De volgende invulling en functie is leidend binnen de verschillende types in de structuur.
LOKAAL OVERSTIJGEND CENTRUMGEBIED REIGERHOF TE NIEUWERKERK A/D IJSSEL MET MIX VAN ALLE PUBLIEKSFUNCTIES
We staan voor een kwalitatieve versterking en intensivering van het aanbod in Reigerhof. Het gebied functioneert nu al als het recreatieve retailcluster binnen de gemeente. Die positie kan worden versterkt door een brede mix van publieksfuncties te creëren.
Bron: Gemeente Zuidplas, Bureau Stedelijke Planning
Waar vooral het detailhandelsaanbod op dit moment al relatief breed is in de Reigerhof, kan dit nog beter worden uitgewerkt. Dit kan door gedoseerd ruimte te bieden aan leisure (in de brede zin, waaronder horeca, evenementen en cultuur), maar ook verschuiving naar andere (niet-)publieksfuncties zoals maatschappelijke voorzieningen, het intensiveren met woningen en het toevoegen van andere functies met een bovenlokale reikwijdte 1 Zie voor mogelijkheden voor de Reigerhof ook het onderzoek van BSP ‘Hart van Suburbia, wonen in wijk- en stadsdeelcentra’, 2019. Hierin worden de mogelijkheden voor winkelcentra als hart van de wijk onderzocht, waarin woningbouwverdichting in combinatie met publieksfuncties als leisure, maatschappelijk en detailhandel centraal staat.. Deze moeten het verblijf in de Reigerhof nog aantrekkelijker maken en hier een echte verblijfsplaats/hart van het dorp van maken. Uitbreiding van het detailhandelsaanbod in dit cluster is altijd mogelijk, mits gefaciliteerd in reeds bestaande (leegstaande) panden. Daarnaast is het beter aansluiten op en gebruik maken van het Raadhuisplein als ontmoetingsplek een goede manier om evenementen een plaats te geven, de verblijfsduur te vergroten en de Reigerhof extraverter te maken.
FIGUUR 3 MIX AAN FUNCTIES IN REIGERHOF
Bron: Pixabay; Bureau Stedelijke Planning
DORPSKERNEN
De dorpskernen typeren zich als dorpscentra of wijkwinkelcentrum (in geval van Dorrestein). Deze clusters hebben voornamelijk een dagelijkse functie, waarvan de supermarkt(en) de grootste trekkers vormen. Het Oude Dorp vormt hier een uitzondering op, omdat hier veel kwaliteitswinkels met lokaal ondernemerschap gevestigd zitten en het dagelijkse aanbod daar relatief laag is.
In de dorpskernen is inzetten op behoud aan de orde. Daarnaast is het goed om daar waar nodig de dagelijkse winkelvoorzieningen kwalitatief te versterken door middel van uitbreiding/nieuwvestiging indien dat mogelijk is en het aanbod gedoseerd mee te laten groeien met het draagvlak. De verwachting is dat vooral in de dorpskernen Moerkapelle en Zevenhuizen het draagvlak zodanig zal groeien dat hier ruimte is voor uitbreiding van het dagelijks aanbod. Op deze manier kan de leefbaarheid van de kernen op peil worden gehouden. Voor de dorpskernen geldt eveneens dat zij een compacte structuur moeten naleven.
ZEVENHUIZEN
Het detailhandelsaanbod in de dorpskern van Zevenhuizen is op dit moment gefragmenteerd. Vooral aan de buitenranden van de Dorpsstraat zijn de publieksvoorzieningen sterk gemengd met wonen. Om een beter geheel te kunnen creëren en de dorpskern te versterken is verdere clustering van het aanbod gewenst. Kijkende naar de situering van de meeste trekkers is hiervoor vooral gebied rond Jumbo geschikt.
Bron: Gemeente Zuidplas, Bureau Stedelijke Planning
Zevenhuizen gaat de komende jaren een forse groei van inwoners meemaken, met onder andere de woningbouw in het Koningskwartier. Deze groei zorgt ervoor dat de dorpskern voldoende toekomstmogelijkheden heeft en het aanbod binnen de dorpskern gedoseerd mee kan groeien. Dit geldt vooral in het dagelijks aanbod. Hierbij speelt onder andere de eventuele komst van een tweede supermarkt een rol. Deze mogelijkheden worden op pagina 23 ‘Invulling supermarkten gemeente Zuidplas’ verder toegelicht. Tegelijkertijd is ook een kwalitatieve versterking van de dorpskern belangrijk, om de Dorpsstraat een nog betere verblijfslocatie voor de bezoekers te maken. Door middel van het opstellen van een gebiedsvisie moet er een meer gedetailleerde uitwerking komen, waarbij specifiek ingegaan wordt op vraagstukken die spelen in Zevenhuizen, zoals een tweede supermarkt en het toekomstbestendig maken van de dorpskern.
