Voor het aanvullen van de energiemix is ook een analyse gemaakt van het benutten van aardwarmte, of geothermie. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden in verschillende varianten:
Warmtepompen (meestal bij individuele woningen);
WKO-systemen, ook wel ondiepe geothermie;
Diepe geothermie (warmte voor woonwijken of kassen);
Ultradiepe geothermie (opwekken van elektriciteit; nog niet toegepast in Nederland).
Van bovenstaande vormen zijn warmtepompen en WKO-systemen potentiele bronnen voor Gulpen-Wittem. Warmtepompen zijn nader beschreven in hoofdstuk 7 (verduurzamen woningen). In deze paragraaf wordt de potentie voor WKO-systemen nader toegelicht. De gemiddelde opwek per WKO-installatie is 5.400-10.800 GJ/ jaar, waarmee circa 100 tot 215 huishoudens van warmte kunnen worden voorzien. Bij WKO-systemen wordt onderscheid gemaakt in open systemen en gesloten systemen. Wegens de grondwaterwinning worden alleen gesloten systemen geadviseerd.
Huidig (2015) (PJ/jaar)
Opwek 2022 (PJ/jaar)
Opwek 2030 (PJ/jaar)
Toepassing
WKO – gesloten systemen
0
0,055
0,143
(Individuele) woningen Appartementen
Tabel 11: Potentiële opwek door middel van Warmte-Koude opslag
Warmte-Koude opslag – gesloten systemen
In gesloten systemen worden door bodemwarmtewisselaars, op een diepte van 50 tot 150 meter, vloeistoffen rondgepompt, die warmte of koude afgeven aan de bovengrondse installaties. Het rendement van dergelijke systemen is in het algemeen lager dan dat van gesloten systemen. Ze worden veelal toegepast bij individuele woningen, of bij appartementen. Aangezien een groot deel van de woningen in gemeente Gulpen-Wittem uit particuliere, grondgebonden woningen bestaat of kleine wooncomplexen, is het toepassen van gesloten WKO-systemen zeer geschikt.
Aandachtspunten
Bescherming drinkwatergebied. Het toepassen van WKO-systemen is niet mogelijk binnen gebieden voor de bescherming van drinkwater. In de kaart van figuur 14 is weergegeven waar de zone voor bescherming van drinkwater loopt. De dorpen Gulpen en Slenaken vallen echter buiten dit gebied.
De toepassing van WKO-systemen is vooral gunstig bij lage temperatuurverwarming (lage temperatuurradiatoren of vloerverwarming) en hoge temperatuurkoeling. Bestaande gebouwen zijn veelal voorzien van hoge temperatuurverwarming dus zullen gebouwinstallaties aangepast moeten worden bij het aansluiten op bodemenergiesystemen.
Figuur 14: Potentieel voor WKO gesloten systemen en beschermd gebied voor drinkwaterreserves
Bewoners en bedrijven kunnen zelf checken of de bodem waar zij willen bouwen geschikt is voor WKO geschikt is op www.wko-tool.nl van de Rijksoverheid.
Naast de invloed op waterwingebieden dient er bij WKO-installaties ook rekening te worden gehouden met uitputting van de bodemwarmte. Indien er te veel afnemers zijn van de bodemenergie op een te klein gebied, dan gaat de efficiëntie van de installaties achteruit omdat ze elkaar beïnvloeden. De gemeente kan het gebruik van WKO stimuleren, maar ook reguleren door het uitroepen van een zogenaamd interferentiegebied. Na het uitroepen van een interferentiegebied moeten bedrijven en burgers die een WKO-installatie willen plaatsen
eerst een vergunning vragen aan de gemeente die deze aanvraag kan toetsen aan de beschikbare warmte. Hiervoor zal bij de gemeente extra kennis en capaciteit nodig zijn.
Hoofdstuk 6
Artikel 6.5
Geothermie: van Warmte-Koudeopslag (WKO) tot ultradiep
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Gulpen-Wittem houdende regels omtrent het klimaat- en energiebeleidsplan 2018-2021