Het overgrote deel van de oevers in de gemeente Vijfheerenlanden is aangebracht in de bestaande kernen en is beschoeid. Wanneer een “harde” oever aan vervanging of groot onderhoud toe is, dan is dit een kans om deze oever anders in te richten. Dit gebeurt conform de eerder beschreven voorkeursstrategie. Bij harde oevers zijn beeldkwaliteitsniveaus van toepassing.
De mogelijkheid voor het toepassen van een natuurvriendelijke oever is afhankelijk van de functie en het gebruik. In theorie kan bijna altijd invulling worden gegeven aan een bestaande beschoeide watergang en deze om te vormen tot een natuurlijke of natuurvriendelijke oever. Echter zijn uitzonderingen mogelijk, door bijvoorbeeld de aanwezigheid van obstakels (o.a. kabels en leidingen, beschermde bomen en noodoverlaten).
3.3.1. Beeldkwaliteitsniveaus harde oevers
Binnen de gemeente Vijfheerenlanden zijn drie beeldkwaliteitsniveaus vastgesteld voor “harde” oevers. Op de niveaus rusten wensen met betrekking tot de eigenschappen van de oever. De gemeente heeft het doel om “harde” oevers met type A of B in eigen beheer en onderhoud te houden. Type C oevers kunnen in het kader van het snippergroen project worden overgedragen aan de eigenaar van de grond na omvorming/verwijdering van de “harde” oever. Hieronder worden de karakteristieken beschreven van de type oevers. De typering van de oevers is een eigen classificering en is niet gebaseerd op de type watergangen zoals deze in de legger van Waterschap Rivierenland worden aangeduid.
A-oever; historisch belang
Een oever is een type A als deze historisch belang heeft en daarnaast een groot aantal zichtlijnen vanaf de openbare ruimte heeft. Hieronder vallen historische kademuren, oude stadsgrenzen, stadsgrachten of monumentaal beschermde kades zoals de Zuidwal in Leerdam. Het beheer en onderhoud wordt bij voorkeur uitgevoerd door de gemeente en het is daarbij gewenst om de oever met de daarbij behorende constructie in stand te houden. Figuur 3 toont twee voorbeelden van type A locaties.
Figuur 3. De linker afbeelding toont de Tolstraat in Meerkerk en de rechter afbeelding de Zuidwal in Leerdam
B-oever; zichtlijnen vanuit de openbare ruimte
Een B-oever is beeldbepalend voor de gemeente Vijfheerenlanden. De watergang bevat vanaf de openbare ruimte zichtlijnen op de oever en de oever is goed bereikbaar voor onderhoud vanaf de openbare ruimte. B-oevers zijn te vinden langs parken, wegen of straten in eigendom van de gemeente. De oever kent geen cultuurhistorische waarde en bij vervanging of groot onderhoud is de voorkeursstrategie van toepassing. Figuur 4 toont twee voorbeelden van type B locaties.
Figuur 4. De linker afbeelding toont de Waterloop in Leerdam en de rechter afbeelding de Hazelaarsingel in Meerkerk
C-oever; geen zichtlijnen vanuit de openbare ruimte
Een C-oever heeft geen tot enkele zichtlijnen vanaf de openbare ruimte. Kenmerkend voor een C-oever is dat de oever en één tot enkele meters in de watergang in eigendom is van de gemeente Vijfheerenlanden en grenst aan private grond. De gemeente heeft op deze locaties geen belang bij het in stand houden van oeverbeschermingen en de oever draagt niet bij aan de kwaliteit van de openbare ruimte. De oever wordt overgedragen aan de private eigenaar of wordt omgevormd naar een natuurvriendelijke of natuurlijke oever. Figuur 5 toont twee voorbeelden van type C locaties.
Figuur 5. De linker afbeelding toont de Rijkskade in Meerkerk en de rechter afbeelding de Akkerwindelaan in Leerdam
Artikel 3.3.