Schuldhulpverlening is op dit moment lokaal georganiseerd. In de huidige situatie wordt samengewerkt met de Kredietbank West-Brabant. De kredietbank verzorgd leningen voor mensen die geen lening bij een reguliere bank kunnen krijgen en een inkomen hebben dat lager is dan 130% van het sociaal minimum. Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen met schulden (saneringskrediet) of statushouders die hun huis willen inrichten of mensen die van een minimum inkomen leven en onverwachte kosten moeten maken. De kosten voor deze producten worden door de klant betaald door middel van rente. Naast het terug betalen van de lening rekent de kredietbank een jaarlijks kostenpercentage. In de rente zitten de kosten verdisconteerd die de Kredietbank West-Brabant maakt als gevolg van het verstrekken van een lening en een risico premie. Voor leningen tot € 2.000,- wordt een kostenpercentage van 12,3 % gerekend voor een lening van € 2.500,- tot € 4.500,- wordt een jaarlijks kostenpercentage van 11,1% gerekend. Bedragen daarboven hanteert de kredietbank een jaarlijks kostenpercentage van 10,1%.
Huidige werkwijze
De gemeente verstrekt bijzondere bijstand in de vorm van een geldlening, bijvoorbeeld voor inrichtingskosten. De leningen, die in drie jaar dienen te worden afgelost, worden verstrekt door het KWB, en de gemeente staat hier borg voor.
Ontwikkelingen
Motie:
Ten aanzien van de gehanteerde rentetarieven bij consumptief krediet verstrekt door de KWB is in juli 2017 een motie ingediend en aangenomen.
“Hierin werd geconstateerd dat de gemeente Tholen de mogelijkheid heeft om het risico af te kopen door bij iedere lening € 130 eenmalig bij te dragen waarmee het rentepercentage zakt naar 3,5% voor een krediet. Daarbij vindt de raad dat het niet passend is om aan mensen die nergens anders terecht kunnen een woekerrente te rekenen van 10% tot 12%. De raad heeft bepaald dat bij de herijking van het beleid schuldhulpverlening aan de motie invulling dient te worden gegeven.”
KWB dienstverlening stopt:
De KWB heeft aangegeven per 1 maart 2019 te stoppen met de diensten omtrent schuldhulpverlening voor andere gemeenten, met uitzondering van saneringskredieten. Hierbij worden lopende zaken wel afgehandeld. Als gevolg hiervan is de gemeente Tholen genoodzaakt om de wijze waarop nu schuldhulpverlening vorm en inhoud wordt gegeven, te herzien.
Bij de inrichting van schuldhulpverlening wordt op de volgende wijze invulling gegeven aan de motie
Bijzondere bijstand in de vorm van een renteloze geldlening i.p.v. consumptief krediet (voorheen lening verstrekt via de KWB). Over het verstrekte bedrag wordt geen rente gerekend. Inwoners van de gemeente Tholen betalen alleen het geleende bedrag terug in vooraf vastgestelde termijnen. De lening wordt bijvoorbeeld verstrekt voor inrichtingskosten. Dit betekent dat er geen lening verstrekt wordt om schuldeisers af te kopen maar het is een vorm van bijzondere bijstand voor noodzakelijke kosten.
Tijdens de raadsvergadering van 7 november 2019 is er een amendement ingediend. Hierin is aangegeven dat het product schuldbemiddeling niet geprevaleerd mag worden boven het product schuldsanering. Ter uitvoering van het amendement is met betrekking tot de producten schuldbemiddeling en saneringskredieten de volgende invulling gegeven:
Inzet van de producten saneringskrediet en schuldbemiddeling is mogelijk. Er wordt op basis van de persoonlijke situatie van de klant een afweging gemaakt. Hierbij blijft maatwerk altijd mogelijk. Bij een schuldsanering is de schuldenaar in één keer van al zijn schuldeisers af en heeft hij nog maar één schuldeiser, de kredietbank. Dat neemt direct heel veel stress weg. Als de schuldenaar (meer) gaat werken, merkt hij dat direct in zijn portemonnee. Voor de schuldeiser is sanering prettig, omdat hij direct de boeken kan sluiten. Snelle duidelijkheid en eenmalige uitbetaling heeft voor menig schuldeiser de voorkeur boven 3 jaar wachten voor misschien een paar euro’s meer. Het bespaart de schuldhulpverlener en gemeente enorme administratieve lasten die gemoeid zijn met het verwerken van mutaties gedurende de 3-jarige aflosperiode. Schuldbemiddeling is alleen zinvol als er zicht is op een substantiële inkomensverbetering in de komende 3 jaar.
