Omschrijving kosten
Het betreft kosten met betrekking tot het voeren van een juridische procedure. Het gaat daarbij met name om de kosten van een advocaat, griffierecht en proceskosten.
Voorliggende voorzieningen
Ten aanzien van de kosten van een advocaat bestaan er twee belangrijke voorliggende voorzieningen.
Rechtsbijstandsverzekering
De eerste is een rechtsbijstandsverzekering. Als de belanghebbende een rechtsbijstandsverzekering heeft afgesloten, betaalt de verzekeraar de kosten van de advocaat. Er bestaat dan geen recht op bijzondere bijstand (artikel 15 lid 1 Participatiewet; zie ook “Voorliggende voorzieningen”).
Het feit dat de belanghebbende geen rechtsbijstandsverzekering heeft afgesloten is geen grond om een verzoek om bijzondere bijstand in de kosten van rechtsbijstand af te wijzen.
Wet op de rechtsbijstand (Wrb).
Op grond van de Wet op de rechtsbijstand (Wrb) kan belanghebbende met een laag inkomen (en laag vermogen) tot de doelgroep van deze wet behoren. Deze wet voorziet in gesubsidieerde rechtsbijstand voor personen met een laag inkomen.
Er is echter wel een eenmalige eigen bijdrage verschuldigd. Als er een toevoeging van de Raad voor de Rechtsbijstand aanwezig is, wordt deze eigen bijdrage beschouwd als noodzakelijke kosten van het bestaan. Voor deze kosten kan in dat geval bijzondere bijstand worden verstrekt. (Zie ook “Bewindvoering, mentor, curatele en rechtsbijstand”).
De eigen bijdrage voor de rechtzoekende wordt verlaagd met €53,- als hij eerst (gratis) rechtshulp vraagt aan het Juridisch Loket. Als de belanghebbende een aanvraag bijzondere bijstand doet voor de kosten van de eigen bijdrage kan deze een diagnosedocument van het Juridisch Loket overhandigen waaruit blijkt dat inschakeling van een advocaat noodzakelijk is. De toevoeging van de Raad voor de Rechtsbijstand volstaat echter om de noodzaak te beoordelen.
In de toekenning van de bijzondere bijstand voor de kosten van de eigen bijdrage gaat het college uit van een verlaging van € 54,- ook al heeft de belanghebbende zich niet eerst gericht tot het Juridisch Loket.
Er bestaat recht op bijzondere bijstand voor de kosten van rechtsbijstand indien op grond van een toevoeging krachtens de Wrb rechtsbijstand is/wordt verleend.
De volgende kosten komen in beginsel niet in aanmerking voor bijzondere bijstand:
vertaalkosten (alle rechtsgebieden):
Advocaten kunnen namelijk (ingeval er een toevoeging is verleend!) kosteloos gebruik maken van een vertaalbureau, dat voor de kosten van de vertaling subsidie aan kan vragen bij de Raad voor Rechtsbijstand. De kosten van maximaal 2500 woorden worden vergoed.
reiskosten van belanghebbende voor het bijwonen van rechtszittingen bij de bestuursrechter. In beginsel is het niet noodzakelijk dat belanghebbende in persoon aanwezig is op deze rechtszittingen zodat reiskosten ten behoeve van belanghebbende niet noodzakelijk zijn. Let op: dit geldt niet ten aanzien van privaat-, familie- en strafrechtszittingen (zie boven).
de kosten gemaakt in de bezwaarfase anders dan de eigen bijdrage op grond van de Wrb.
verdergaande rechtsbijstand ten vervolge op een spreekuur.
Betreffende eigen bijdrage kan uit de norm worden voldaan.
Hoogte bijzondere bijstand
De hoogte van de bijzondere bijstand is gelijk aan de werkelijk gemaakte kosten. De belanghebbende dient hiervan bewijsstukken te overleggen.
Op deze voor bijstand in aanmerking komende kosten wordt de (eventueel) aanwezige draagkracht, overeenkomstig de regels opgenomen in “Hoogte en vorm van de bijstand”, in mindering gebracht.
