Een gemeente heeft de verplichting aan hand van het inwoneraantal een bepaald aantal kosteloze huwelijksmomenten aan te bieden. In Brunssum betekent dit, als gemeente met meer dan 10.000 inwoners, dat er minimaal twee van deze momenten per week aangeboden dienen te worden. In Brunssum is dit op dinsdagochtend. De trend in de afgelopen jaren is dat er meer en meer gratis huwelijksvoltrekkingen zijn, dit is van oudsher al het geval bij partnerschapsregistraties, bij huwelijken neemt het percentage echter ook toe. Gratis huwelijksvoltrekkingen zijn gebaseerd op een wet uit 1879 en staan al jaren ter discussie, ook gemeenten met meer 100.000 inwoners bieden bijvoorbeeld vaak slechts twee gratis huwelijksvoltrekkingen aan, er ontstaan wachtlijsten en paren wijken uit naar andere gemeenten.
De basis voor het gratis huwelijk, het bieden van de mogelijkheid om te huwen voor wie het financieel minder breed heeft, is nog steeds actueel, de invulling is echter twijfelachtig en achterhaald. Navraag bij de diverse, eerder aangehaalde groepen die bij de voorbereiding van dit beleid betrokken zijn, wijst uit dat de gratis huwelijksvoltrekkingen wel degelijk breed gedragen worden en dat niemand hiervoor uitgesloten moet worden. Wel gingen in de discussie binnen de raadscommissie ABA stemmen op om het aantal kosteloze momenten uit te breiden, echter met daarbij de nodige communicatie om erop te sturen dat de gratis huwelijksvoltrekkingen voor de doelgroep beschikbaar zijn.
Doelgroep en wachtlijsten
De gratis huwelijksvoltrekkingen zijn bedoeld voor de financieel minder draagkrachtigen, zij kunnen op deze manier toch trouwen en daarmee hun partnerschap verzegelen en vast leggen. Bekend is echter ook dat veel mensen kiezen voor het gratis huwelijk, simpelweg omdat het kan. Onder het motto ‘waarom betalen, als het gratis kan?’ trouwen zij gratis. Hiermee worden plaatsen ‘afgenomen’ die eigenlijk bedoeld zijn voor mensen die financieel minder draagkrachtig zijn.
De grote vraag naar kosteloze huwelijksvoltrekkingen zorgt voor een wachtlijst. Ten tijde van het opstellen van dit beleidsstuk bedraagt de wachttijd zo’n 2 maanden, bij momenten loopt deze wachttijd echter op naar 4 maanden. Dit ondanks de reeds bestaande beperkingen voor gratis huwelijken die sinds het beleid van 2016 worden gehanteerd:
Van het kosteloos huwelijk kan alleen gebruik gemaakt worden indien minimaal één van beide partners woonachtig is in Brunssum;
Het kosteloos huwelijk is beperkt tot het formele gedeelte van de huwelijkssluiting, waarbij geen ruimte wordt geboden voor een persoonlijke toespraak of muziek;
De trouwlocatie voor een kosteloos huwelijk is beperkt tot iedere mogelijk geschikte ruimte (spreekkamer) in het oude raadhuis en het bestuurscentrum, waarbij de gemeente de uiteindelijke keuze bepaalt. Een kosteloze huwelijksvoltrekking op een externe locatie is niet mogelijk;
Het kosteloos huwelijk wordt alleen door een gemeentelijke (b)abs voltrokken. Er is geen vrije (b)abs-keuze voor het bruidspaar;
Tijdsduur van het kosteloos huwelijk is gelimiteerd op maximaal 20 minuten (inclusief binnenkomst en vertrek van een beperkt aantal gasten).
Doordat er, ondanks deze beperkingen, een wachtlijst is, is de vraag of een uitbreiding van het aantal kosteloze huwelijken dient plaats te vinden. Omdat de gratis huwelijksvoltrekkingen momenteel vaak uit de gedachte ‘waarom betalen als het gratis kan?’ gekozen worden, in plaats van voor bruidsparen die financieel minder draagkrachtig zijn, wordt in eerste instantie voorgesteld om hierover breed te communiceren via de diverse kanalen. Indien dit de wachtlijsten niet verkort of opheft, is het toevoegen van een extra moment voor een gratis huwelijksvoltrekking een volgende stap.
Communicatie
Veel gemeenten opteren voor een inkomensafhankelijk kosteloos huwelijk. Op die manier wordt enerzijds de wachtlijst voor kosteloze huwelijken beheerst en kan anderzijds iedereen die hier gebruik van moet maken in de gelegenheid gesteld om kosteloos te trouwen. Dit is wettelijk echter niet toegestaan.
Door er vooraf al over te informeren, kan dit breder worden opgepakt. Indien algemeen bekend is dat een gratis huwelijk bestemd is voor mensen die financieel minder draagkrachtig zijn, zal dit er mogelijk voor zorgen dat de doelgroep vaker gebruik kan maken van tijdstippen voor kosteloze huwelijksvoltrekking. Door het benoemen van de verschillen alsmede het aanspreken van aanstaande bruidsparen op hun sociale verantwoordelijkheid tegenover minder draagkrachtigen, zal getracht worden bruidsparen die financieel niet genoodzaakt zijn om voor een gratis huwelijk te kiezen, te laten kiezen voor een reguliere huwelijksvoltrekking.
Actiepunt 2:
De gemeente Brunssum probeert middels communicatie via verschillende kanalen de wachtlijsten voor gratis huwelijken terug te dringen.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.3.3
Kosteloze huwelijken en partnerschapsregistraties
Onderdeel van Huwelijksbeleid 2021, Gemeente Brunssum