De gemeente heeft als taak om te bezien of al aanwezige huisvesting kan worden gelegaliseerd en om initiatieven voor nieuwbouw op hun wenselijkheid te beoordelen. Daarvoor is een toetsingskader nodig dat is gebaseerd op 2 hoofdvragen:
Past de feitelijke situatie of het initiatief bij de gewenste huisvestingsoplossingen?
Voldoet de feitelijke situatie of het initiatief aan de gestelde randvoorwaarden en kwaliteitseisen?
Ad 1: Gewenste huisvestingsoplossingen
Voor de mid stay huisvesting zijn verschillende opties denkbaar: bij agrarische bedrijven, geconcentreerd op andere locaties in het buitengebied, aan de randen van (schone, gemengde) bedrijventerreinen, geconcentreerd in of aan de rand van woonwijken, door kamergewijze verhuur in reguliere woonpanden en door de verbouw van vrijkomende panden (bijvoorbeeld scholen of maatschappelijk vastgoed. De gemeente wil inzetten op de volgende strategie:
Het ook voor een periode langer dan 3 maanden mogelijk maken van de huisvesting van arbeidsmigranten bij agrarische bedrijven. Dit komt grotendeels neer op het legaliseren van bestaande situaties, mits deze aan nader te stellen randvoorwaarden en kwaliteitseisen voldoen. Het kan ook om de toevoeging van nieuwe huisvesting gaan. Het is een praktische oplossing, waarbij arbeidsmigranten dicht bij het werk wonen. Nadelen als minder kansen om deel te nemen aan de samenleving, zullen zo goed mogelijk moeten worden ondervangen. Uiteraard draagt doorstroming naar reguliere huisvesting hieraan bij. Plus het uitbreiden van mogelijkheden op wat er nu mogelijk is.
Huisvesting in grootschaligere complexen voor arbeidsmigranten werkzaam bij met name de veiling en distributiecentra in Geldermalsen. Er zijn inmiddels 2 initiatieven bekend voor respectievelijk de huisvesting van arbeidsmigranten bij de veiling (300 plaatsen) en bij de distributiecentra van Albert Heijn en Blokker (256 plaatsen). In totaal gaat het dus om 556 plaatsen. Over de medewerking aan deze 2 initiatieven zal de gemeente apart besluiten nemen. Besluitvorming over andere grootschalige initiateven kan pas plaatsvinden na evaluatie van deze twee initiatieven, mochten ze gerealiseerd worden.
Andere, kleinschalige huisvestingsinitiatieven met 25 of minder plaatsen die niet gerealiseerd worden bij agrarische bedrijven, sluiten we niet op voorhand uit. Zoals de transformatie van niet-woonpanden als zich hiervoor mogelijkheden aandienen. Dergelijke initiatieven kunnen worden gerealiseerd als ze ruimtelijk goed kunnen worden ingepast en er voldoende draagvlak bij omwonenden is.
In combinatie met het voorgaande het zoveel mogelijk tegengaan van de kamergewijze verhuur van woningen. Deze huisvesting voldoet vaak niet aan te stellen kwaliteitseisen en leidt soms tot overlast voor omwonenden. Bovendien gaat het vaak om woningen die door bedrijven worden opgekocht en daardoor onttrokken aan de reguliere woningvoorraad. Het betreft vaak goedkope koopwoningen die anders door starters en anderen met een kleine beurs zouden kunnen worden gekocht. Het tegengaan van kamergewijze verhuur vraagt om nadere regelgeving en is een geleidelijk proces. Niet alleen vanwege het overgangsrecht voor bestaande situaties, maar ook omdat daarvoor eerst de met name onder punt 1 en 2 genoemde huisvesting in voldoende mate aanwezig moet zijn. We willen niet dat arbeidsmigranten hun huidige huisvesting moeten verlaten zonder dat er een goed alternatief is.
Voor de genoemde plannen voor grootschalige huisvesting geldt dat de gemeente hierover een apart besluit zal moeten nemen.
Door de vestiging van nieuwe bedrijven maar ook door vergrijzing en daarmee uitstroom uit de arbeidsmarkt is de verwachting dat in de toekomst de vraag naar arbeidsmigranten nog toeneemt. Als het gaat om de vestiging van nieuwe bedrijven of de uitbreiding van bestaande bedrijven waar veel arbeidsmigranten werken, zal de gemeente de afweging moeten maken of dit wenselijk is en zo ja van meet af aan de eis stellen dat de werkgever zelf voor hen met een goed huisvestingsinitiatief komt.
Ad 2: Randvoorwaarden en kwaliteitseisen
Nieuw te realiseren huisvesting voor arbeidsmigranten is alleen mogelijk op basis van een door de gemeente verstrekte tijdelijke of permanente omgevingsvergunning (zie par. 3.6). Panden die nu al worden gebruikt voor de huisvesting van arbeidsmigranten kunnen, voor zover dat nu nog niet het geval is, worden gelegaliseerd door de gemeente. Voor beide geldt dat voor de vergunningverlening randvoorwaarden en kwaliteitscriteria gelden, die in de volgende paragrafen worden benoemd.