De voorziening hulp in het huishouden is praktische hulp in de thuissituatie, gericht op het dagelijks leven. Het omvat drie onderdelen:
Huishoudelijke werkzaamheden
Het signaleren van ontwikkelingen bij de cliënt op het gebied van zelfredzaamheid en participatie en het opvolgen van deze signalen
Het uitvoeren van preventieve interventies, zoals het verwijzen van cliënten naar praktisch hulp in het huishouden en ontmoeting.
Afwegingskader voor hulp in het huishouden
Hulp bij het voeren van een huishouden wordt alleen geboden wanneer er geen andere oplossingen zijn die de problemen op dit leefgebied kunnen voorkomen of oplossen. Activiteiten die door de cliënt zelf kunnen worden uitgevoerd, behoren dan ook tot de eigen verantwoordelijkheid. Een vorm van het benutten van eigen verantwoordelijkheid is het verlenen van medewerking aan een zo efficiënt mogelijke ondersteuning. Dit betekent dat van de betrokken mag worden verwacht dat er rekening wordt gehouden met de inrichting van de woning en planning van huishoudelijk werkzaamheden. Te denken valt aan het ergonomisch inrichten van de woning.
Tijdens het gesprek met de cliënt worden alle mogelijkheden doorgenomen en besproken. Als sprake is van gebruikelijke hulp biedt de gemeente geen ondersteuning. Onderzocht wordt of betrokkene op eigen kracht of met hulp van zijn netwerk het gewenste resultaat kan bereiken. Er wordt ook gekeken of er algemene of voorliggende voorzieningen aanwezig zijn die tot het gewenste resultaat kunnen leiden. Een voorbeeld hiervan is een glazenwassersbedrijf dat de buitenkant van de ramen kan lappen, een was- en strijkservice waarvan verwacht kan worden dat deze redelijkerwijs ingezet kan worden, een boodschappenservice en een maaltijdservice. Pas wanneer de gebruikelijke hulp, de eigen mogelijkheden en algemene voorzieningen niet of onvoldoende van toepassing zijn, zal onderzocht worden in welke mate het gemeentelijk aanbod in ondersteuning kan voorzien.
Gemeentelijke ondersteuning bij het voeren van een huishouden neemt de verantwoordelijkheid van de cliënt niet over, maar helpt de cliënt om het resultaat te behalen. Het resultaat dat behaald dient te worden is een schoon en leefbaar huis: Een huis is schoon en leefbaar als het normaal bewoond en gebruikt kan worden en voldoet aan basale hygiëne-eisen. Schoon staat voor; een basis hygiëne borgen, waarbij vervuiling van het huis en gezondheid risico’s van bewoners wordt voorkomen. Dit betekent dat iedereen die in de woning woont gebruik moet kunnen maken van een schone woonkamer, een slaapvertrek, de keuken, sanitaire ruimtes en trap/gang. Leefbaar staat voor; veilig en functioneel, bijvoorbeeld om vallen te voorkomen. De taken die leiden tot een schoon en leefbaar huis is vastgesteld en beschreven in het onafhankelijke en objectieve onderzoek, uitgevoerd door KPMG Plexus en bureau HHM, juli 2016.
Als ondersteuning bij het huishouden noodzakelijk blijkt, wordt een maatwerkvoorziening toegekend. De maatwerkvoorziening hulp in het huishouden bestaat uit basisuren die, als dat noodzakelijk is, aangevuld worden met extra uren op maat. De basisuren worden altijd toegekend als de cliënt recht heeft op hulp in het huishouden. Met de basisuren kan het huis schoon gehouden worden op het door de gemeente gedefinieerde niveau van schoon.
De basisuren hulp in het huishouden richten zich op het schoon en leefbaar houden van de woning. Met de basisuren krijgt de cliënt de beschikking over 108 uren hulp in het huishouden per jaar, die naar eigen inzicht ingezet kunnen worden voor het realiseren van het resultaat ‘schoon huis’.3Zie bijlage 2. De cliënt kan deze uren verzilveren bij een aanbieder waarmee de gemeente een contract heeft afgesloten voor het leveren van hulp bij het huishouden. De cliënt stemt zelf met de door hem gekozen hulp/aanbieder af voor welke taken en met welke frequentie dit wordt ingevuld.
Aanvullende uren op maat
Wanneer als gevolg van (medische) beperkingen de cliënt onvoldoende wordt ondersteund door de basisuren bij het realiseren van een schoon huis of als er een ander noodzakelijk resultaat behaald moet worden, kunnen er aanvullende uren ingezet worden. Het aantal aanvullende uren of meer/minder uren inzet dat verstrekt wordt, is gebaseerd op het normenkader huishoudelijke ondersteuning 2019, opgesteld door bureau HHM.
Met een zorgvuldig, individueel onderzoek wordt bepaald of de cliënt aanvullende uren nodig heeft. In dit onderzoek wordt gekeken of met de eigen mogelijkheden, de algemene voorzieningen in combinatie met een eventuele inzet van de basisuren voor een schoon huis een voldoende oplossing wordt geboden. De grootte van het huis(houden) is, in het algemeen, geen aanleiding om aanvullende uren toe te kennen. Ook de aanwezigheid van dieren( uitgezonderde hulphonden e.a.) zijn in principe geen aanleiding voor het toekennen van aanvullende uren.
Aanvullende uren kunnen ingezet worden als client vanwege objectiveerbare medische/fysiek belemmeringen onvoldoende resultaat kan bereiken met het slim inzetten van de basisuren die beschikbaar zijn voor het realiseren van een schoon huis. Aanleiding voor de inzet van deze aanvullende uren kan zijn ernstige fysiek beperkingen waardoor betrokkene geen mogelijkheden heeft zelf enig huishoudelijke werkzaamheden te verrichten of medische/ fysiek beperkingen die leiden tot een sneller vervuiling van het huis.
Aanvullende uren kunnen worden ingezet voor;
Hoger niveau van hygiëne
De wasverzorging
Maaltijdverzorging
Boodschappen doen
Regie en organisatie
Advies en instructie
Afwegingskader voor aanvullende uren hulp in het huishouden
Een hoger niveau van hygiëne realiseren
Dit kan nodig zijn als door objectiveerbare medische beperkingen:
client niet tot enige huishoudelijk werkzaamheden in staat is (dit geldt alleen bij ernstige fysiek beperkingen), of
een meer dan gebruikelijke hygiëne noodzakelijk is, of
een sneller vervuiling van het huis plaatsvindt.
Als client niet in staat is tot enige huishoudelijke taken kan aanvullende uren worden ingezet voor lichte huishoudelijk taken zoals planten water geven, vuilnis verzamelen, spullen opruimen. Daarnaast kan de noodzaak van een hoger niveau van hygiëne of van schoonhouden ingegeven zijn door de aanwezigheid van meerdere kinderen onder de 18 jaar, wanneer dit leidt tot een sneller vervuiling van het huis. Tot slot kunnen er andere noodzakelijk factoren zijn die buiten de beïnvloedingsfeer van de aanvrager liggen en meegewogen moeten worden.
Wasverzorging
Ondersteuning bij deze taken wordt geboden als een client een belemmering heeft bij het op orde en schoonhouden van het linnen- en /of beddengoed en kleding. De verzorging van de was omvat het machinaal wassen, laten drogen, en opvouwen van kleding en linnen en beddengoed. Tot de verantwoordelijkheid van de client behoort het beschikken over een wasmachine, wasdroger, en strijkvrije kleding. Alsook het beperken van was door gebruik van incontinentiemateriaal en gebruik het van een slab bij ernstig knoeien tijdens het eten en drinken.
Maaltijdverzorging, het klaarmaken -zetten van eten en drinken
Als de client niet meer in staat is zelf of met hulp van de omgeving maaltijden te verzorgen en voorliggende voorzieningen niet of onvoldoende tot de noodzakelijk oplossing leiden, kan ondersteuning worden toegekend. Onder maaltijdverzorging wordt verstaan het verzorgen van de broodmaaltijd, koffie en thee zetten, warme maaltijd opwarmen, serveren en opruimen. Uitgangspunt hier bij is: 1 keer per dag de broodmaaltijd bereiden en klaarzetten en 1 keer per dag een warme maaltijd opwarmen en serveren.
Boodschappen doen
Het is mogelijk dat de client niet meer in staat is om zelfstandig boodschappen te doen door objectiveerbare medische belemmeringen. We gaan ervanuit dat de client eerst gebruik maakt van hulp uit zijn omgeving en voorliggende voorzieningen zoals een boodschappenservice. De boodschappenservice moet voor de client wel bereikbaar, toepasbaar en betaalbaar zijn.
Regie en organiseren van huishoudelijke taken
Ondersteuning bij het organiseren van huishoudelijke taken wordt ingezet wanneer de cliënt niet tot zelfregie en planning van de werkzaamheden in staat is. Behalve dat er huishoudelijke taken moeten worden overgenomen heeft de hulp aansturende en regietaken. Daarbij geldt voor de hulp een extra verantwoordelijkheid bij het signaleren van ongewenste situaties of toenemende kwetsbaarheid bij de cliënt. Ook kan ondersteuning bestaan uit het helpen handhaven, verkrijgen of herkrijgen van structuur in het huishouden. Het doel van het voeren van de regie over het huishouden is het schoonhouden van het huis, maar ook het ondersteunen bij het organiseren van het huishouden. Het overnemen van de regie over het huishouden kan noodzakelijk zijn als in redelijkheid niet meer van de cliënt verwacht kan worden dat hij zelfstandig beslissingen neemt (bijv. een terminale situatie) of als disfunctioneren dreigt. Dat kan zich uiten in vervuiling (van de woning of van kleding), verwaarlozing (eten en drinken) of ontreddering van zichzelf of van afhankelijke huisgenoten waardoor het functioneren in huis maar ook buitenshuis belemmerd wordt. De hulp dient bij het uitoefenen van de ondersteuning zoveel mogelijk de cliënt te betrekken bij het maken van keuzes. Daarbij dient aangesloten te worden bij de capaciteiten, intellectuele vaardigheden en leervermogen van de cliënt. Bij een deel van deze groep zal geen sprake zijn van ontwikkelvermogen, eerder van afnemende zelfredzaamheid. Bewaken of het nog verantwoord is dat de cliënt zelfstandig woont, is daarom onderdeel van het resultaatgebied (signaleren en doorgeven aan de gemeente)
Om te beoordelen of het organiseren van het huishouden moet worden overgenomen, worden de volgende aspecten afgewogen;
Is er iemand binnen de leefeenheid die het organiseren van het huishouden kan overnemen? Is er een mantelzorger die de organisatie van het huishouden kan en wil overnemen?
Is de cliënt gediagnosticeerd met een aandoening die invloed heeft op de cognitieve vermogens en/ of bewustzijn; bijvoorbeeld dementie, psychiatrische aandoening, verstandelijke handicap of bepaalde somatische aandoeningen en in terminale situaties.
Een andere vorm van hulp in het huishouden kan ook zijn het geven van advies en instructie gericht op het huishouden. Deze ondersteuning is gericht op cliënten die niet gewend zijn om huishoudelijke taken uit te voeren en/of dit nooit geleerd hebben en die door middel van advies en instructie leren om de huishoudelijke activiteiten zelfstandig uit te voeren. Het betreft dan meestal cliënten die, bijvoorbeeld door het wegvallen van een partner of andere huisgenoot, ineens zelf de huishoudelijke taken moeten gaan uitvoeren. Voor deze groep kan voor een tijdelijke periode hulp worden toegekend voor het aanleren van huishoudelijke taken.
Inzet meer of minder uren
De inzet van meer uren ( max 30 minuten) op basis van gezinssamenstelling en de aanwezigheid van kinderen onder de 18 jaar wordt in overleg met de client bepaald. De aanwezigheid van kinderen onder de 18 jaar kan een reden zijn voor extra uren, omdat van hen een beperkte bijdrage in het huishouden verwacht wordt (zie uitgangspunten gebruikelijk zorg/ huishoudelijk ondersteuning).
De afweging om het totaal aantal meer uren te verminderen heeft te maken met de eigen mogelijkheden van de client en de mogelijkheid om activiteiten samen te laten vallen. In overleg met de client wordt bepaald welke activiteiten kunnen samenvallen en hoeveel tijd hierdoor in mindering kan worden gebracht.
Hoofdstuk 3
Artikel 12