijke apparaatskosten, kosten opstellen ruimtelijke plannen en kosten voorbereiding en toezicht op de uitvoering.
Het exploitatieplan kent dezelfde bezwaar- en beroepsprocedure als bij het bestemmingsplan. Het exploitatieplan moet conform de Wro jaarlijks worden herzien.
Exploitatieplan als achtervang bij anterieure overeenkomst
Ook als het volledige kostenverhaal via anterieure overeenkomsten is gesloten kan de gemeente besluiten alsnog een exploitatieplan vast te stellen. Het exploitatieplan kan in dat geval dienen als ‘achtervang’. Mocht de partij waarmee de anterieure overeenkomst is gesloten failliet gaan na vaststelling van het bestemmingsplan, dan vervalt de overeenkomst, maar ligt er wel een ontwikkelmogelijkheid op de grond. Via het exploitatieplan kan de gemeente dan alsnog verhalen.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.3
Kostenverhaal publiekrechtelijk spoor
Onderdeel van NOTA GRONDBELEID 2019-2023 Gemeente Nuenen c.a.