In het onderzoek uit 2018 is de marktruimte voor ieder type accommodatie geraamd voor de provincie Zuid-Holland, tot en met het jaar 2023. Op deze en de volgende pagina zijn de belangrijkste conclusies vermeld, die daarna worden vertaald naar mogelijkheden voor de Hoeksche Waard.
Ontwikkeling van hotels, vakantiewoningen en toeristisch kamperen In tabellen 5.1 en 5.2 is per type de gemiddelde jaarlijkse groei genoteerd, en in tabel 5.3 (zie volgende pagina) de groeiprognose ter bepaling van de marktruimte (Bron: Provincie Zuid-Holland (2018). Marktverkenning verblijfstoerisme provincie Zuid- Holland, p.63-65). Op basis van de historische trend, groeiprognoses en consumententrends werd reguliere vraaggroei verwacht voor de hotelmarkt en voor vakantiewoningen. Met name de mogelijkheden om de hotelmarkt door te ontwikkelen waren groot.
Daar stond tegenover dat met name in Rotterdam er heel veel hotelplannen waren met onherroepelijke bestemmingsplannen. Een groot deel van de marktruimte zou dus al worden ingevuld vanuit bestaande plannen. Gezien de huidige economische situatie is nog ongewis in hoeverre de prognose voor de zakelijke markt in de komende jaren haalbaar is. De marktruimte qua vakantiewoningen en toeristisch kamperen was op basis van de reguliere vraag bescheiden of, in het geval van toeristisch kamperen, zelfs afwezig.
Vraag naar jachthavens onder druk
Een kwantitatieve benadering van de marktruimte voor ligplaatsen in jachthavens was niet mogelijk, omdat een mix aan uitbaters met elk een ander business model (commerciële partijen, verenigingen en gemeenten) actief is. Kwalitatief werd de marktruimte voor jachthavens bescheiden ingeschat, om de volgende redenen:
Er is sprake van vergrijzing in de watersportsector, wat de vraag onder druk zet. Jongeren hechten in het algemeen minder waarde aan bezit, waardoor vaste ligplaatsen minder aantrekkelijk zijn;
Bij de aanschaf van een boot wordt steeds vaker gekozen voor kleinere modellen, waardoor meer boten kunnen worden geaccommodeerd binnen de bestaande capaciteit.
Bestaande jachthavens zijn reeds op zoek naar doelgroepverbreding ter compensatie van bovenstaande factoren. Hierbij wordt ook de combinatie met (kleinschalige) verblijfsmogelijkheden gezocht, zoals (drijvende) recreatiewoningen of kampeer- en camperplaatsen. Vooral de combinatie met camperplaatsen is ook vaak terug te zien in de Hoeksche Waard.
De Hoeksche Waard behoort tot het Deltagebied Om te kunnen bepalen op welke manier het marktpotentieel voor de reguliere vraag in Zuid-Holland overeenkomt met de Hoeksche Waard is het belangrijk te kijken naar de positionering van de Hoeksche Waard in Zuid-Holland en de vitaliteit van het verblijfsaanbod. Gebieden met veel vitaal aanbod kennen een hogere reguliere vraaggroei dan regio’s met veel niet-vitaal aanbod.
Bij het provinciale onderzoek zijn destijds enkele deelgebieden onderscheiden, zie hiervoor Afbeelding 5.1. De gemeenten die nu samen de gemeente Hoeksche Waard vormen werden tot het marktcluster Deltagebied gerekend (Bron: Provincie Zuid-Holland, 2018. Marktverkenning verblijfstoerisme provincie Zuid-Holland, p.53).
Zuid-Holland kent veel vitale bedrijven
In het onderzoek voor de provincie Zuid- Holland is onderzoek gedaan naar de vitaliteit van de verblijfsrecreatie in Zuid-Holland. Dit is gedaan aan de hand van het Vitaliteitsmodel (zie Bijlage E).
Ongeveer 50% van de verblijfsrecreatieve bedrijven is gezond en vitaal. Dit zijn veel hotels in de steden en verblijfsrecreatie op de koppen van de eilanden. Circa 25% heeft voldoende kwaliteit maar weinig perspectief. Dit zijn veel hotels in het stedelijke gebied, hotels aan de Noordzeekust en verblijfrecreatie in het achterland van de eilanden. Ongeveer 10% heeft voldoende perspectief maar loopt kwalitatief achter. Dit zijn vooral (kleinere) bedrijven op de koppen van de eilanden. Ten slotte is 15% niet vitaal. Deze bedrijven bevinden zich vooral in de landelijke gebieden, gebieden rondom het Haringvliet, Hollandsdiep en de Biesbosch en gebieden waar veel arbeidsmigranten werkzaam zijn terwijl huisvesting voor deze groep niet op orde is. Afbeelding 5.2 vat deze bevindingen samen.
Vitaliteit bedrijven in het Deltagebied staat onder druk
In het onderzoek is ook de vitaliteit van de verblijfsrecreatie in het Deltagebied bekeken.