MOORDRECHT
De dorpskern van Moordrecht heeft voornamelijk een functie voor het eigen dorp en kenmerkt zich door aanwezigheid van een ‘nieuw’ en ‘oud’ deel. Door de jaren heen heeft zich rondom ‘De Smidse’ een nieuwe kern ontwikkeld waar het dagelijks aanbod in de vorm van twee grote trekkers gesitueerd is: de Albert Heijn en Aldi. Het oude deel rondom het Kerkplein en de Dorpsstraat verkleurd langzaam naar een gemengde bestemming.
Bron: Gemeente Zuidplas, Bureau Stedelijke Planning
De dorpskern kent, ondanks meerdere pogingen, geen winkeliersvereniging/BIZ. Om de samenwerking tussen de ondernemers te verbeteren en het winkelgebied in de toekomst sterker te maken, wordt geadviseerd hier nog een poging toe te zetten. Dit kan wellicht ook in de vorm van een winkelstraatmanager. Voor dit winkelcentrum is verder van belang dat de compactheid wordt vergroot en de overgang tussen het oude en nieuwe deel van de dorpskern te verkleinen. Belangrijk daarbij is wel om de historische sfeer niet te verliezen. Met zowel een historische als compacte dorpskern kan de verblijfskwaliteit vergroot worden. Hierbij moet onderzocht worden of horeca met terrassen en de inrichting van de openbare ruimte de dorpskern van Moordrecht verder kunnen verbeteren als verblijfslocatie.
HET OUDE DORP – NIEUWERKERK A/D IJSSEL
Het Oude Dorp functioneert op dit moment goed en heeft door een kwalitatief hoog aanbod van lokale ondernemers een functie voor zowel Nieuwerkerk als daarbuiten. Er is een BIZ actief. Het winkelgebied zal in de toekomst voornamelijk moeten inzetten op behoud van het eigen karakter en kwalitatieve versterking van het huidige aanbod. Dit kan bereikt worden door de samenwerking van ondernemers in de BIZ te verbeteren en de dorpskern nog meer als aantrekkelijke verblijfslocatie in te richten. Ook voor Het Oude Dorp moet onderzocht worden of de dorpskern als verblijfslocatie verbeterd kan worden door horeca met terrassen en de inrichting van de openbare ruimte.
Bron: Gemeente Zuidplas, Bureau Stedelijke Planning
DORRESTEIN TE NIEUWERKERK A/D IJSSEL
Dorrestein functioneert op dit moment relatief goed, heeft geen leegstand en heeft vooral een functie voor omliggende wijken. Het overdekte winkelcentrum heeft een wat introvert/gesloten karakter. Behoud en kwalitatieve versterking van het huidige winkelcentrum is hier gewenst.
Bron: Gemeente Zuidplas, Bureau Stedelijke Planning
MOERKAPELLE
Ook de kern Moerkapelle groeit de komende jaren door woningbouw en neemt het draagvlak toe. De kern heeft op dit moment vooral beperkt dagelijks aanbod, wat gericht is op het eigen dorp. Door de inwonersgroei verdient ook Moerkapelle een volledig dorpscentrum, waarbij het aanbod ruimte krijgt om gedoseerd mee te groeien met het draagvlak en er meer dan nu een levendige verblijfslocatie binnen het dorp ontstaat. Onderdeel hiervan is onder andere uitbreiding van het huidige dagelijkse aanbod in de dorpskern waaronder de reeds gevestigde supermarkt. Hier wordt verder op ingegaan op pagina 23 ‘Invulling tweede supermarkten gemeente Zuidplas’. Daarnaast kan worden onderzocht of de huidige verblijfsfuncties als horeca meer versterkt kunnen worden en de openbare ruimte groener/beter ingericht kan worden als verblijfslocatie.
Bron: Gemeente Zuidplas, Bureau Stedelijke Planning
De huidige dorpskern is relatief compact en ingesloten, waarmee weinig ruimte is voor uitbreiding en versterking van het aanbod. Onderzocht moet worden of de dorpskern op de huidige locatie kan worden versterkt en mee kan groeien met het groeiende draagvlak. Indien dat niet mogelijk is verplaatsing naar een andere centrale locatie binnen Moerkapelle een mogelijkheid. In dit laatste geval is het van groot belang dat al het aanbod als cluster naar een nieuwe centrale locatie verhuist en er geen gefragmenteerd dorp ontstaat.
INVULLING SUPERMARKTEN GEMEENTE ZUIDPLAS
Supermarkten zijn de dragers van de retailcentra in de gemeente Zuidplas. Zij trekken bezoekers naar de retailcentra waar alle andere retailers profijt van hebben. Belangrijk is dat de supermarkten mogelijkheden krijgen om voldoende toekomstbestendig te zijn/blijven.
