Centraal in de aanpak bij de beoordeling van de ruimtelijke consequenties van de scenario's staat een integrale verkenning van de milieueffecten van de verschillende scenario's op basis van de methodiek die wordt toegepast in milieueffectrapportages. Ook wordt onderzoek uitgevoerd naar de verwachte economische spinoff.
In eerste instantie wordt bezien welke milieuthema's een voor besluitvorming doorslaggevende rol spelen. Het blijkt dat de ontwikkelingsmogelijkheden die in de verschillende scenario's centraal staan hoofdzakelijk effect hebben op natuur, landschap, verkeer. Deze thema's hebben allen een sterke relatie met de 'beleefbaarheid' van de Gulperberg.
Op basis van de gebiedsinventarisatie en 'expert judgement' is beoordeeld hoe hoog of laag de voorgestelde alternatieven 'scoren' op milieu-impact en op economische spin-off. Deze onderzoeken zijn terug te vinden in bijlage 1 (onderzoek milieueffecten) en bijlage 2 (onderzoek economische spinoff).
Binnen het thema natuur, landschap (en cultuurhistorie) scoort het 'Mosaqua' scenario het best. Het scenario heeft naar verwachting, ten opzichte van de overige alternatieven, minder effecten op de binnen het plangebied aanwezige Natura 2000-gebieden en mogelijk zelfs positieve effecten vanwege het verplaatsen van de intensievere functies en de daarmee samenhangende verkeersaantrekkende werking naar een minder gevoelige omgeving. Het scenario leidt tot zuiniger ruimtegebruik, heeft een beperktere landschappelijke impact en kan een positieve invloed hebben op de beleefbaarheid van de Gulperberg als dagrecreatieve bestemming.
Ook binnen het thema verkeer scoort het 'Mosaqua' scenario het best, hoewel er ook hier aandachtspunten zijn ten aanzien van bereikbaarheid en verkeersveiligheid door een toenemende verkeersdruk. Zo kan een toename van verkeer op de Burgemeester Teheuxweg/Landsraderweg invloed hebben op de (verkeers)veiligheid van scholieren van het Sophianum. Echter zijn de wegen onder aan de berg beter uitgerust voor een toenemend verkeersaanbod. Met relatief eenvoudige maatregelen onderaan de berg en het scheiden van verschillende verkeersstromen is een toename van het verkeer oplosbaar. De Gulperberg zelf is (ten opzichte van ontwikkelingen onderaan de berg) minder geschikt voor functies met verkeersaantrekkende werking door de smalle wegen (Landsraderweg, Panoramaweg) in combinatie met intensief dagrecreatief gebruik (wandelen, fietsen, mountainbiken). Verwacht wordt dat er binnen de alternatieven die uitgaan van ontwikkeling op de berg, zonder aanvullende maatregelen, met name in de zomermaanden, een grote kans is op conflicten tussen verschillende gebruikers van het gebied.
De economische spin-off van de alternatieven verschilt nauwelijks tussen de scenario's. Onderzoek naar de economische spin-off heeft uitgewezen dat de ontwikkeling van een hotel-welness complex in combinatie met verblijfsrecreatie in de vorm van bungalows voor een toename van werkgelegenheid kan zorgen tot 40fte. Ook kan een dergelijke ontwikkeling leiden tot een toename van C3,3 miljoen aan bestedingen per jaar in de regio Zuid-Limburg. Mogelijk dat het 'Mosaqua' scenario iets gunstiger scoort vanwege de relatieve nabijheid van het centrum van Gulpen (op loopafstand) (zie voor het onderzoek naar de economische spin-off bijlage 2).
Vanuit ruimtelijk en milieuoptiek blijkt het 'Mosaqua' scenario het beste scenario. Planologisch, verkeerskundig, ecologisch en landschapppelijk zijn de gewenste functies het best inpasbaar op de locatie in de nabij het bestaande subtropisch zwembad en 'outdoorcentrum'.
Echter ook wordt duidelijk dat dit scenario pas op de lange termijn een oplossing biedt voor de problemen op de Gulperberg. Het scenario vergt een forse investering, intensieve samenwerking tussen alle betrokken partijen en vooral een lange adem. De economische haalbaarheid van het scenario op korte termijn is moeilijker aantoonbaar.
De scenario's op de berg bieden daarentegen een 'toplocatie' voor verblijfsrecreatie en dagrecreatie, met uitzicht op de dorpen Gulpen en Partij die beneden in het dal liggen. De locatie dient als een 'unique selling point'. Met name het scenario waarbij het terrein van het afgebrande restaurant en de camping getransformeerd worden naar een intensievere vorm van recreatie is eenvoudiger en sneller te realiseren en lost bestaande problemen (grotendeels) op. Er kleven echter ook aanzienlijke nadelen en risico's aan. Omdat het gebruik van de berg intensiveert komt de beleving van de berg sterk onder druk te staan en wordt de maximale capaciteit van de berg ook maximaal benut en mogelijk zelfs overschreden. Maatregelen zijn nodig om deze effecten te kunnen mitigeren.
Kort samengevat blijkt de vanuit ruimtelijk perspectief meest gewenste oplossing vanuit economisch perspectief moeilijk realiseerbaar. De alternatieven die aansluiten bij het private initiatief kunnen leiden tot ongewenste ruimtelijke effecten.
Hoofdstuk 4.
Artikel 4.3