Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen in het algemeen en detailhandel in het bijzonder wordt waarde gehecht aan duurzaam ruimtegebruik en het voorkomen van substantiële leegstand. Essentieel hierbij is het toepassen van de Ladder17Art. 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening. Dit is een wettelijk verplicht toetsingskader voor nieuwe winkelinitiatieven die moeten worden beschouwd als ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling. Op basis van ruimtelijk-functioneel onderzoek moet de behoefte van het initiatief worden aangetoond en de ruimtelijk-functionele effecten op de consumentenverzorging, de detail-handelsstructuur, de leegstand en in het verlengde daarvan het woon-, leef- en ondernemersklimaat aanvaardbaar moeten aanvaardbaar zijn. Dit maakt de toets aan de Ladder het voornaamste toetsingsinstrument.
Dienstenrichtlijn
In gemeente Hoeksche Waard zijn en worden in bestemmingsplannen diverse vormen van detailhandelsbeperkingen opg-legd. Het doel hiervan is om onaanvaardbare leegstand in de winkelcentra te voorkomen en de leefbaarheid op peil te houden. Dit speelt in op een algemeen belang en voldoet aan de noodzakelijkheidseis van de Dienstenrichtlijn (zie volgend kader).
Toelichting Dienstenrichtlijn
De Dienstenrichtlijn is van toepassing zodra er in bestemmingsplannen sprake is van ‘beperkingen’ binnen detailhandel, bijvoorbeeld via branchering of minimale/maximale maatvoering18Zie ook Retailagenda 2019, Risico-inventarisatie Dienstenrichtlijn.. Het beperken van detailhandelsmogelijkheden is alleen toegestaan indien met ‘specifieke gegevens’ onderbouwd kan worden dat beperkingen voldoen aan:
Non-discriminatoir.
Noodzakelijkheid.
Evenredigheid.
Met name de ‘evenredigheid’ zorgt er in de praktijk voor dat niet zomaar keuzes kunnen worden gemaakt ten aanzien van branchering of maatvoering. Om te kunnen voldoen aan de evenredigheidseis moet immers het volgende worden aangetoond:
De maatregel moet geschikt zijn om het beoogde doel te bereiken.
De maatregel wordt op coherente en systematische wijze uitgevoerd (hypocrisietest).
De maatregel gaat niet verder dan nodig is; er moet worden beoordeeld of het beoogde doel niet ook met andere en/of minder beperkende middelen kan worden bereik
Op basis van jurisprudentie is een concrete onderbouwing van ‘het brede pakket aan maatregelen’ noodzakelijk. Hiertoe is in het kader van deze visie een aantal stappen doorlopen:
Uit de analyses in par. 2.3. is aangetoond dat de detailhandel onder druk staat en dat de brancheringsbeperkingen in voorliggende visie noodzakelijk zijn.
In deze visie zijn keuzes gemaakt waar wel/geen detailhandel is toegestaan en in welke mate. Daarbij is ook de ontwikkelrichting per winkelgebied bepaald.
De keuzes die in deze visie gemaakt zijn om in bepaalde mate detailhandel toe te staan (detailhandel met juridische beperkingen) zijn op basis van coherent en systematisch beleid en de reeds uitgevoerde analyses onderbouwd. Desalniettemin is het verstandig de beperkingen die zijn/worden opgenomen in de bestemmingsplannen/omgevingsplan van de gemeente Hoeksche Waard in het kader van de Dienstenrichtlijn nog expliciet te onderbouwen.
Hoofdstuk 4
Artikel 4.2
Juridische verankering van het beleid
Onderdeel van Detailhandelsvisie gemeente Hoeksche Waard 2021