De gemiddelde supermarktdichtheid in Nederland ligt op dit moment op ca. 0,27 m² supermarkt per inwoner. De gemeente Zuidplas kent op dit moment een supermarktdichtheid van ca. 0,2 m² per inwoner. Hiermee bestaat in Zuidplas in eerste aanleg een indicatieve uitbreidingsruimte voor supermarkten van ruim 3.000 m² wvo. Vertaald naar een reguliere maat van ca. 1.200 m² wvo per supermarkt is in potentie in Zuidplas ruimte voor 2 tot 3 extra supermarkten, waarbij nog geen rekening is gehouden met de komst van Aldi in Nieuwerkerk a/d IJssel. De werkelijkheid is weerbarstiger en complexer. Primair om kwalitatieve motieven (versterking dorpscentra, meegroeien van het aanbod met de vraag, behoud optimale dagelijkse verzorging) stellen wij ten aanzien van de supermarkten het volgende voor:
In Zevenhuizen ruimte te creëren c.q. te reserveren voor de realisering van een tweede volwaardige supermarkt (met reguliere maat van ca. 1.200 m² wvo). Door middel van het opstellen van een gebiedsvisie zullen de mogelijkheden voor realisatie van een tweede supermarkt in of nabij het huidige winkelcluster en (wanneer dat niet haalbaar blijkt) op andere locaties buiten het winkelcluster onderzocht worden.
Het centrum van Moerkapelle als dagelijks cluster een impuls te geven door vergroting van de gevestigde supermarkt naar reguliere hedendaagse maatvoering (vanaf ca. 1.200 m² wvo) en herschikking van de daarbij behorende functies, op de huidige locatie of op een andere centraal gelegen locatie in de kern. Gezien de woningbouw en de reeds krappe ruimte in het centrum wordt geadviseerd om hier op korte termijn onderzoek naar te doen.
De resterende distributieve ruimte te reserveren voor beperkte optimalisatie van de bestaande supermarkten in één van de zes winkelclusters, evenals de toekomstige Aldi in Nieuwerkerk a/d IJssel die gepland staat.
Omgang met initiatieven van supermarktorganisaties
Figuur 4 Supermarkt belangrijk voor andere dagwinkels door combinatiebezoek
Bron: Bureau Stedelijke Planning - * percentage onderzoek DTNP
Food wint steeds meer aan belang in de winkelstraat en -centra. Waar de niet-dagelijkse detailhandel door generieke ontwikkelingen onder druk staat, drukt de foodsector juist een steeds grotere stempel op retailgebieden. Supermarkten profiteren van de inhaalslag die food in de winkelstraten maakt en fungeren van oudsher als de dragers van dorps- en wijkcentra. De supermarktbranche is dynamisch, competitief en sterk onderhevig aan trends zoals gemak, duurzaamheid, gezond en online. Voor supermarktorganisaties is het belangrijk dat zij kunnen meebewegen met de consument.
Modernisering en/of optimalisatie van supermarkten, zonder dat er sprake is van een functiesprong, kan worden gefaciliteerd in de gemeente Zuidplas. Daarbij is het belangrijk dat het initiatief niet ten koste gaat van de gewenste retailstructuur en van het (omzet)perspectief van clusters elders binnen de gemeente. Het is aan de supermarktorganisatie om op basis van onafhankelijk onderzoek aan te tonen dat het initiatief aan alle genoemde voorwaarden voldoet.
Nieuwvestiging van supermarkten op solitaire locaties is in principe niet gewenst, tenzij deze binnen de huidige winkelstructuur fysiek niet inpasbaar zijn en/of het inwonersdraagvlak dermate toeneemt dat een extra voorziening nodig is (zoals Zevenhuizen). Een verplaatsing van een solitaire supermarkt naar een bestaand retailcluster wordt wel gefaciliteerd, mits de functie van supermarkt wordt wegbestemd voor het achtergelaten pand/locatie en de supermarkt past binnen de planologische ruimte van het desbetreffende cluster. Voor de dorpen Moerkapelle en Zevenhuizen zal een gebiedsvisie worden opgesteld waarbij er niet alleen naar het huidige winkelcluster gekeken wordt voor uitbreiding c.q. nieuwvestiging van een supermarkt, maar ook andere mogelijke locaties meegenomen zullen worden.
BUITEN DE STRUCTUUR
Verkooppunten buiten de structuur worden niet actief opgeruimd. Er wordt wel een zogenaamd uitsterfbeleid gevoerd. Dit wil zeggen dat de retailer op de huidige plek zijn zaak kan blijven exploiteren totdat de retailer stopt met de bedrijfsvoering. Op dat moment zal een herbestemming van de locatie plaatsvinden.
Door in te zetten op minder aanbod buiten de structuur kan de gewenste clustering van voorzieningen krachtiger worden. Wel is enige nuance op zijn plaats. Voor enkele functies is een positie binnen de bestaande retailstructuur ruimtelijk niet mogelijk. Een tuincentrum is hiervan een voorbeeld. Nieuwe initiatieven buiten de structuur zijn alleen onder voorwaarden toegestaan (zie paragraaf 2.3, figuur 5).
Hoofdstuk › Paragraaf 1
Artikel 1.4
INVULLING EN FUNCTIE GEBIEDSTYPES
Onderdeel van Detailhandelsnota 2020-2025