Criminaliteit gaat over wat niet deugt. Het wetboek van Strafrecht vormt volgens Boutellier ook wel het canon van de moraal (Boutellier 2019: 4). Deze is echter niet constant. Hoe we naar veiligheid en criminaliteit kijken, verandert door de jaren heen, net als de normen en waarden van de maatschappij.
Van high impact naar hidden impact:
Er is een verschuiving gaande van high impact naar hidden impact. High impact crimes zijn vormen van misdrijven die grote (psychologische) impact kunnen hebben op het slachtoffer. Hierbij kan gedacht worden aan woninginbraak of een straatroof. Dit heeft direct impact op het slachtoffer. De nieuwere vormen van criminaliteit die nu opkomen betreffen illegale activiteiten die relatief weinig directe slachtoffers maken. Het heeft vooral impact op het systeem: op de economie, op internet, op de infrastructuur, op de democratische rechtstaat en op de samenleving. (Boutellier 2019:5)2 Afscheidsrede Hans Bouttellier: Hoe veilig verder? 10 oktober 2019 Denk hierbij aan een criminaliteitsvorm zoals ondermijning. Als ondermijning plaatsvindt hoeft een burger hier niet direct last van te hebben, maar wel indirect omdat het gevolgen heeft op de maatschappij. Vandaar de term ‘hidden impact’. Er is sprake van gevolgen door deze vorm van criminaliteit, echter zijn deze niet altijd direct zichtbaar en vaak ook lastiger meetbaar. Er verschijnen nieuwe vormen van wat niet deugt. Dit vraagt om nieuwe vormen van aanpak. Er is niet een eensluidend antwoord wat de beste aanpak zou moeten zijn. Als overheid moeten we op toekomstige ontwikkelingen inspelen. Het vraagt om innovatiever te worden en meer informatie gestuurd te werken. Ondanks de coronamaatregelen laten criminelen zien hoe inventief ze zijn en zorgen dat hun ‘bedrijfsproces’ kan door gaan. Het vraagt ook om een flexibele en veerkrachtige overheid. We stellen kaders op voor de komende vier jaar, maar beseffen dat als dit nodig is hier door middel van de uitvoeringsplannen flexibiliteit in de aanpak kan worden geboden.
Missie: in Nieuwegein is het veilig en voelen bewoners, ondernemers en bezoekers zich veilig
Visie: samen slagvaardig voor een veilig Nieuwegein
Wat is de veiligheidsopgave voor de gemeente Nieuwegein?
Het gaat in Nieuwegein op bepaalde terreinen beter met de veiligheidscijfers. De traditionele delicten zoals autokraak en woninginbraak nemen af. Dat willen we vast houden maar, tegelijkertijd zijn er nieuwe uitdagingen: hoe krijgen we zicht en grip op de onzichtbare criminaliteit?
De gunstige ligging en stedelijke structuur van Nieuwegein zijn factoren die niet te beïnvloeden zijn, maar waar wel rekening mee moet worden gehouden in de aanpak. Nieuwegein heeft ook met stedelijke veiligheidsvraagstukken te maken. Er is een aantal kwetsbare buurten in de stad waarbij sprake is van gestapelde problematiek. We moeten voorkomen dat deze gebieden een voedingsbodem worden voor de jeugd waardoor ze sneller voor een criminele carrière kiezen.
Samen met onze samenwerkingspartners, bewoners en ondernemers hebben we een opdracht om Nieuwegein veilig te houden en mensen zich er veilig te laten voelen door hier gezamenlijk en slagvaardig in op trekken.
Het veiligheidsgevoel wisselt per buurt en hangt af van verschillende factoren. Een integrale benadering van veiligheid moet bijdragen aan het verhogen van het veiligheidsgevoel. Denk bijvoorbeeld aan het vergroten van de sociale cohesie, fysieke aspecten en het welzijn van mensen.
De uitgangspunten van de veiligheidsaanpak:
Samenwerken aan veiligheid: met bewoners, ondernemers, veiligheids- en zorgpartners, op lokaal, districtelijk en regionaal niveau en met afdelingen onderling binnen de gemeente. Alleen samen kunnen we een effectieve veiligheidsaanpak realiseren. We hebben elkaar nodig om de informatiepositie te versterken. Inwoners en ondernemers zien veel, maar wordt dit ook gemeld? Een integrale benadering vraagt om afgestemde acties. Als we elkaars mogelijkheden kennen en benutten, van elkaar kunnen leren dan kunnen we resultaten boeken.
Focus: er zijn altijd meer vraagstukken dan dat er capaciteit beschikbaar is. Dit dwingt ons tot scherp kiezen. Data gestuurd werken kan daar bij helpen. Wat we doen, doen we goed. Als er de komende vier jaar zich een nieuwe fenomeen voordoet dan vraagt dat flexibiliteit en herprioritering.
Initiatief: ideeën van bewoners en ondernemers om de veiligheid te vergroten ondersteunen we. Eigen kracht stimuleren we en is nodig om weerbaar te zijn tegen criminaliteit.
Preventief waar het kan, repressief waar het moet: het liefst proberen we criminaliteit te voorkomen of te beperken. We zetten in op het beheersbaar houden van de situatie. Als dat niet lukt dan handhaven we en zetten passend bestuurlijk instrumentarium in en/ of vragen politie en OM hierop in te zetten.
Veiligheid is maatwerk: Nieuwegein kent wijken en buurten met elk haar eigen kansen en uitdagingen. Als we het verschil willen maken, dan kijken we gerichter wat waar nodig is. Hierbij gebruiken we de netwerken die er al zijn in de buurten. Wijkagenten, wijkcoördinatoren wijkboa’s, jongerenwerkers en buurtverbinders hebben een belangrijke signalerende rol. Zaken die klein zijn moeten we ook klein houden. We zoeken naar passende interventies (bijv. Persoonsgerichte Aanpak, inzet van het outreachteam) bij de spelende vraagstukken en hebben daarbij oog voor verschillende doelgroepen.
Geen symptoombestrijding, maar inzetten op een duurzame aanpak: problemen die in jaren zijn opgebouwd verdwijnen niet zo snel. Dat vraagt een structurele aanpak van het onderliggende probleem. Daarbij zijn doorzetters nodig in de aanpak met een lange adem.
Aandacht voor dader en slachtofferschap:
Soms kan dader- en slachtofferschap in elkaar overlopen. Een voorbeeld daarvan is een money mule (geldezel): een persoon stelt zijn rekening beschikbaar voor criminelen.
Deze persoon is medeplichtig, omdat hij criminelen faciliteert, aan de andere kant is deze persoon ook slachtoffer. Vaak wordt er gekeken naar kwetsbare personen die zich hier voor willen lenen. Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) zijn een extra kwetsbare doelgroep hiervoor.
Communicatie wordt strategisch ingezet als instrument: communicatie gebruiken we als middel om gedrag te beïnvloeden ten behoeve van de aanpak van een veiligheidsvraagstuk.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.2