Opties en criteria
Voor de inrichting van schuldhulpverlening is gekeken naar kwalitatieve en financiële aspecten. Hieronder worden criteria en opties weergegeven.
Voor de inrichting van schuldhulpverlening zijn verschillende opties afgewogen:
Schuldhulpverlening als gemeente Tholen zelfstandig uitvoeren met eigen medewerkers
Schuldhulpverlening volledig uitbesteden.
Schuldhulpverlening deels uitbesteden
Bij de afweging is gekeken naar de volgende criteria:
Kwaliteit richtlijnen (NVVK)
Waarborging integrale aanpak
lokaal georganiseerde intake
Laagdrempelige toegang
Preventie
Vroegsignalering,
Kwetsbaarheid
Aansluiting met lokale partners
Zowel saneringskrediet als schuldbemiddeling
*Bij een schuldsanering wordt door een kredietbank of gemeente een lening (saneringskrediet) aan de schuldenaar verstrekt. Deze lening is het bedrag ter grootte van de berekende totale aflossingscapaciteit over 36 maanden, eventueel minus kosten en rente. Het netto bedrag van het krediet wordt vervolgens aan de schuldeisers aangeboden. Als met dit bedrag de schulden niet helemaal kunnen worden afbetaald, wordt het saneringskrediet over de schuldeisers verdeeld.
**In het geval van schuldbemiddeling wordt er geen krediet verstrekt maar worden alle maandelijkse inkomsten van een schuldenaar, die boven een vrij te laten bedrag liggen, 36 maanden lang gereserveerd op een aparte reserveringsrekening. Hierbij wordt het volledige inkomen van de schuldenaar naar de kredietbank of beheersbureau overgemaakt.
Alle gelden boven een vrij te laten bedrag worden gereserveerd en het vrij te laten bedrag wordt vervolgens aan de schuldenaar overgemaakt. Deze constructie heet “financieel beheer”. Aan het einde van de termijn wordt het eindbedrag pondspondsgewijs over de schuldeisers verdeeld. Het gebeurt overigens vaak dat er jaarlijks tussentijds wordt uitbetaald.
Op basis van genoemde criteria gaat de voorkeur uit naar optie 3. Hieronder lichten we de opties toe.
Optie 1:
Bij deze optie kan niet worden voldaan aan alle hierboven genoemde criteria. Op de volgende punten kan niet voldaan worden. Onze organisatie is geen lid van de NVVK, de branchevereniging op het gebied van schuldhulpverlening en sociaal bankieren. Lidmaatschap brengt structurele jaarlijkse kosten met zich mee (lidmaatschap/(her)certificering en opleidingskosten). Ook op het punt van kwetsbaarheid is deze optie het minst gunstig. Bij ziekte of uitval kan met de huidige formatie schuldhulpverlening de continuïteit niet volledig gewaarborgd worden.
Optie 2:
Bij het bekijken van deze optie zijn verschillende partijen benaderd met in achtneming van het gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid. Op één na, kon geen van de benaderde partijen garantie geven op het lokaal organiseren van de intake. Een noodzakelijke voorwaarde om de integraliteit te waarborgen. Alle partijen gaven aan geen activiteiten in het kader van preventie en vroegsignalering te kunnen uitvoeren.
Optie 3:
Eén van de benaderde partijen van optie 2 is GR de Bevelanden. Deze partij heeft
aangegeven mee te willen denken over een derde optie waardoor er aan alle criteria voldaan kan worden. Medewerkers van de gemeente Tholen worden (deels) gedetacheerd bij GR de Bevelanden. Wanneer er sprake is van kortdurende ziekte of uitval van de schuldhulpverlener wordt vervanging door de GR geregeld. Hierdoor wordt ook de continuïteit gewaarborgd en de kwetsbaarheid verminderd. Bij langdurige ziekte of uitval dient de gemeente Tholen zelf voor vervanging te zorgen zoals nu ook het geval is. Bijkomend voordeel van samenwerking met de GR is dat zij ook te maken hebben met hoge kosten voor bewindvoering en deze net zoals wij met maatregelen willen tegen gaan. Hierdoor zou er op termijn bespaard kunnen worden.
Voor de uitvoering van schuldhulpverlening wordt naast het samenwerkingsverband met de GR ook samengewerkt met lokale partners. Binnen de GR wordt nauw samengewerkt met het Leger des Heils en het maatschappelijk werk.
De samenwerking tussen de GR en Tholen zal worden bekrachtigd middels een dienstverleningsovereenkomst. Het Thoolse beleid ten aanzien van schuldhulpverlening zal daarin worden betrokken.
Hierbij wordt opgemerkt dat wege de lokale context preventie en vroegsignalering door eigen medewerkers van de gemeente Tholen wordt opgepakt. Daarbij wordt de relatie gelegd met de door de raad vastgestelde beleidsnota “Grip op geld”. Ten aanzien van saneringskredieten geldt dat deze worden ondergebracht bij Kredietbank West-Brabant. In 2020 wordt bekeken of die ook door de GR gedaan kunnen worden.
In onderstaande tabel op basis van optie 3 (aansluiten bij GR de Bevelanden) is de inrichting van schuldhulpverlening weergegeven:
Uitvoering schuldhulpverlening
Huidige situatie
Nieuwe situatie
Preventie
Wegens ziekte / personele wisseling / inwerken van tijdelijke formatie geen inzet mogelijk
Workshops grip op geld (inhuur nibud voorlichting); (++)
Voorlichting op scholen en aan risico groepen(++); Insteken op Levensgebeurtenissen (++);
Netwerkbijeenkomsten; (++)
Bereik vergroten;(++)
Bekendheid geven aan minimaregelingen(++);
Budgetbegeleiding (++);
Informatie en advies(++).
Vroegsignalering
Convenant woningstichting / energie
Uitbreiden convenanten
(water, zorgverzekering) (+);
Integrale uitvraag(+);
BKR
Crisisinterventie
Bij woningontruiming en energieafsluitingen (nu vaak laat betrokken)
Contact/relatiebeheer /deurwaarder/ incasso (++);
Stabiliseren;
Escaleren (maatwerk) (+);
Bijzondere bijstand in de vorm van een geld lening voor noodoplossingen (+).
Aanmelding, intake en schuldhulpverleningstraject
Probleemanalyse
Stabiliseren
Administratie op orde
Sanering
Probleemanalyse
Stabiliseren (++)
Administratie op orde (+)
bemiddeling en
sanering blijft mogelijk (++)
Budgetbeheer / budgetbegeleiding (++)
Bewindvoering (- waar mogelijk)
Exitgesprek + nazorg
Traject Beëindiging of opschalen (+).
+= uitgevoerd met extra inzet
++= nieuwe activiteit
- = minder ingezet
Op basis van de uitgangspunten en geschetste ontwikkelingen onderstaand de maatregelen op het gebied van schuldhulpverlening:
Alternatieven voor bewindvoering
Het doel van het zoeken naar alternatieve voor bewindvoering is het verminderen van de kosten en het verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening naar de klant. Er is gekeken in in hoeverre budgetbeheer een alternatief kan zijn voor bewindvoering. Daarnaast worden er afspraken gemaakt met bewindvoerders over de uitstroom.
Ook worden er kwaliteitsafspraken gemaakt budgetbeheerders om te voorkomen dat mensen onnodig lang gebruik moeten maken van budgetbeheer. De gemeente Tholen houdt hier toezicht op.
Er worden verschillende vormen van budgetbeheer aangeboden conform de richtlijnen van het NVVK:
Budgetbeheer service:
Hiermee kan maandelijks één betaling en één reservering worden verricht. Deze variant is bedoeld voor de minimaal noodzakelijke betalingen. Bijvoorbeeld voor een schuldenaar die is opgenomen in een inrichting waarbij de vaste lasten in één bedrag kunnen worden betaald of voor een schuldenaar in detentie of voor financieel beheer
Budgetbeheer basis:
In de basisvorm zijn alle mogelijke doorbetalingen inzake woonlasten, nutsvoorzieningen en ziektekostenpremie opgenomen. Daarnaast is één reservering mogelijk.
Budgetbeheer middel:
Middel is gelijk aan basis met drie reserveringen en enkele betalingsregeling(en) met een looptijd tot en met drie maanden. Deze betalingstermijnen zijn uitsluitend gereserveerd voor de lasten genoemd bij de basis variant. Deze vorm is bedoeld voor schuldenaren met een huurachterstand in de eerste maand van het stabilisatietraject.
Budgetbeheer totaal:
Dit voorziet in een onbeperkt aantal doorbetalingen en reserveringen en alle noodzakelijke betalingsregelingen
Bovengenoemde vormen van budgetbeheer kunnen tijdelijk worden uitgevoerd door de medewerkers schuldhulpverlening indien de uitkeringen worden betaald door de gemeente Tholen. Als het geen gemeentelijke uitkeringen betreft of budgetbeheer structureel van aard is wordt verwezen naar een externe bureau met een keurmerk van de branche organisatie. Voor zowel budgetbeheer als bewindvoering kan bijzondere bijstand aangevraagd worden.
Streven naar vroegtijdig contact voordat schulden problematisch worden
Wanneer er een signaal binnen komt wordt er in eerste instantie schriftelijk contact opgenomen met de burger. Indien binnen twee weken door de klant geen contact wordt opgenomen, worden de gegevens doorgestuurd aan het maatschappelijk werk (Traverse).
