Woonoverlast is een veelvoorkomend en hardnekkig probleem. Eén op de drie Nederlanders heeft ermee te maken. Woonoverlast heeft grote invloed op het woongenot en gevoelens van veiligheid. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek ervaart een half miljoen Nederlanders zoveel hinder van hun rechtstreekse buren of omwonenden dat hun dagelijks leven daardoor ernstig wordt verstoord. De overlast kan effecten hebben op de psychische gesteldheid van omwonenden, die zich soms zelfs gedwongen zien om te verhuizen.
Woonoverlast bestaat vaak uit relatief kleine vergrijpen. Een hond die continu blaft, omwonenden die weigeren het portiek schoon te houden, buren die laat in de nacht luidruchtige gasten over de vloer hebben. Deze vormen van weliswaar ernstige hinder zijn niet voldoende om een uithuisplaatsing of woningsluiting te rechtvaardigen. Omwonenden van de overlastgever kunnen er weinig tegen beginnen.
Ook in de gemeente Houten ervaren sommige inwoners in meerdere of mindere mate overlast van hun buren. Om woonoverlast aan te pakken kunnen diverse instrumenten worden ingezet die telkens in zwaarte toenemen. Het begint met het onderling bespreekbaar maken van het probleem en het maken van afspraken. Veel overlast wordt – soms met wat hulp van derden - op die manier opgelost. Daar waar dat niet lukt kan buurtbemiddeling van Van Houten & Co worden ingeschakeld. Ook mediation biedt mogelijkheden. Viveste kan als verhuurder (onder meer) een huurrechtelijke gedragsaanwijzing opleggen aan een overlastgevende huurder. Tenslotte kan een huurovereenkomst worden ontbonden door de rechter vanwege ernstige woonoverlast. Vaak is er dan al een hele periode van overlast aan vooraf gegaan.
Tot 1 juli 2017 had de gemeente vanuit het bestuursrecht grofweg twee opties om woonoverlast aan te pakken. Er kon een bestuurlijke waarschuwing worden geven, of de overlastgever kon (uiteindelijk) uit huis worden geplaatst. Deze twee opties boden echter vaak geen oplossing. Een waarschuwing kent geen consequenties en heeft daarom vaak geen effect. Een uithuisplaatsing betreft een zeer zware maatregel die pas in een laat stadium kan worden toegepast (met alle ellende van dien voor omwonenden) en verplaatst bovendien het probleem.
De Wet aanpak woonoverlast biedt een nieuw instrument; de burgemeester kan een specifieke gedragsaanwijzing geven. Dit instrument biedt de mogelijkheid om in een eerder stadium maatregelen met een dwingend karakter in te zetten, zonder voorbij te gaan aan de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit.