Economische structuur
In West-Betuwe zijn 5.500 bedrijven en instellingen gevestigd waar 27.800 personen werken. In de sectorsamenstelling is zichtbaar dat vooral private sectoren oververtegenwoordigd zijn. Dit zijn de agrarische sector, handel, logistiek en in mindere mate industrie en bouw. De meer publieke sectoren zoals zorg, onderwijs en overheid zijn ondervertegenwoordigd. Dit wijst erop dat West Betuwe een ondernemende gemeente is, waar vooral het bedrijfsleven de basis vormt onder de werkgelegenheid.
Figuur 2.1Vestigingen naar sector (aandeel in totaal) West Betuwe en Gelderland 2019
Bron: PWE 2019, bewerking BCI
In de periode 2010-2019 is het aantal vestigingen met 1.000 toegenomen, met name in de zakelijke dienstverlening, zorg en bouw, sectoren met veel ZZP’ers. Daarentegen zijn er ook relatief veel bedrijven gestopt, met name in de land- en tuinbouw.
West Betuwe kent relatief veel familiebedrijven. Het aandeel banen bij familiebedrijven is met 49% fors hoger dan dat van Gelderland (33%) en Nederland (29%).
Figuur 2.2Werkgelegenheid naar sector (aandeel in totaal) West Betuwe en Gelderland 2019
Bron: PWE 2019, bewerking BCI
Vervoer, opslag & communicatie (4.950 werkzame personen), zakelijke dienstverlening (5.280) en industrie (3.360) zijn de sectoren met de meeste arbeidsplaatsen.
In de periode 2010-2019 is de werkgelegenheid in West Betuwe met 3.200 banen gegroeid (+13%). De groei was vooral sterk tussen 2017 en 2019 (+2.300 banen). De groei in West Betuwe is twee keer zo hoog als de groei in de regio Zuidwest-Gelderland (6%), de provincie (6%) en op nationaal niveau (7%). Kortom, het gaat vanuit economisch perspectief goed met de gemeente.
Arbeidsmarkt
West Betuwe heeft 50.700 inwoners, waarvan er 28.000 worden gerekend tot de beroepsbevolking. De leeftijdssamenstelling van de beroepsbevolking in West Betuwe verschilt nauwelijks van die van Gelderland. Voor de komende decennia wordt een beperkte groei van het aantal inwoners verwacht, tot 52.700 in 2045, waarna de bevolking stabiliseert. Aangezien de omvangrijkste leeftijdsgroep die tussen 45-60 jaar is, krijgt ook West Betuwe te maken met enige vergrijzing. Voor het bedrijfsleven betekent dit dat het arbeidsaanbod vanuit de lokale beroepsbevolking onder druk komt te staan.
Figuur 2.3Bevolkingsontwikkeling West Betuwe (x1000)
Bron: CBS 2019
West Betuwe heeft een lichte oververtegenwoordiging van laagopgeleiden in de beroepsbevolking (25% tegenover 22% in Gelderland als geheel). In een economie waar digitalisering, automatisering/robotica en continue vernieuwing steeds belangrijker worden, is het wenselijk het risico van een tweedeling tussen de hoog- en laagopgeleide bevolking te voorkomen. Arbeidsmarktbreed werk maken van 21st century skills (techniek, digitaal/ICT, etc.) en een goede aansluiting tussen arbeidsmarkt en (praktisch) onderwijs is dan ook een must. Met de Fruit Tech Campus wordt reeds ingezet op vernieuwend onderwijs op het gebied van teelt, technologie en data binnen de fruitsector.
Een derde deel van de banen in West Betuwe wordt ingevuld door inwoners uit de gemeente en twee derde door mensen uit de ruime regio. Omgekeerd is de uitgaande pendel ongeveer even groot als de inkomende.
Het werkloosheidspercentage in West Betuwe ligt op 2,4% (CBS, 2019). Tussen 2014-2019 is de werkloosheid in de gemeente continue gedaald. De werkloosheid in West Betuwe ligt onder het niveau van Rivierenland, Gelderland en Nederland. Het aantal mensen dat qua werk aan de zijlijn staat, is dus relatief laag, maar omvat nog steeds een substantiële groep mensen.
In West Betuwe draagt een substantieel aantal arbeidsmigranten bij aan het economisch functioneren van het bedrijfsleven, met name in de landbouw en logistiek. Exacte cijfers ontbreken, maar het is belangrijk om voor deze groep te zorgen voor goede huisvesting en maatschappelijke verankering indien ze langer blijven.
Bedrijfsomgeving
West Betuwe heeft 29 bedrijventerreinen (inclusief faseringen en zachte plannen) met een totale netto omvang van 370 hectare. Er zijn drie clusters van terreinen te onderscheiden, die dichtbij de op- en afritten van de A15 en A2 liggen, namelijk Geldermalsen (161 ha), Vuren (72 ha) en Waardenburg/Haaften (62 ha).
Figuur 2.4Bedrijventerreinen in West Betuwe 2020
Bron: BCI, op basis van IBIS/Gemeente West Betuwe
Voor meer feiten en cijfers over het Economisch DNA van West Betuwe wordt verwezen naar de bouwsteenrapportages ‘Economische Foto West Betuwe’ en de ‘Bedrijventerreinenatlas West Betuwe’.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.2