De gemeente als ‘verstoorder’
De projectgebonden archeologische kosten zijn voor rekening van de ‘verstoorder’ (veroorzakerprincipe). In het geval de gemeente initiatiefnemer is (gemeentelijke projecten), komen deze dus ten laste van de gemeente. In tegenstelling tot de algemene archeologische kosten zijn deze direct te relateren aan individuele projecten. De kosten komen dan ten laste van het budget van het desbetreffende project. Bij gemeentelijke projecten, waarbij de gemeente kan worden aangemerkt als de rechtstreekse ‘verstoorder’, worden binnen de projectbegroting dan ook standaard de benodigde middelen gereserveerd voor het volgens de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart Simpelveld en het daaraan gekoppelde beleid noodzakelijke archeologische onderzoek.
Kostenverhaal
Op grond van de Wet ruimtelijke ordening (afdeling 6.4) is de gemeente verplicht kosten te verhalen als publieke medewerking wordt verleend aan een door een particuliere partij gewenst ruimtelijk besluit, dat een bouwplan op particuliere grond mogelijk maakt. Dit kostenverhaal dient verzekerd te zijn voordat tot het ruimtelijk besluit wordt besloten. Hoewel de verplichting tot kostenverhaal voor elke gemeente geldt, biedt de wet ruimte aan verschillende manieren waarmee dit kostenverhaal verzekerd kan worden. Kostenverhaal kan plaatsvinden via de publiekrechtelijke weg (exploitatieplan) dan wel via de privaatrechtelijke weg (sluiten anterieure overeenkomst). Als wordt uitgegaan van kostenverhaal via de publiekrechtelijke weg dan stelt de gemeenteraad een exploitatieplan vast voor gronden waarop een bij AmvB aangewezen bouwplan is voorgenomen. Die AmvB is opgenomen in artikel 6.2.1. Bro waar is omgeschreven wat onder een bouwplan wordt verstaan.
In Simpelveld vindt verhaal van kosten die gemoeid gaan met een ruimtelijk besluit voor gronden die niet bij de gemeente in bezit zijn, in beginsel plaats door het sluiten van een anterieure overeenkomst. Dus voorafgaand aan de vaststelling van het (ruimtelijke) besluit wordt een anterieure overeenkomst opgesteld en voorgelegd aan de ontwikkelende partij. Als tot wilsovereenstemming wordt gekomen, behoeft de gemeenteraad normaal gesproken geen exploitatieplan(nen) vast te stellen. Dit heeft een groot voordeel omdat het exploitatieplan namelijk een complex instrument is met de nodige juridische risico’s, die worden vermeden door op basis van vrijwilligheid een anterieure overeenkomst aan te gaan.
Het uitgangspunt in Simpelveld van kostenverhaal is dus in beginsel niet om de kosten te verhalen via een exploitatie-plan zoals bedoeld in art. 6.12 Wro, maar door middel van het sluiten van een anterieure overeenkomst. Mocht er om welke reden dan ook geen anterieure overeenkomst tot stand komen, dan vindt kostenverhaal plaats via het vaststellen van een exploitatieplan. Het exploitatieplan is dus een achtervang voor het kostenverhaal.
Kosten in verband met toevalsvondsten
Zie hiervoor paragraaf 3.5.3.
Hoofdstuk 4
Artikel 4.2.3