Baarle-Nassau wil bereiken dat alle inwoners mee kunnen doen aan de samenleving. Financiële problemen hebben een grote impact op ‘meedoen’ en hebben een ontwrichtend en verlammend effect op de (bestaans)zekerheid en zelfredzaamheid van inwoners, vanwege stress, te weinig geld en schaamte. Dit leidt tot sociale uitsluiting: mensen doen niet meer mee. Dit heeft negatieve gevolgen voor de individuele inwoner met schulden, maar ook voor de samenleving als geheel.
Visie: Baarle Bruist
De gemeente Baarle-Nassau wil al haar inwoners laten meedoen. Daarvoor is het onder andere van belang dat inwoners financieel kunnen rondkomen. We bieden maatwerk en maken gebruik van netwerken om dit mogelijk te maken. ‘Zekerheid’, ‘zeggenschap’ en ‘zingeving’ zijn succesfactoren om eigen verantwoordelijkheid te kunnen en willen dragen.
Onzekerheid leidt tot stress. Het maakt dat mensen ‘bij de dag’ gaan leven en niet goed in staat zijn keuzes te maken voor de langere termijn. Zekerheid is belangrijk om stappen te kunnen zetten. Dit beleidsplan sluit heel erg aan de succesfactor zekerheid. We willen dat iedereen mee kan doen en om mee te kunnen doen is (financiële) zekerheid essentieel.
De invloed van schulden op het denk- en doenvermogen van mensen is groot
Het “denk- en doenvermogen” van mensen kan als gevolg van schulden verminderd zijn en ook een oorzaak zijn van (meer) schulden. De huishoudens waar het om gaat leven in armoede en ervaren in hun dagelijks leven bovengemiddeld veel stress. Het continu gebukt gaan onder financiële schaarste beïnvloedt ook de mentale vermogens van mensen. In het boek ‘Schaarste’10S. Mullainanathan & E. Shafir: ‘Schaarste. Hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen’, 2013 wordt beschreven dat een dergelijke situatie op den duur leidt tot onverstandige beslissingen, impulsiviteit en kortzichtig gedrag (tunnelvisie). Mensen met schulden hebben veelal ook sociale, psychische en/of medische problemen.
Begin met schuldenrust
Met onze schuldenaanpak willen we rust creëren: schuldenrust. Pas dan heeft het zin om mensen hulp te bieden voor andere problemen. We vinden het belangrijk dat hulp en ondersteuning snel en effectief geboden worden in een sluitende aanpak. Hulp en ondersteuning moet aansluiten bij de omstandigheden, de wensen en de eigen mogelijkheden van inwoners (maatwerk). De eigen verantwoordelijkheid en regie van inwoners blijft wel zo groot mogelijk. Voorop staat overigens dat het voorkomen van schulden beter is dan het genezen.
Schuldhulpverlening is toegankelijk voor alle inwoners met schulden
Het uitsluiten van (groepen) mensen van schuldhulpverlening, veroorzaakt meer schade voor de betreffende persoon maar ook voor de maatschappij als geheel. De gemeente sluit geen doelgroepen op voorhand uit. Slechts in enkele gevallen sluiten wij mensen uit van schuldhulpverlening, bijvoorbeeld als er sprake is van illegaal verblijf in Nederland. Dit is ook zo bepaald in artikel 3 van de Wgs.
Schuldhulpverlening is maatwerk
De aanpak van schulden blijft maatwerk. Afhankelijk van de situatie van de inwoner wordt gekozen voor een bepaald traject (bijvoorbeeld een saneringskrediet) en of en zo ja, welke ondersteuning de inwoner nodig heeft (bijvoorbeeld van een vrijwilliger of van het Dorpsteam).
Bij de keuze voor een bepaalde aanpak is het van groot belang om aan te sluiten bij het denk- en doenvermogen van de inwoner. Een stress-sensitieve benadering, werken vanuit de Waardendriehoek11De waardendriehoek: de waarden rendement (met schaarse middelen moeten we verstandig omgaan), legitimiteit (maakt het initiatief verschil?) en betrokkenheid (bestaat er draagvlak voor het initiatief?) staan. Instituut van Publieke werken en maatwerk zijn hierbij van groot belang. De schuldhulpverlening moet de mogelijkheden die inwoners wél (weer) hebben bevorderen en/of inzetten. Daardoor richten we ons op duurzame financiële (zelf)redzaamheid. Het is belangrijk om zoveel mogelijk gebruik te maken van de kwaliteiten, capaciteiten en eigen kracht van inwoners. We bieden inwoners daardoor weer perspectief en grip op hun eigen leven en zelfvertrouwen.
In sommige gevallen maken we gebruik van het Maatpact. Maatpact is een project waarin we verbeteringen ontwikkelen voor de inrichting van het sociaal domein. Vanuit Maatpact bieden we de meest kwetsbare inwoners in een uitzichtloze situatie weer perspectief, dankzij een Doorbraak. Gezinnen met kinderen krijgen hierbij extra prioriteit. Een doorbraak is een maatwerk oplossing die écht verschil maakt. Het is een oplossing die het patroon van problemen die elkaar versterken en een oplossing onmogelijk lijken te maken, doorbreekt. De oplossing onderbouwen we uiteraard vanuit de waardendriehoek.
Schuldhulpverlening is integraal
Schulden komen zelden alleen en gaan vaak samen met andere problemen, zoals werkloosheid, laaggeletterdheid en een slechte gezondheid. In onze dienstverlening proberen we aan te sluiten bij de leefwereld van de inwoner waarin al deze problemen samenkomen en te werken aan een integrale en duurzame oplossing. De hulp en ondersteuning die geboden wordt moet aansluiten bij het geheel aan mogelijkheden en omstandigheden van een huishouden of gezinssituatie. Professionals zoals PLANgroep en Dorpsteam werken samen – met elkaar, met vrijwilligers, ervaringsdeskundigen en met de inwoner – om dat te realiseren.
Er is een sluitende keten van schuldhulpverlening: effectieve netwerksamenwerking tussen professionals
Een proces van schuldhulpverlening werkt het best en snelst met zo min mogelijk overdrachtsmomenten. Om die reden is ervoor gekozen geen “knip” meer te maken tussen de eerste en de tweede fase in de schuldhulpverlening, maar om het hele proces in één hand te houden. Uiteraard moet bij aanpalende problematiek de samenwerking met andere partijen worden gezocht.
Inwoners hebben baat bij een sterk netwerk omdat zij dan een beroep kunnen doen op elkaar. Netwerken van professionals zorgen ervoor dat er samen, en in afstemming met elkaar, de juiste dingen worden georganiseerd voor inwoners. In sterke netwerken wordt gebruik gemaakt van elkaars kennis, kunde en mogelijkheden. Sterke netwerken zijn belangrijk om meer maatschappelijke resultaten te bereiken. Als deze netwerken onderling ook verbonden zijn, kunnen inwoners, professionals en organisaties en ondernemers samen nog meer voor elkaar betekenen. Binnen en tussen netwerken kunnen allianties ontstaan om zo doelgericht krachten te bundelen. Als gemeente willen we meer samenwerken in sterke netwerken. We zoeken naar, en laten ons vinden door partners met wie we samen doelen kunnen bereiken
Hoofdstuk 4
Artikel 4.1
Visie
Onderdeel van Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Baarle-Nassau 2022-2025