Gemeenten zijn op grond van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) verplicht om voor het hele grondgebied één of meerdere bestemmingsplannen te maken. Een bestemmingsplan bepaalt wat er in een gemeente met de ruimte mag gebeuren. Zo wordt aan elk stuk grond een bestemming gegeven. In de regels staat aangegeven hoe de grond gebruikt mag worden en of en hoe er gebouwd mag worden. Aanvragen voor omgevingsvergunningen worden onder andere aan het bestemmingsplan getoetst. Het bestemmingplan beschermt zo tegen ongewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Bestemmingsplannen worden voor 10 jaar vastgesteld. De bestemmingsplannen zijn voor eenieder beschikbaar en kunnen geraadpleegd worden via Ruimtelijkeplannen.nl. Het is mogelijk dat gewenste ruimtelijke ontwikkelingen onnodig worden beperkt door de regels van het bestemmingsplan. Daarom zijn in bestemmingsplannen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) regels opgenomen die het mogelijk maken om af te wijken van het bestemmingsplan.
Afwijken van een bestemmingsplan wordt mogelijk gemaakt als:
een ontwikkeling een ondergeschikt effect heeft op de omgeving en of;
het bestemmingsplan onbedoeld een goede ruimtelijke ordening beperkt;
Tevens kan er worden afgeweken van een bestemmingsplan als de ontwikkeling een tijdelijk karakter heeft.
Artikel 2.10 lid 2 van de Wabo schrijft voor dat een omgevingsvergunning voor afwijking slechts wordt geweigerd als de vergunningverlening met toepassing van artikel 2.12 Wabo niet mogelijk is. Bij afwijking van de planregels moet deugdelijk worden gemotiveerd waarom medewerking wordt verleend. Op grond van dit Afwijkingenbeleid wordt voorzien in criteria waarbinnen het meewerken aan, of het weigeren van een afwijking van het bestemmingsplan wordt gemotiveerd. Dit Afwijkingenbeleid wordt daarmee opgesteld om willekeur te voorkomen. Het college van B&W kan gebruik maken van de afwijkingsregels maar is niet verplicht dat te doen: een discretionaire bevoegdheid.. Het college van B&W is bevoegd om dit beleid over afwijkingen vast te stellen (artikel 4:81 Algemene wet bestuursrecht (Awb)), omdat het college van B&W bevoegd is om te besluiten over afwijkingsvergunningen op grond van de Wabo. De afwijking als bedoeld in Wabo artikel 2.12 lid 1 sub a onder 3 is een uitzondering (als de activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en de motivering van het besluit een goede ruimtelijke onderbouwing bevat). Voor deze afwijking is de gemeenteraad het bevoegd gezag. Deze beleidsregels geven echter wel de lijn aan die geldt voor de toetsing van dergelijke aanvragen. Het afwijzen dan wel meewerken aan een dergelijke aanvraag wordt echter altijd aan de raad voorgelegd.
Beleidsregels zorgen voor een consistente en voortvarende afhandeling van de aanvragen. Verder geldt voor besluiten dat ze moeten berusten op een deugdelijke motivering. Deze motivering moet worden vermeld bij de bekendmaking van het besluit. Als een besluit is genomen op basis van een beleidsregel, dan is sprake van een lichtere motiveringsplicht. In de meeste gevallen kan worden volstaan met een verwijzing naar de beleidsregels. De beleidsregels geven belanghebbenden ook inzicht in de wijze waarop het gemeentebestuur een aanvraag toewijst of weigert.
De besluitvorming wordt daarmee transparant en draagt bij aan de rechtszekerheid van burgers.
Deze beleidsregels hebben betrekking op:
artikel 2.12 lid 1 sub a onder 1 Wabo: met toepassing van de in het bestemmingsplan opgenomen regels inzake afwijking. Het betreft hier de zogenaamde ‘binnenplanse’ afwijkingen (3.6 lid 1 sub c Wro);
artikel 2.12 lid 1 sub a onder 2 Wabo: in de bij algemene maatregel van bestuur aangewezen gevallen. Hier betreft het de 'kruimellijst'. Deze is opgenomen in artikel 4 van bijlage II van het Besluit omgevingsrecht (Bor);
artikel 2.12 lid 1 sub a onder 3 Wabo: als de activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en de motivering van het besluit een goede ruimtelijke onderbouwing bevat. De gemeenteraad is het bevoegd gezag voor deze afwijkingsmogelijkheid;
Voor de compleetheid zijn ook de uitgangspunten voor partiële herzieningen van bestemmingsplannen toegevoegd.
Hoofdstuk 1
Artikel 1.2