Over het marktcluster Deltagebied werd geschreven dat de vitaliteit van het aanbod onder druk stond en de toeristische trekkracht van de omgeving beperkt is. Dit komt vooral door de beperkte omvang van de met name jaarplaatsbedrijven. Deze beperkte omvang en de grote hoeveelheid jaarplaatsen zien we terug in het huidige aanbod van de Hoeksche Waard, dus de bevindingen voor dit cluster lijken ook voor de Hoeksche Waard te gelden. Daarbij hebben veel ondernemers een beheerdersmentaliteit: toekomstvisie en doelgroepenfocus ontbreken en investeringen blijven uit waardoor terreinen verouderen. De bezoekers aan de regio geven daarbij relatief weinig uit.
Afbeelding 5.3 geeft de verdeling in de kwadranten van het Vitaliteitsmodel weer.
Al met al was het perspectief voor verblijfs-toerisme in het gebied bescheiden. Dat is logisch gezien de andere gebieden die Zuid-Holland kent:
Rotterdam en Den Haag zijn grote steden die in de afgelopen jaren steeds meer toeristen weten te trekken. Daarnaast kent Zuid-Holland enkele oudhollandse steden als Leiden, Delft, Gouda en Dordrecht, die ook allen een bepaald type toerist aan zich weten te binden. Daarmee komt een groot deel van de hotel- en B&B-vraag (en benodigde capaciteit) in deze steden terecht;
Zuid-Holland heeft ook twee marktclusters met een directe ligging aan de kust, namelijk de Deltakust en de Hollandse Kust. Nederlandse kustgebieden weten iedere zomer veel gasten te trekken, zowel uit binnen- als buitenland. Naarmate de kust dichterbij is, neemt het toeristisch gehalte van een gebied toe. Dat is heel goed zichtbaar op bijvoorbeeld Goeree-Overflakkee, waar in de afgelopen jaren veel ontwikkelingen gericht op korte vakanties zijn geweest. Elders op het eiland is meer vaste verblijfsrecreatie te vinden (jaarplaatsen, tweede woningen en jachthavens). Eenzelfde profiel heeft de Hoeksche Waard.
Marktpotentieel Hoeksche Waard vanuit reguliere markt
Het voorgaande betekent het volgende voor het potentieel van de Hoeksche Waard om reguliere marktvraag naar het gebied te trekken:
De Hoeksche Waard is voor een heel groot vakantiepark gericht op korte vakanties niet de meest geschikte locatie vanwege de afstand tot de grote stranden en het ontbreken van andere aspecten in de toeristisch-recreatieve infrastructuur. (Hierbij gaan wij uit van een vakantiepark zonder een uitgebreid voorzieningenniveau, ofwel een vakantiepark dat gebruik maakt van de kracht van dagrecreatieve mogelijkheden elders.) Mocht hierin wel worden voorzien dan heeft dit perspectief;
Meer toeristisch kamperen is op beperkte schaal mogelijk, omdat elders in de provincie ook kampeerterreinen verdwijnen als gevolg van bijvoorbeeld transformaties naar vakantieparken of een gebrek aan bedrijfsopvolging. Nieuwe bedrijven kunnen tevens een kwaliteitsimpuls van het aanbod betekenen;
De watersportsector staat onder druk in de Hoeksche Waard en omgeving, gezien de veelvoud aan commerciële en niet- commerciële aanbieders. Voor een reguliere, commerciële jachthaven is derhalve onvoldoende marktpotentieel;
De tweede woningmarkt is in de afgelopen jaren sterk gegroeid, en het profiel van de Hoeksche Waard past bij bepaalde segmenten tweede woningbezitters (geïnteresseerd in bijv. rust en ruimte). Wel is een voortdurende periode van economische groei een voorwaarde;
Er is potentieel om meer hotelcapaciteit te realiseren, gezien de ligging van de Hoeksche Waard ten opzichte van Rotterdam en de mate waarin het nieuwe aanbod door de markt is geabsorbeerd in de afgelopen jaren. Met meer hotelcapaciteit kan met name goed worden ingespeeld op de zakelijke vraag in de regio. Ook de zakelijke vraag vanuit de gemeente Hoeksche Waard kan hiermee worden bediend. Voorwaarde is wel dat een hotelplan voldoende omvangrijk is om ook de zakelijke groepsmarkt te kunnen benutten. Tevens dient de verbinding met Rotterdam in orde te zijn, en dient de hotelmarkt in Rotterdam zelf markttechnisch gezond te zijn (Hotels dichterbij de ‘reason to visit’ hebben doorgaans meer kans van slagen. Een gast wijkt pas uit naar een perifere locatie als het aanbod daar (prijstechnisch) niet voldoet of beschikbaar is. Een markttechnisch onderzoek van de hotelmarkt in Rotterdam valt buiten de scope van dit onderzoek.);
Kleinschalige initiatieven als B&Bs, solitaire vakantiewoningen en groepsaccommodaties zijn mogelijk als daarmee een kwaliteitsimpuls aan het toeristische product wordt gegeven. Te veel van hetzelfde kleinschalig aanbod versterkt het toeristisch aanbod onvoldoende.
Hoofdstuk › Paragraaf 05
Artikel 5.2
Marktpotentieel reguliere vraag
Onderdeel van Verblijfsrecreatie in de Hoeksche Waard, Marktperspectief & Toetsingswijzer nieuwe initiatieven