Ten aanzien van het gebruik van woningen is verschillende wet- en regelgeving van toepassing, die een (meer of mindere) rol spelen.
De Wet ruimtelijke ordening (Wro), de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de diverse bestemmingsplannen binnen de gemeente: op grond van de Wro stelt de gemeenteraad de diverse bestemmingplannen binnen de gemeente vast waarin wordt geregeld welk gebruik waar is toegestaan. Indien een perceel de bestemming ‘Wonen’ heeft dan is daarin elke vorm van permanente bewoning mogelijk, hetgeen wil zeggen dat één of meerdere personen daar duurzaam hun hoofdverblijf dienen te hebben. Het is vaste rechtspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) dat indien het gebruik van de woning niet langer gericht is op duurzame bewoning, er sprake is van gebruik in strijd met de bestemming ‘Wonen’. Voor zover daarover in een bestemmingsplan niets anders is geregeld, volgt daaruit dat vakantieverhuur waarbij de hoofdbewoner het hoofdverblijf houdt (bijvoorbeeld verhuur van de woning via Airbnb voor de duur van een vakantie) of verhuur van een kamer in de vorm van een Bed & Breakfast mogelijk is. Indien echter het zwaartepunt van het gebruik van de woning verschuift naar toeristische verhuur en geen sprake meer is van incidentele verhuur (de hoofdbewoner verlaat gedurende lange tijd of permanent de woning, de verhuur neemt zodanige vormen aan dat deze het hoofdgebruik van de woning gaat vormen en de hoofdbewoner aldaar niet langer zijn hoofdverblijf heeft) dan is dat gebruik in strijd met de bestemming ‘Wonen’.
Regionale Huisvestingsverordening: deze regelt, op basis van de Huisvestingswet 2014, de woningtoewijzing voor sociale huurwoningen voor het werkingsgebied Holland Rijnland.
Verordening Beheer Woningvoorraad Noordwijk 2016: regelt, op basis van de Huisvestingswet 2014, welk deel van de schaarse woningvoorraad wordt beschermd en stelt regels ten aanzien van het onttrekken, samenvoegen, splitsen van woningen in het schaarse segment. Dit betekent dat voor het onttrekken van een woning, in de zin van het gebruiken van de woonruimte voor een ander doel dan permanente bewoning, (zoals recreatieve (toeristische) verhuur, kamerverhuur, kantoor, sloop of samenvoeging) voor alle woningen met een WOZ-waarde tot €350.000 in voormalig Noordwijk (met ingang van 1 januari 2021 voor woningen in de kernen Noordwijk aan Zee en Noordwijk Binnen: € 450.000) en in de kernen Noordwijkerhout en De Zilk woningen tot € 425.000. Huurwoningen in alle kernen tot €1.050) en alle levensloopbestendige woningen een onttrekkingsvergunning nodig is. 1Bij de verdere uitwerking in hoofdstuk 2 en 3 geldt dat dit van toepassing is voor zover dit binnen het werkingsgebied van de verordening valt.Voor andere segmenten is dus geen vergunning nodig. Uit de toelichting op de Huisvestingswet 2014 blijkt dat het instrumentarium van die wet niet alleen gericht is op de verdeling van woonruimten in de gemeente, maar ook tot op zekere hoogte beoogt de leefbaarheid van de woningen en woongebieden te reguleren.
De Verordening Beheer Woningvoorraad Noordwijk 2016 is inmiddels gewijzigd; vanaf 1 januari 2020 zal deze gaan gelden voor de gehele (fusie-)gemeente (zie hiervoor in paragraaf 1.2).
Het is vaste rechtspraak van de ABRvS dat het enkele gebruik van een woning door toeristen, ook indien dit eenmalig is, met zich mee brengt dat deze niet beschikbaar is voor duurzame bewoning en er dus sprake is van woningonttrekking die zonder vergunning verboden is. Weliswaar werd in lagere rechtspraak al aangenomen dat dit betekent dat ook als de hoofdbewoner het hoofdverblijf in de woning heeft, verhuur aan toeristen ook als onttrekking van de woonruimte gezien wordt. Die interpretatie leek eerder nog niet expliciet bevestigd door de ABRvS. Uit een zeer recente uitspraak van de ABRvS lijkt nu wel te volgen dat er ook sprake is van woningonttrekking wanneer de hoofdbewoner zijn hoofdverblijf in de woning houdt.
Uit deze uitspraak volgt in elk geval dat vakantieverhuur zonder een onttrekkingsvergunning strijdig is met de Huisvestigingswet 2014 en dat de Huisvestigingswet 2014 geen wettelijke basis biedt voor uitzonderingen op dit verbod.
Als gevolg van de Wet Toeristische Verhuur van Woningen, die vermoedelijk op 1 januari 2021 in werking zal treden, zal vakantieverhuur in meer detail geregeld kunnen worden in de Verordening Beheer Woningvoorraad. Over de gevolgen daarvan is extern advies ingewonnen.
APV: regelt openbare orde en veiligheid, zoals overlast.
Woningwet en Bouwbesluit 2012: regelt onder meer de brandveiligheid van gebouwen; voor logiesfuncties zijn die eisen over het algemeen strenger dan voor woningen. Het Bouwbesluit 2012 schrijft daarnaast voor in welke gevallen een gebruiksmelding nodig is en het Besluit omgevingsrecht schrijft voor in welke gevallen een omgevingsvergunning brandveilig gebruik nodig is. Ook is in het Bouwbesluit het maximaal aantal personen per verblijfsgebied opgenomen.
Wet basisregistratie personen: iedere inwoner moet ingeschreven staan op zijn hoofdverblijf. Belangrijk als basisgegeven in verband met allerlei zaken, zoals belastingen en handhaving, maar ook in geval van calamiteiten (zoals brand).
Artikel 438 Wetboek van Strafrecht: de verplichting tot het bijhouden van een nachtregister, welke verplichting geldt voor een ieder die zich beroepsmatig (commercieel) bezighoudt met het verschaffen van nachtverblijf aan personen.
Hoofdstuk 1
Artikel 1.2
Publiekrechtelijke regelgeving
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Noordwijk houdende regels omtrent het gebruik van woningen