Daarbij dient rekening gehouden te worden met de AVG.
In de praktijk blijkt dat mensen afhaken bij het aanvragen van schuldhulpverlening. Dit heeft te maken met het feit dat ze gegevens over schulden moeten overleggen. Dat overzicht hebben ze vaak niet. Omdat het niet wenselijk is dat mensen met schulden blijven zitten met alle gevolgen van dien, hebben we ons als pilot-gemeente aangemeld bij een landelijk experiment “De blauwe knop”. Met letterlijk één druk op de blauwe knop (op het scherm) kunnen inwoners van de gemeente Tholen straks een overzicht zien van al hun schulden bij de overheid. Op termijn wordt ernaar gestreefd dat ook private partijen zich bij dit initiatief aansluiten, zodat ook deze schulden zichtbaar worden voor onze inwoners.
Afsluiten convenanten
In het kader van vroegsignalering worden er convenanten afgesloten met instanties die diensten leveren aan inwoners. In dit convenant wordt afgesproken dat gegevens uitgewisseld worden over betalingsachterstanden.
Schuldhulpverlening beleggen bij GR de Bevelanden
Door aansluiting bij GR de Bevelanden wordt het mogelijk om meer producten aan te bieden. Medewerkers schuldhulpverlening van de gemeente Tholen worden gedetacheerd bij GR de Bevelanden. Wanneer er sprake is van kortdurende ziekte of uitval van de schuldhulpverlener wordt vervanging door de GR geregeld. Hierdoor wordt ook de continuïteit gewaarborgd en de kwetsbaarheid verminderd. Bij langdurige ziekte of uitval dient de gemeente Tholen zelf voor vervanging te zorgen zoals nu ook het geval is.
De samenwerking tussen de GR en Tholen zal worden bekrachtigd middels de in de bijlage opgenomen dienstverleningsovereenkomst (DVO). Het Thoolse beleid ten aanzien van schuldhulpverlening blijft geborgd in de werkwijze.
Hierbij wordt opgemerkt dat wege de lokale context preventie en vroegsignalering door eigen medewerkers van de gemeente Tholen wordt opgepakt. De saneringskredieten worden, zoals nu het geval is, ondergebracht bij de Kredietbank West-Brabant.
Nazorg
Nazorg zetten we in ter voorkomingen van financiële problemen, nadat de schuldenaar is geholpen met het oplossen van schulden.
Ten minste 6 maanden na het beëindigen van de schulddienstverlening neem de schuldregelaar telefonisch dan wel via mail contact op met de schuldenaar om de destijds gemaakte afspraken in het plan van aanpak te bespreken.
Wanneer er opnieuw problemen zijn ontstaan wordt de schuldenaar geadviseerd hoe om te gaan met de financiële problemen. Eventueel kan een doorverwijzing plaatsvinden naar een samenwerkingspartner. Voor een persoonlijk gesprek kan de schuldenaar verwezen worden naar het spreekuur.
Vaststellen beleidsregels schuldhulpverlening
De beleidsregels zijn gebaseerd op de visie en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs)
De Wgs valt onder de werking van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Het is daarom van belang om regels over de toelating tot de schuldhulpverlening, het opleggen van verplichtingen en het weigeren van hulp in beleidsregels vast te stellen zodat het voor de burger helder is wat de spelregels zijn. Ook voor bezwaar en beroepszaken zijn beleidsregels noodzakelijk.
Bij de toelating van schuldhulpverlening worden de criteria gehanteerd die in deze beleidsregels zijn opgenomen. Naast algemene criteria kan voor specifieke groepen of situaties een op maat gesneden aanpak nodig zijn. Denk hierbij aan jongeren, mensen met psycho- sociale problemen en dreigende situaties, zoals huisontruiming en afsluiting van gas, water en elektriciteit.
Bij de aanpak werkt de gemeente nauw samen met partners. De verzoeker is verplicht om alle medewerking te verlenen die redelijkerwijs nodig is om de aanpak te doen slagen.
Het gebruik van schuldhulpverlening is een tijdelijke voorziening. De inspanningen zijn er op gericht om mensen financieel zelfstandig te maken. De schulddienstverlening is in principe gelimiteerd tot eens in de drie jaar.
De beleidsregels schuldhulpverlening zullen, alvorens ze ter vaststelling aan het college worden aangeboden, ter consultatie worden voorgelegd aan de commissie samenleving.
Artikel 5:
inrichting schuldhulpverlening
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Tholen houdende regels omtrent schuldhulpverlening gemeente Tholen 2020-2024