Vorm bijzondere bijstand
Verleen de bijzondere bijstand voor kosten van rechtsbijstand in beginsel om niet (artikel 48 lid 1 PW). Indien de kosten het gevolg zijn van een tekortschietende besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan, verleen de bijzondere bijstand dan in de vorm van borgtocht of een geldlening (artikel 48 lid 2 onder b Participatiewet; zie ook “Lening en borgtocht”).
Griffierechten
Griffierechten in het bestuursrecht
Artikel 8:74, eerste lid Algemene wet bestuursrecht (Awb) bepaalt dat als het beroep gegrond verklaard wordt, de gemeente het griffierecht aan de belanghebbende moet terugbetalen. In andere gevallen kan de rechter bepalen dat de gemeente het griffierecht geheel of gedeeltelijk moet vergoeden aan de belanghebbende (artikel 8:74, tweede lid Awb).
Uit het bovenstaande volgt dat het griffierecht meestal aan de belanghebbende wordt terugbetaald.
De gemeente hoeft het griffierecht niet te vergoeden als het verzoek van de belanghebbende zodanig onredelijk is geweest. Omdat de kosten van het griffierecht (in het bestuursrecht) meestal aan de belanghebbende worden vergoed, wordt voor deze kosten geen bijzondere bijstand verstrekt.
Griffierechten civiel recht
De hoogte van de verschuldigde griffierechten is afhankelijk van de soort procedure en van de rechterlijke instantie die de zaak behandeld. Het is belangrijk duidelijk te krijgen of de belanghebbende wel griffierechten verschuldigd is. In een procedure bij de kantonrechter hoeft namelijk alleen de eiser griffierechten te betalen. De wederpartij in de procedure bij de Kantonrechter dus niet. Onderzoek verder of de hoogte van het griffierecht lager vastgesteld kon worden op grond van de Wet tarieven in burgerlijke zaken. Als dit mogelijk is, is er sprake van een voorliggende voorziening. Voor het gedeelte dat door middel van een voorliggende voorziening vergoed kan worden, kan geen bijzondere bijstand worden verstrekt.
Als de procedure noodzakelijk is (wat moet blijken uit een toevoeging van de Raad voor de Rechtsbijstand), wordt er, met inachtneming van het bovenstaande, bijzondere bijstand toegekend voor de kosten van het griffierecht. Het college legt in een beschikking aan de belanghebbende de verplichting op om op verzoek de uitspraak in het geschil te overleggen.
Als blijkt dat de wederpartij het griffierecht heeft vergoed, zal tot herziening van de toekenning en terugvordering van de bijzondere bijstand overgegaan moeten worden.
NB In het strafrecht is geen griffierecht verschuldigd.
Overige proceskosten
Een juridische procedure kan verschillende kosten met zich meebrengen. Denk bijvoorbeeld aan reis-, verblijf- en telefoonkosten. Deze zogenaamde overige proceskosten worden niet vergoed.
Overige proceskosten in het bestuursrecht
Op grond van artikel 8:75 Awb kan de belanghebbende de kosten van de procedure vergoed krijgen. De rechter kan de gemeente namelijk verplichten de door de belanghebbende gemaakte kosten te vergoeden.
De overige proceskosten in het bestuursrecht kunnen via een kostenveroordeling vergoed worden. Voor de overige proceskosten kosten kan dan ook geen bijzondere bijstand worden toegekend. Als de belanghebbende de kosten niet, dan wel gedeeltelijk, vergoed krijgt, zal de belanghebbende deze kosten zelf moeten voldoen.
Overige proceskosten in het civiel recht
In een civiele procedure bestaat de mogelijkheid om de wederpartij in de kosten van de procedure te laten veroordelen. De overige kosten van de procedure kunnen derhalve afgewenteld worden op de wederpartij. Als de belanghebbende zelf (een gedeelte van) de proceskosten moet voldoen, komt dit voor eigen risico. Voor deze overige proceskosten kan geen bijzondere bijstand worden verstrekt.
Artikel 6.15
Kosten rechtsbijstand
Onderdeel van Beleidsregel van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hattem houdende regels omtrent Werk & Inkomen 2021