In dit hoofdstuk worden de instrumenten voor actief-faciliterend grondbeleid behandeld. Sturing door de gemeente op de gewenste ontwikkeling gebeurt dan minder via het grondeigendom maar meer via het ruimtelijke plan en in combinatie met kostenverhaal. Bij deze vorm van grondbeleid ligt de rol van de gemeente vooral bij het tot stand brengen van beleid en planvorming.
De Wet ruimtelijke ordening heeft invloed gehad op de kostenverhaalmogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het kostenverhaal, met name bij faciliterend grondbeleid, is met deze wet sterk verbeterd en geeft de gemeente een sterkere positie. Uitgangspunt van de wet is dat de gemeente verplicht is kostenverhaal toe te passen.
Er is sprake van verplicht kostenverhaal als:
De gronden niet in eigendom zijn bij de gemeente
Bij een wijziging van ruimtelijk plan (b.v. bestemmingsplan)
Er sprake is van een bouwplan (6.2.1 Besluit Ruimtelijke Ordening)
Als een initiatiefnemer op eigen grond een bouwplan wil realiseren en er een ruimtelijk besluit nodig is, dan is de gemeente verplicht om een exploitatieplan vast te stellen. Deze verplichting geldt niet als de kosten anderszins verzekerd zijn.
Anderszins verzekerd kan op twee manieren:
De gemeente ontwikkelt zelf de bouwgrond en dekt de kosten uit haar opbrengsten (actief grondbeleid);
Er is voor de vaststelling van het bestemmingsplan met alle eigenaren in het gebied een (“anterieure”) exploitatieovereenkomst gesloten met een sluitende regeling (facilitair grondbeleid).
Hoofdstuk 4
Artikel 4.1
Inleiding kostenverhaal
Onderdeel van Nota grondbeleid 2021-2024 “Grondbeleid in Transitie”