Wanneer er geen verandering in de situatie is gebracht door de overtreder zal de gemeente, al naar gelang de situatie, bepalen welk handhavinginstrument wordt ingezet. Er zijn een aantal mogelijkheden:
Opleggen spoedeisend bestuursdwang, zijnde een bevel tot stilleggen van de bouw,
Om een ongewenste ontwikkeling te voorkomen wordt er snel opgetreden. Meestal wordt dit alleen toegepast in acute situaties. Dit kan zijn bij gevaar voor veiligheid, bij onaanvaardbare hinder
voor derden of bijvoorbeeld bij gevaar van aantasting van omringende bebouwing. De bevoegdheid hiervoor heeft het college van burgemeester en wethouders. Bij het plaatsen van reclame-uitingen wordt dit instrument niet vaak gebruikt aangezien een situatie zelden acuut is.
Opleggen last onder bestuursdwang
De gemeente heeft het recht om tegen de wil van de overtreder een eind te maken aan de illegale situatie. Dit middel wordt vooral bij acute situaties toegepast waarbij er sprake is van korte termijnen en snelle besluitvorming.
Als het gaat om reclame-uitingen op de weg/in het openbaar groen wordt in ieder geval gekozen voor bestuursdwang. Vaak wordt door misplaatste borden of mobiele reclameobjecten overlast ervaren en dan moeten deze op korte termijn verwijderd worden. Wordt aan een aanzegging tot verwijdering van een
reclame-uiting niet binnen de daarvoor gestelde termijn voldaan, dan zal deze reclame-uiting door de gemeente op kosten van de overtreder worden verwijderd. De reclame-uiting kan dan tegen betaling teruggehaald worden bij de gemeentelijke werkplaats.
Opleggen last onder dwangsom
Het college kan voor een last onder dwangsom kiezen als het belang dat het betrokken voorschrift beoogt te beschermen, zich daartegen niet verzet. Kortom: de dwangsom mag niet worden gekozen als niet het risico mag worden gelopen dat de overtreding ondanks de last onder dwangsom nog zou worden voortgezet of herhaald. Bij gebruik van een dwangsom wordt de overtreder in de gelegenheid gesteld zelf een einde te maken aan de illegale situatie. De last kan van kracht blijven na de verwijdering zodat bij het opnieuw plaatsten van de reclame de dwangsom alsnog kan worden opgelegd.
Wanneer het gaat om permanente reclame zal merendeels worden gekozen voor het opleggen van een dwangsom, omdat daarmee het doel (de verwijdering) op de minst bezwarende wijze kan worden bereikt. De hoogte van de dwangsom zal afhankelijk zijn van de aard van de reclame (handelsreclame of ideële reclame) en de locatie. Wanneer het gaat om handelsreclame zal de dwangsom hoger zijn dan wanneer het om ideële reclame gaat.
Geheel of gedeeltelijk intrekken van de vergunning
Het college van burgemeester en wethouders kan ook als bevoegd gezag de omgevingsvergunning geheel of gedeeltelijk intrekken wanneer er sprake is van een vergunningsplichtig reclameobject, wanneer niet overeenkomstig de vergunning is of wordt gehandeld, dan wel wanneer aan de vergunning verbonden voorschriften of regels niet worden nageleefd. Dit mag echter pas wanneer de overtreder in de gelegenheid is gesteld binnen een bepaalde termijn zijn handelen alsnog in overeenstemming te brengen met de vergunning. Dit instrument ontneemt iemands rechten, maar je dwingt hiermee niet af om iets te doen of te laten. In de praktijk zal dit instrument bij reclame-uitingen zelden worden ingezet, hoogstens bij de vergunningen die zijn verleend aan één partij voor het plaatsen van reclame in het openbaar groen.
Gedacht wordt hierbij aan de contracten die zijn gesloten voor het plaatsen van abri's, mupi's, billboards en driehoeksborden/sandwichborden.
Gedogen
Wanneer de gemeente bekend is met een illegaal feit, maar geen actie onderneemt spreekt men over gedogen. De gemeente geeft aan dat er van handhaving wordt afgezien. De gemeente mag in principe geen illegale situatie gedogen. Dit is in strijd met de beginselplicht die de gemeente heeft om op te treden tegen situaties die in strijd zijn met de geldende wetgeving. Gedogen is slechts aanvaarbaar wanneer het een uitzonderingsgeval is, wanneer het gedogen van de illegale situatie een tijdelijk karakter heeft, wanneer het beperkt is in omvang en alleen wanneer zorgvuldig alle belangen zijn bekeken (zie gedoogstrategie in "Handhaving Gemeente Den Helder, Deel 1 (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht)".
Strafrechtelijk optreden
De gemeentelijk opsporingsambtenaren (GOA's) mogen in bepaalde situaties een proces-verbaal opmaken. In het boekje "lijst van feiten betreffende misdrijven, overtredingen en Mulder Gedragingen" staan de situaties opgenoemd. Zo mag een GOA bijvoorbeeld een proces-verbaal opmaken wanneer zij "kladden" constateren.
Hoofdstuk 5
Artikel 5.2.1
Handhavingsinstrumenten
Onderdeel van Beleidsregel van de gemeenteraad van de gemeente Den Helder houdende regels omtrent reclamenota bedrijven in beeld