Verkennen, bewustwording creëren en handelingsperspectief bieden
Korte schets van de huidige situatie
Op dit moment is de politie de meest actieve partij binnen de veiligheidsketen op het gebied van cybercriminaliteit. Zij geven aan dat zij een landelijke verschuiving zien van traditionele delicten naar digitale delicten. Waar de traditionele criminaliteit al jaren daalt, neemt de registreerde digitale criminaliteit toe. Deze trend geldt ook voor Breda 2 Aangiften van digitale criminaliteit worden door politieteam Markdal nu nog geregistreerd onder het kopje ‘horizontale fraude’..
Aangiften Breda 2017 en 2018 t/m 28 augustus. Bron: Politieteam Markdal
De aanpak van cybercriminaliteit bestaat uit drie onderdelen: preventie, verstoring en repressie. Op dit moment zet de gemeente Breda nog niet actief in op preventie van cybercriminaliteit. Verschillende teams binnen de politie zijn actief op het gebied van repressie van digitale criminaliteit. Deze repressie is echter om verschillende redenen een enorme uitdaging:
Door het gebruik van internet zijn geldstromen niet langer rechtstreeks herleidbaar.
Door de vluchtigheid van gegevens verdwijnen sporen snel.
Het internet kent verschillende manieren om te anonimiseren.
Cybercriminaliteit kent geen begrenzing in tijd of plaats.
Het is voor cybercriminelen relatief eenvoudig om in korte tijd veel slachtoffers te maken en veel geld te verdienen.
Uit onderzoek blijkt dat twee doelgroepen het vaakst slachtoffer zijn van digitale delicten: jongeren en MKB-bedrijven. Jongeren, die veel actief zijn op internet, hebben relatief vaker te maken met cybercriminaliteit. Deze groep verdient dan ook bijzondere aandacht. Verder komen inbraken op de digitale bedrijfsvoering van ondernemers veel voor. De Nederlandse economie lijdt jaarlijks 10 miljard euro schade door cybercriminaliteit, waarvan 7,5 miljard voor rekening komt van ondernemers. Veilig ondernemen kan niet langer los worden gezien van het digitale domein. Daarnaast moeten we aandacht hebben voor de vitale infrastructuur. We hebben op dit moment nog geen duidelijk beeld van de grootste vitale risico’s van cybercriminaliteit voor Breda. De omvang en ernst van digitale dreigingen in Nederland is significant en neemt in de toekomst alleen maar toe.
Korte schets van de gewenste situatie
Jongeren. Voor hedendaagse jongeren is de digitale wereld een onlosmakelijk deel van hun leven. Ten opzichte van oudere doelgroepen zijn zij vaker slachtoffer én dader, zo blijkt uit onderzoek.
Als we hen willen helpen om optimaal en veilig gebruik te maken van de digitale wereld, moeten we continu aandacht hebben voor skills, eigen verantwoordelijkheid en veiligheid. Kinderen kunnen zelf niet altijd voor een veilige online omgeving zorgen of voldoende digitaal weerbaar zijn. Zij hebben hiervoor hulp nodig van hun ouders, hun school en ketenpartners zoals de gemeente, de politie, de GGD, Halt en het CJG. Het is belangrijk dat jongeren mediawijs worden en leren om zorgvuldig en verstandig om te gaan met (privé-)informatie op internet. Hun school is de ideale plek om risico’s van internet en sociale media te bespreken. Daarbij moet duidelijk worden wat de gevolgen kunnen zijn van online wangedrag, waar jongeren terecht kunnen met signalen en hoe zij zelf weerbaar kunnen worden.
Ondernemers. Bredase ondernemers zijn verantwoordelijk voor hun eigen veiligheid. De gemeente Breda heeft hierin een faciliterende rol door hen te informeren en concrete tips te bieden. We willen meer bewustzijn creëren voor de risico’s en vormen van digitale criminaliteit. Daarbij moeten ondernemers concrete handvatten krijgen om hun eigen digitale veiligheid te verbeteren.
Bewoners. Ook op het gebied van cybercriminaliteit kunnen we bewoners betrekken, net als bij de preventie van woninginbraak. Dankzij het uitgebreide bewonersnetwerk van Buurtpreventie Breda (met 17.000 aangesloten adressen en 2000+ actieve vrijwilligers) kunnen we veel Bredanaars bereiken, ook op het gebied van cyberpreventie. Het doel is om buurtbewoners actief te betrekken bij het thema en de buurtpreventen probleemeigenaar te maken. De buurtpreventen kunnen op hun beurt als ambassadeurs optreden door hun straatgenoten bewust te maken en te informeren.
Vitale infrastructuur. We willen als gemeente een duidelijk beeld hebben van de grootste risico’s in de stad op het gebied van cybercriminaliteit. Door deze risico’s in kaart te brengen, kunnen we gericht preventieve acties inzetten. Dit pakken we samen op met de Veiligheidsregio.
Wat is nodig om daar te komen?
De aanpak van cybercriminaliteit in Breda staat nog in de kinderschoenen. Voor een succesvolle aanpak moeten we investeren in kennis en in samenwerking met onder meer het CJG, de GGD, Halt, de politie, de Veiligheidsregio, scholen, ondernemers(verenigingen) en bewoners. Een hogere cyberweerbaarheid in Breda is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Opsporing en vervolging van cybercriminaliteit zijn van oudsher een taak van de politie en het Openbaar Ministerie. Preventie is meer de taak van gemeenten. Willen we succes boeken, dan is een integrale aanpak nodig, met oog voor elkaars taken en verantwoordelijkheden. Hoewel cybercriminaliteit niet gebonden is aan grenzen, heeft deze vorm van criminaliteit ook zijn raakvlakken in de ‘echte’ wereld. Op deze raakvlakken liggen kansen voor een effectieve integrale aanpak.
Verder kan de beperkte mogelijkheid om aangifte te doen van digitale delicten een barrière zijn: bij cybercriminaliteit is de keuze van het soort delict beperkt (slechts één delictklasse). De verwachting is dat de aangiftebereidheid toeneemt als er meer mogelijkheden zijn om cybercriminaliteit als delict op te geven. Met een projectplan geven we invulling aan een eenduidig preventiebeleid met concrete maatregelen op het gebied van cybercriminaliteit. Hierin is aandacht voor de verschillende aspecten: jongeren, buurtbewoners, ondernemers en de vitale infrastructuur in de stad.
Hoofdstuk 4.
Artikel 4.3.
Cyberveiligheid
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Breda houdende regels omtrent het Meerjarenprogramma Veiligheid 2019-2022