Beplanting en grassen hebben niet het eeuwige leven. Net als wegen en meubilair moet groen ook na verloop van tijd vervangen worden. Meestal is dit het gevolg van ouderdom, aantasting door ziektes en plagen of veranderende ideeën over inrichting zoals bij wegreconstructies en/of klimaatadaptatie.
In de voormalige gemeenten was geen budget voor het structureel vervangen van groen. Vervanging vindt daarom vaak plaats als onderdeel van een reconstructie of herinrichting, waarbij het nieuwe groen grotendeels vanuit de projecten wordt betaald. Ook projectbudgetten staan onder druk, waardoor vervanging van groen niet goed is geborgd. Met als gevolg dat plantvakken in vitaliteit achteruitgaan, kale plekken ontstaan en moeilijk op kwaliteitsniveau B te onderhouden zijn.
Voor het structureel vervangen van groen wat niet meer voldoet aan de kwaliteitseisen en om in te kunnen spelen en te kunnen participeren in projecten is apart budget nodig. In onderstaande tabel is theoretisch berekend hoeveel dat jaarlijks op basis van de gemiddelde levensduur moet zijn.
Beheergroep
Areaal
Eenh.
Levens-duur
Vervangingskosten per eenheid
Theoretische vervangingswaarde
Jaarkosten
Beplanting
Vaste planten
3.790
m2
25
€ 21,50
€ 81.485
€ 3.259
Rozen
3.003
m2
25
€ 21,50
€ 64.565
€ 2.583
Bodembedekkers
68.515
m2
30
€ 32,00
€ 2.192.480
€ 73.083
Heesters/ botanische rozen
89.210
m2
30
€ 23,00
€ 2.051.830
€ 68.394
Hagen
22.477
m2
30
€ 25,00
€ 561.925
€ 18.731
Blokhagen
42.347
m2
30
€ 25,00
€ 1.058.675
€ 35.289
Bosplantsoen
345.571
m2
100
€ 11,00
€ 3.801.281
€ 38.013
Griend
17.090
m2
100
€ 11,00
€ 187.990
€ 1.880
Grassen
Gazon
556.092
m2
60
€ 1,75
€ 973.161
€ 16.219
Bermen
2.863.708
m2
100
€ 1,75
€ 5.011.489
€ 50.115
Overige grassen
58.424
m2
100
€ 1,75
€ 102.242
€ 1.022
Totaal
€ 16.087.123
€ 308.589
Voor de vervanging van een deel van het groen wat aan het eind van de levensduur is, is jaarlijks een budget van € 300.000 nodig. Dit bedrag kan niet vanuit het onderhoudsbudget betaald worden en zal daarom als een terugkerende investering in de begroting moeten worden opgenomen.
6.2Bomen
6.2.1 Theoretische vervanging bij renovaties
Net als beplanting en grassen hebben ook bomen een beperkte levensduur. Een boom die aan het eind van zijn levensduur is moet vaak uit veiligheidsoverweging verwijderd worden of wordt voor die tijd met een renovatie van de straat al vervangen. De bomen in het buitengebied bestaan voor een groot deel uit populieren. Deze bomen hebben een korte omloopsnelheid en worden onveilig naarmate ze ouder worden. Bomen in de kernen worden meestal met een beperkte levensverwachting aangeplant, omdat de beschikbare ruimte (groeiplaats) onvoldoende groot is. (de levensverwachting van een boom neemt evenredig toe met de beschikbare ondergrondse ruimte met als norm 0,75 m3 doorwortelbare ruimte per m2 kroonprojectie).
Ook voor deze vervangingen is, net als bij beplanting/grassen geen budget beschikbaar. Vervangingen tijdens renovaties kunnen niet uit andere budgetten zoals het wegenbudget worden meegenomen. Dit drukt onnodig op de projectkosten, zeker ook wanneer we willen investeren in de aanleg van goede ondergrondse groeiruimtes en kwalitatief hoogwaardig plantmateriaal. Dergelijke financieringen zijn misschien wel doelmatig, maar niet rechtmatig.
Het is daarom noodzakelijk dat vanuit groen een budget beschikbaar komt waarmee deze vervangingen gefinancierd kunnen worden. Uitgaande van een gemiddelde levensduur van de bomen is ook hier een theoretische berekening gemaakt van het jaarlijks benodigd budget. Daarbij zijn de aantallen gebaseerd op het bomenbestand, de leeftijd en de levensduurverwachtingen.
Beheergroep
Areaal
Eenh.
Levens-duur
Vervangingskosten per eenheid
Theoretische vervangingswaarde
Jaarkosten
Bomen
Straat- en laanbomen (bibeko)
15075
stuks
50
€ 600,00
€ 9.045.000
€ 180.900
Straat- en laanbomen (bubeko)
15075
stuks
50
€ 300,00*
€ 4.522.500
€ 90.450
Solitaire bomen
169
stuks
70
€ 700,00
€ 118.300
€ 1.690
Lei/vormbomen
1232
stuks
40
€ 600,00
€ 739.200
€ 18.480
Knotbomen
3371
stuks
60
€ 600,00
€ 2.022.600
€ 33.710
Gekandelaberde bomen
577
stuks
50
€ 600,00
€ 346.200
€ 6.924
Hoogstamfruit
1122
stuks
60
€ 600,00
€ 673.200
€ 11.220
Totaal
€ 17.467.000
€ 343.374
*Vervangingskosten buiten de bebouwde kom zijn lager ten opzicht van binnen de bebouwde kom omdat er veelal ‘natuurlijke’ groeiplaatsen aanwezig zijn, er wordt gebruik gemaakt van inheemse boomsoorten en er wordt met kleinere plantmaten in de aanvang toegepast..
Voor de jaarlijkse vervanging van bomen is (doorlopend) een budget van € 340.000 per jaar nodig. Ook voor deze vervangingen is geen ruimte in het onderhoudsbudget, wat betekend dat dit budget als terugkerende investering in de begroting moet worden opgenomen.
Bovenstaande is een theoretische benadering. De analyse van het bomenbestand maakt duidelijk dat er op korte termijn zeker knelpunten kunnen ontstaan als er geen budget voor vervanging beschikbaar is. Hieronder zijn twee constateringen nader toegelicht.
6.2.2 Grootschalig vervangen populieren
Populieren zijn snelgroeiende bomen. 17% van het gemeentelijke bomenbestand bestaat uit populieren. In het verleden zijn in het buitengebied veel van deze bomen in korte tijd aangeplant (deels i.v.m. de ruilverkaveling jaren 1960 -1970) zodat snel massa aanwezig was, bijvoorbeeld als windvang of begeleiding van de wegen. Populieren zijn daardoor kenmerkend in het gebied.
De snelle groei van de populieren en beperkte groeiruimte langs wegen heeft echter als nadeel dat de boom na zo’n 40-50 jaar in stabiliteit/vitaliteit afneemt en kosten toenemen. Kijkend naar het populierenbestand in het buitengebied van West Betuwe is te zien dat 44% van de populieren ouder is dan 40 jaar en dat nog eens 26% tussen de 30 en 40 jaar oud is. Dit betekent dat het merendeel van de populieren in het buitengebied binnen enkele jaren gerooid zal worden met als gevolg dat het buitengebied er heel anders uit kan gaan zien en de vervangingskosten hoog oplopen als dit allemaal tegelijkertijd gebeurt.
Populieren in het buitengebied
leeftijdscategorie
aantal
%
< 5 jaar
51
0,8%
5 t/m 10 jaar
326
5,2%
10 t/m 15 jaar
4
0,1%
15 t/m 20 jaar
15
0,2%
20 t/m 30 jaar
1.409
22,7%
30 t/m 40 jaar
1.654
26,6%
40 t/m 50 jaar
1.777
28,6%
50 t/m 60 jaar
878
14,1%
60 t/m 70 jaar
90
1,4%
>70 jaar
9
0,1%
Totaal
6.213
100%
Voorgesteld wordt om de komende 5 jaar jaarlijks een deel van de populieren van 30 jaar of ouder te vervangen. Op basis van leeftijd/gevaarzetting en afstemming met bijvoorbeeld wegrenovaties (integrale aanpak) moet hiervoor een planning opgesteld worden en budget vrijgemaakt worden.
De vervangingsbehoefte van de populieren komt neer op ca. 5000 bomen ofwel 1000 bomen per jaar. De tabel in par. 5.2.1 voorziet in 691 te vervangen bomen per jaar. Uitgaande van 20% populieren zijn dit ca. 140 bomen. Dat betekent dat aanvullend budget voor het vervangen van de populieren nodig is van 1000-140 = 860 bomen x 5 = 4300 bomen.
De vervanging van de populieren vraagt om een totale investering van 4300 x € 300 = € 1.290.000.
6.2.3 Vervangen vanwege essentaksterfte
Essentaksterfte is een aantasting die voorkomt bij essen. Een schimmel tast de boom aan waardoor takken afsterven of de gehele boom doodgaat. Ruim 23% van de bomen in West Betuwe zijn essen, waardoor de kans op een aantasting met de schimmel die essentaksterfte veroorzaakt erg groot is.
Wanneer essen dood gaan worden ze gerooid. Op dit moment is er een beperkt budget voor inboet in het onderhoudsbudget maar dit is onvoldoende om bij grootschalige uitval alle bomen te kunnen vervangen of uit voorzorg essenlanen om te vormen naar lanen van een andere boomsoort.
Voorgesteld wordt om tegelijkertijd met het vervangen van de populieren ook (een deel van) de essen te vervangen door andere soorten.
Naar verwachting dienen in de komende 5 jaar 30% van het essenbestand vervangen te worden. Dit gaat om ca. 2.700 bomen ofwel 540 bomen per jaar. De tabel in par. 5.2.1 voorziet in 691 te vervangen bomen per jaar. Uitgaande van 25% essen zijn dit ca. 170 bomen. Dat betekent dat aanvullend budget voor het vervangen van de essen nodig is van 540-170= 370 bomen x 5 jaar is 1850 bomen.
De vervanging van zieke essen vraagt om een jaarlijkse investering van 1850 x € 300 = € 555.000.
Hoofdstuk 6.
Artikel 6.1
Beplanting/grassen
Onderdeel van Beleidsregel van de gemeenteraad van de gemeente West Betuwe houdende regels omtrent het groenbeleidsplan 2021 t/m 2025