Sinds de nieuwe archeologiebepalingen in de Erfgoedwet is de rol van amateurarcheologen aanzienlijk veranderd. De belangrijkste rol is echter in stand gehouden en dat zijn de “extra ogen en oren” van de professionele archeologen. Zij hebben een waarschuwende functie bij toevalsvondsten, ze kunnen het archeologisch onderzoek ondersteunen of zelf onderzoek doen in een vrijgegeven gebied.
Er zijn wel enkele voorwaarden en verplichtingen verbonden:
De vereniging moet het behoud en beoefenen van archeologie als statutair doel hebben.
Er moet bij het afgeven van de omgevingsvergunning vastgesteld zijn dat er vanuit de overheid geen archeologisch onderzoek verplicht is.
De vereniging mag niet in opdracht van derden handelen.
Het onderzoeksterrein mag geen provinciaal of rijksarcheologisch monument zijn.
De eigenaar moet toestemming verlenen voor het onderzoek.
Den Helder heeft geen actieve archeologische vereniging. Historisch Helderse Vereniging houdt zich bezig met het onderzoeken en promoten van het Helderse verleden, maar doet niet actief (mee) aan veldwerk. Voor de gemeente is het van belang dat er goed contact is met amateur-archeologen. Deze zijn in de regio verenigd in de AWN, afdeling 9.
AWN afdeling 9 is opgericht in 2011. De AWN kan op vrijwillige basis en onder verantwoordelijkheid van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed worden ingezet voor het verrichten van waarnemingen, (metaaldetectie)-onderzoek en zelf onderzoek doen in vrijgegeven gebieden. Van alle activiteiten wordt een verslag geschreven. De Erfgoedinspectie houdt toezicht op de activiteiten van de verenigingen.
Hoofdstuk 3.
Artikel 3.6
Rol van de amateur-archeologen binnen het Helderse archeologiebeleid
Onderdeel van Besluit van de raad van de gemeente Den Helder houdende regels omtrent het beleidskader voor archeologie