Steeds meer scholen in onze gemeente nemen zonnepanelen om zo op een duurzame manier de exploitatielasten omlaag te brengen. Het is belangrijk om de gang van zaken bij het plaatsen van zonnepanelen vast te leggen, aangezien zonnepanelen zich bevinden op het snijvlak van de verantwoordelijkheden van scholen en gemeente.
Vanwege de bijzondere eigendomssituatie van schoolgebouwen is het belangrijk om vast te leggen wat er moet gebeuren, als een schoolbestuur nadenkt over het plaatsen van zonnepanelen. Deze memo legt de verantwoordelijkheden van schoolbestuur én gemeente vast in verschillende scenario’s.
Basis: verantwoordelijkheden omtrent zonnepanelen
De verordening voorzieningen huisvesting onderwijs legt de verantwoordelijkheden tussen gemeenten en schoolbesturen vast.
De gemeente:
• Is (in de meeste gevallen) economisch eigenaar van een schoolgebouw. Bij beëindiging van onderwijsfunctie van het gebouw, wordt de school overgedragen aan de gemeente: dit heet economisch claimrecht.
• Is verantwoordelijk voor herstel van schade aan een schoolgebouw als gevolg van bijzondere omstandigheden. Als bijzondere omstandigheden kunnen worden aangemerkt o.a. schade als gevolg van brand, diefstal, glasbreuk en buitenvandalisme. Hiervoor sluit een gemeente normaal gesproken verzekeringen (opstal en inboedel) af.
• Heeft belang bij verduurzamende maatregelen in de gemeente vanwege haar grote verantwoordelijkheden omtrent verduurzaming die het Klimaatakkoord bij haar neerlegt.
Een school (het schoolbestuur):
• Is (in de meeste gevallen) juridisch eigenaar van een schoolgebouw.
• Is verantwoordelijk voor onderhoud van het schoolgebouw. Bij het beëindigen van onderwijsfunctie van het gebouw kunnen er eventueel kosten in rekening worden gebracht, wanneer het gebouw niet goed onderhouden is.
• Draagt de exploitatielasten van het schoolgebouw.
• Heeft belang bij lagere energiekosten om hun exploitatielasten te verlagen.
• Heeft belang bij de educatieve waarde van zonnepanelen.
Scenario: een school least of huurt zonnepanelen
In sommige gevallen worden er op een school zonnepanelen geplaatst, die in eigendom van een derde partij blijven. Het schoolbestuur wordt dan zelf niet eigenaar van de zonnepanelen, maar geniet in ruil voor lease of huur van opbrengsten van de panelen.
In dit geval moet een school officieel toestemming vragen aan het college van B en W. Dit toestemmingsverzoek bevat ten minste de aard en omvang van de zonnepanelen. De gemeente kan om aanvullende informatie vragen, voordat een verzoek wordt beschouwd. Er moet een notariële akte worden opgesteld op kosten van het schoolbestuur, waarin ten minste het volgende vastgelegd wordt:
• Er wordt zakelijk recht gevestigd.
• Er wordt vastgelegd dat zodra de onderwijsfunctie van het gebouw beëindigd wordt, de zonnepanelen verwijderd worden. Huurbescherming is op basis van artikel 108 WPO, artikel 106 WEC en artikel 76s niet van toepassing.
• De gemeente heeft geen rol in het verzekeren van de zonnepanelen. In de akte zal vastgelegd worden dat de overeenkomst tussen school en lease/verhuurbedrijf voor eigen risico van het schoolbestuur is.
Het college van B en W kan vóór de plaatsing van de panelen eisen dat de school op eigen kosten onafhankelijk laat beoordelen of de zonnepanelen gedragen kunnen worden door de constructie waar de zonnepanelen geplaatst worden.
Wanneer de onderwijsfunctie van het gebouw beëindigd wordt of wanneer het leasecontract afloopt, moeten de zonnepanelen verwijderd worden. Wanneer er beschadiging aan het dak is ontstaan door (het verwijderen van) de zonnepanelen, moet dit op kosten van het schoolbestuur hersteld worden.
Scenario: Na leaseperiode worden zonnepanelen eigendom school
In sommige gevallen worden zonnepanelen na een bepaalde periode van huur of lease eigendom van het schoolbestuur. In dat geval volgt het schoolbestuur bij overgang van lease/huur naar eigendom dezelfde gang van zaken als bij de aankoop van zonnepanelen. De geschiktheid van het dak hoeft niet opnieuw te worden beoordeeld.
Scenario: een school schaft zelf zonnepanelen aan
In de praktijk hebben we gezien dat schoolbesturen in de meeste gevallen zelf de zonnepanelen aanschaft. De zonnepanelen komen in eigendom van het schoolbestuur.
In deze gevallen hoeft een school geen toestemming te vragen aan de gemeente. Wel heeft het schoolbestuur een meldplicht, vooraf aan het plaatsen van de zonnepanelen. Het college van B en W kan aan een school vragen dat de school op eigen kosten onafhankelijk laat beoordelen of de zonnepanelen gedragen kunnen worden door de constructie waar de zonnepanelen geplaatst worden.
De meldplicht vraagt de school de volgende gegevens te verschaffen:
- Naam school, adres
- Aantal zonnepanelen
- Plaatsingsjaartal zonnepanelen
- Waarde van de zonnepanelen (adhv. de nota).
Deze gemeente is vervolgens verantwoordelijk voor het opnemen van de panelen in de verzekering. Alleen als een school de panelen meldt bij de gemeente en bovenstaande gegevens aanlevert, kunnen de panelen op de juiste manier ondergebracht worden. Daarnaast hebben de panelen invloed op de WOZ-waarde van het schoolgebouw. Kosten van een mogelijk verhoogde verzekeringspremie en WOZ-belasting zijn voor rekening van de gemeente.
Wanneer de onderwijsfunctie van het gebouw beëindigd wordt, moeten de zonnepanelen verwijderd worden. Wanneer er beschadiging aan het dak is ontstaan door (het verwijderen van) de zonnepanelen, moet dit op kosten van het schoolbestuur hersteld worden. Eventueel kan er in onderling overleg afgesproken worden dat de het gebouw inclusief de zonnepanelen overgedragen wordt aan de gemeente. Dit kan alleen met wederzijdse overeenstemming.
Verzekering
Het is belangrijk om te vermelden dat de zonnepanelen vanuit de gemeente ‘kaal’ verzekerd worden. Dit is geen speciale zonnepanelenverzekering, waarbij bijvoorbeeld ook productieverlies verzekerd kan worden.
Hoofdstuk 7.
Artikel VII - Zonnepanelen op schoolgebouwen
Artikel VII - Zonnepanelen op schoolgebouwen
Onderdeel van Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs